In Armenië kan het wel: een vreedzame revolutie

Aanhangers van Nikol Pasjinijan vieren in Jerevan zijn verkiezing tot premier.Beeld AFP

Oppositieleider Pasjinijan is de nieuwe premier van Armenië. Dankzij protesten en zonder bloedvergieten.

Geen tanks, maar zingende en juichende mensen in de straten van Jerevan. Zo ziet de revolutie in Armenië eruit. Gisteren werd oppositieleider Nikol Pasjinijan door het parlement gekozen tot de nieuwe premier.

Het is de uitkomst van maandenlange protesten waarin Pasjinijan de hoofdrol opeiste. Gekleed in een camouflageshirt en een legergroene pet wist hij tienduizenden Armeniërs de straat op te krijgen. In eerste instantie richtte de onvrede zich tegen Serzj Sargsjan, de man die tien jaar president was, en zijn macht kon behouden omdat het parlement hem koos als premier. Sargsjan bond in, en trad twee weken geleden af.

De aanhangers van Pasjinijan vierden de overwinning en de oppositieleider leek verzekerd van het leiderschap. Toch wist hij vorige week niet genoeg parlementsleden achter zich te krijgen waardoor hij geen premier werd.

Het artikel gaat verder onder de foto.

De nieuwe premier Nikol Pasjinijan.Beeld REUTERS

Zijn aanhangers, voornamelijk studenten, hadden inmiddels de smaak te pakken. Massaal gaven ze gehoor aan de oproep van Pasjinijan tot een grote staking. Zichtbaar onder de indruk beloofde de regerende Republikeinse Partij in een tweede parlementszitting Pasjinijan, een voormalige onderzoeksjournalist, wel tot premier te kiezen. Gisteren hielden de parlementariërs woord.

Verbazing

Met enige verbazing wordt de soepel verlopen machtsoverdracht gade geslagen. Hoe kan het dat het kleine groepje oligarchen de macht afstaat aan een man die de elite veelvuldig heeft beschuldigd van corruptie? Het is minder verwonderlijk dan het lijkt, schrijft Armenië-expert Thomas de Waal op de website van het Carnegie Centrum in Moskou. Hij vergelijkt de huidige protesten met de demonstraties van dertig jaar geleden. Destijds, in 1988, was Armenië een zeer loyale Sovjet-republiek. Niemand verwachtte een opstand.

Toch kreeg het Karabach-comité eind jaren tachtig een massale volksbeweging op gang. Deze Armeense intellectuelen maakte zich hard voor eenwording met Nagorny Karabach, een Armeense enclave in Azerbeidzjan. In eerste instantie reageerde de regerende partij in Armenië paniekerig op het succes. Ook Moskou greep met harde hand in. Maar na meer dan twee jaar, in 1990, kon niemand meer om het Karabach-comité heen en werd de belangrijkste oppositieleider tot president gekozen. "In zowel 1990 als 2018 bond het regime in", schrijft De Waal. "Armenië is een land waar nationale solidariteit heel hoog in het vaandel staat. Iemand als Sargsjan ziet zichzelf als een patriot door af te treden. Want, is de redenering, alles is beter dan geweld in te zetten tegen de eigen bevolking."

Het conflict over Nagorny Karabach is tot op heden niet opgelost en speelt nog steeds een belangrijke rol in de Armeense politiek. Pasjinijan maakte bij zijn benoeming zelfs bekend dat hij heel binnenkort de enclave wil bezoeken, wat vrijwel zeker kwaad bloed zet in Azerbeidzjan.

In andere opzichten is Pasjinijan behoudend. Hij wordt ook gedoogd door Moskou. Het succes van de Armeense revolutie moet mede in dat licht worden bezien. Pasjinijan heeft de afgelopen weken in verschillende interviews verkondigd niets te willen wijzigen aan de geopolitieke koers van het land. Met andere woorden: Rusland, dat een militaire basis heeft in Armenië, blijft de belangrijkste bondgenoot, hoewel de samenwerking met Europa ook prioriteit heeft.

Alle lichten staan dus op groen voor Pasjinijan. Dat betekent overigens niet dat zijn beloofde hervormingen - eind aan de corruptie en de monopolies van een oligarchen - makkelijk van de grond komen. De regerende Republikeinse Partij blijft sceptisch over Pasjinijans revolutie en heeft een meerderheid in het parlement.

Lees ook: Armenië stevent af op nieuwe crisis

Toen Nikol Pasjinijan in eerste instantie geen premier leek te worden, gingen woedende Armeniërs de straat op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden