'In Barcelona paste alles in elkaar'

Barcelona staat als een onwrikbaar blok in haar herinnering. De atletiek waarin Ellen van Langen daar in 1992 olympisch goud won, en de atletiek van nu tijdens de EK in datzelfde stadion, zijn echter onvergelijkbaar.

waalwijk, barcelona – Alleen al die wijde, versleten baan bracht herinneringen boven. Verschillende malen bezocht Ellen van Langen het stadion op de Montjuic waar ze in 1992 op de 800 meter geschiedenis schreef. Meestal was de prachtige sporttempel verlaten en heerste er de ideale stilte voor mijmeringen.

Het beeld staat velen in het geheugen gegrift. De ellenlange eindsprint waarin ze tot het diepste van haar kunnen ging. Die na de finish op haar benen tollende atlete, de ogen wijd opengesperd in een mengeling van ongeloof en uitputting.

„Het heeft wel iets, zo’n immens leeg stadion met die herinneringen”, zegt Van Langen. „De baan is heel breed. Toen ik die weer zag, had ik precies dat gevoel van destijds toen ik aan de start stond. Nee, niet de intense zenuwen. Wel het gevoel dat je iets moet gaan doen dat heel belangrijk is. Iets waarvoor je heel lang en hard hebt gewerkt. Dat hele plaatje van Barcelona staat toch als een groot blok in mijn herinnering. Daar kom ik nooit meer vanaf.”

Van Langen kan ervan genieten, maar worstelt er ook wel mee. „Dan heb ik iets van pfff. Veel mensen identificeren me met die medaille. Ik ben 44, mijn leven bestaat uit meer momenten dan die gouden plak. Soms heb ik daar wel eens genoeg van. Het was heel verfrissend toen ik merkte dat de kinderen van mijn vriend niet wisten ik was.”

Komt dat omdat het niet alleen een historische race was, maar er ook die historische foto na de finish is gemaakt?

„Misschien wel. Veel mensen hebben het daar nog steeds over. En het komt ook omdat het in mijn carrière het enige grote moment is geweest. Als ik ook Europees kampioen was geworden, of een zilveren medaille had gehaald daar of daar, dan is het anders.”

Twee jaar geleden ontmoette Van Langen in Barcelona voor een televisieprogramma de andere medaillewinnaressen, de Russin Noeroetdinova en de Cubaanse Quirot. Het was een emotionele ontmoeting die benadrukte in wat voor wereld van tegenstellingen destijds sport werd bedreven.

„Toen we elkaars concurrenten waren, kende je wel een beetje elkaars verhaal. De Russen zaten met GOS in een overgangsfase en waren nog niet erg benaderbaar, Quirot was als Cubaanse afstandelijk. Je begroette elkaar, vroeg hoe het ermee ging, verder ging het niet.”

„Twee jaar geleden kwam het verhaal van ons drieën boven. De ontmoeting was open, persoonlijk, mooi. De dingen waarmee zij hebben geworsteld werden me duidelijk. Dan zie je ze als mensen van vlees en bloed, niet als concurrenten.”

Quirot was het spiegelbeeld van Van Langen, ze won alles behalve olympisch goud. Tijdens de persconferentie na de olympische race was de Nederlandse al onder de indruk van haar verhaal. Kameraad Fidel Castro werd hartelijk bedankt voor zijn steun, maar vier jaar eerder had hij met een olympische boycot Quirot wel goud ontnomen.

„Zelf zat ik daar vol adrenaline vanwege het olympisch goud. En dan zit daar iemand naast je zo vol emoties omdat ze het niet heeft gewonnen. Ik voelde me uiteraard absoluut niet schuldig omdat ik had gewonnen. Maar ik dacht wel: jeetje, dat is wel een stukje menselijk leed naast je, terwijl je zelf zo happy bent.”

De tegenstellingen die toen de atletiek beheersten zijn verdwenen.

„Het is absoluut anders. Vroeger werden atleten uit het Oostblok niet geacht te praten met anderen. In de eetzaal zaten aparte groepjes op grote afstand van elkaar. Dat bestaat niet meer.”

„In 1992 was al sprake van Afrikaanse overheersing. Dat de Duitser Baumann de 5000 meter won en de Spanjaard Cacho de 1500, was heel speciaal. Bij de vrouwen speelde dat nog niet, er was het eerste goud voor Afrika. Het was een grote overgangsperiode, dat was wel apart.”

Voor Van Langen ging die overgang niet snel genoeg. Ze moest opboksen tegen de overmacht van systematisch met doping geprepareerde Oostblokvrouwen. Tijdens haar enige EK, in 1990 in Split, brak ze internationaal door met een vierde plaats achter Noeroetdinova en de Oostduitsen Wodars en Wachtel.

„Het is frustrerend als achteraf blijkt dat je een medaille is ontnomen. Het gebruik van Noeroetdinova is bewezen. Dat van de DDR ook, al zijn ze niet letterlijk betrapt. Vanwege die geschiedenis ben ik heel fel op anti-dopinggebied. Te fel vinden sommige mensen.”

„Het heeft me misschien meer dan één medaille gekost. Ik moest opboksen tegen het niveau van meiden die in dopingprogramma’s zaten. Dat vergt veel, je overtraint jezelf. Ik heb wel geruchten gehoord dat mensen mij ook in verband brachten met doping. Uitgerekend in een periode dat ik vaak geblesseerd was omdat ik tegen dat niveau proberen op te trainen. Daarom is dat voor mij een gevoelig onderwerp.”

Voor de Spelen was je kwetsbaar, eigenlijk is het wonderlijk dat je daar hebt gewonnen.

„Dat klopt. Er zijn in mijn carrière niet heel veel momenten geweest dat ik helemaal fit was. Voor ’92 heb ik vaker goed gelopen, de jaren erna ook nog weleens, maar nooit op dat niveau. Altijd was het net niet. In Barcelona paste alles precies in elkaar.”

„De aanloop was moeizaam, ik heb maanden op Papendal gezeten met allerlei blessures. Ik moest heel specifiek plannen wanneer ik de limiet kon lopen, dat maakte me onzeker. Ik had in het voorjaar een aantal weken gemist en was in het najaar daarvoor pas in december begonnen.”

Is achteraf gezien die tijd van 1.55 voor jouw lichaam te veel geweest?

„Het heeft onnoemelijk veel van mijn lijf gevergd. Dat wordt me ook nu steeds weer duidelijk. Hoe vaak wordt zo’n tijd nog gelopen? Door Semenya en Chemilo, maar dat zijn uitzonderlijke atletes. Barcelona was voor mij ook de ideale race. Ik kon het tempo net aan, het had niet harder moeten gaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden