In Apeldoorn wast de kapper niet alleen haar, maar ook geld

Beeld Tomas Schats

In Apeldoorn verdrinken ze in de kapperszaken. Witwasserij, zegt de burgemeester. Iets waar heel Nederland last van lijkt te hebben.

Het lijkt hem ‘geen zuivere koffie’, al die kapperszaken in zijn stad. Liefst 264 telt burgemeester John Berends van Apeldoorn er in zijn gemeente. Op zo’n 162.000 inwoners. Reken maar uit, die kunnen nooit allemaal legaal hun hoofd boven water houden. Het moet ondermijning zijn, zei de CDA-bestuurder onlangs tegen vakblad Binnenlands Bestuur. 

Met dat brede begrip doelt Berends hier op witwassen. Illegaal verkregen geld dat zijn weg naar de bovenwereld vindt via schimmige ondernemingen. Zo’n tachtig bedrijven lijken in Apeldoorn op voorhand malafide genoeg voor een onderzoek. De gemeente maakt nu 170.000 euro vrij om vast twaalf van die zaken te onderzoeken.

Rotte appels

De Algemene Nederlandse Kappers Organisatie is niet blij met de uitspraken van Berends. “Het is prima om de rotte appels uit het mandje te halen, en die zijn er ook zeker”, zegt Harrie Jager namens de organisatie. “Maar de burgemeester spreekt nu van witwaspraktijken nog vóórdat zijn onderzoek is afgerond.”

Jager kan geen landelijke cijfers leveren over het aandeel ‘rotte appels’ in de kappersbranche. Wel praat hij momenteel met meerdere gemeenten die er last van hebben. “Ik wil niet zeggen welke dat zijn, dat kan het onderzoek belemmeren.” Verder hebben die gemeenten natuurlijk niet alleen last van kappers, vervolgt hij. “Net zo verdacht is een pizzeria met zes man in dienst en elke avond lege tafels.”

Berends’ strijdplan voor Apeldoorn kwam net voordat het kabinet dit weekeinde bekend maakte hoe het de 100 miljoen euro uit het zogeheten ondermijningsfonds gaat verdelen over het land. De laatste jaren staat het begrip ondermijning volop in de schijnwerpers. Vooral uit de provincies Noord-Brabant en Zeeland verschenen veel verhalen over criminelen die drugsgeld witwassen, zetbazen in de gemeenteraad plaatsen en burgemeesters bedreigen. Die twee provincies krijgen dan ook het grootste deel van het te verdelen geld.

Drugscriminaliteit

Maar die eenzijdige aandacht voor het zuiden is overdreven, zegt de Groningse hoogleraar algemene rechtswetenschap Jan Brouwer. Hij kijkt dan ook helemaal niet op van het kappersprobleem in het veel noordelijker Apeldoorn. “Dit is echt niet alleen iets voor Brabant. Dat is dan wel een grensgebied, maar grensgebieden heb je overal in Nederland.” Rechtspraakcijfers die zijn vakgroep bestudeert zouden wijzen op een aardige verdeling van drugscriminaliteit over het hele land. “Al is dat ook een ietwat vertekend beeld omdat dit gaat over zaken die al aan het licht zijn gekomen.”

Een tip voor burgemeester Berends heeft hij wel. “Stel een vestigingsvergunning verplicht in sommige straten en wijken. Dan moet iedereen die daar een kapperszaak wil starten, eerst zijn volledige plan daarvoor op tafel leggen. Ook ondernemers die daar nu al zitten, moeten openheid van zaken geven.” In Rotterdam werkt dat sinds twee jaar goed, zegt Brouwer. “Daar zag je eerst ook vijf bruidsjaponwinkels in één straat.”

Voordeel is dat het dan in de plaatselijke wetgeving verankerd is, en de burgemeester daardoor niet de kop van jut wordt voor criminelen. Volgens Brouwer verliest die zo iets het imago van crimefighter, en krijgt zo minder snel een bedreiging voor de kiezen.

Lees ook: 

Is 100 miljoen tegen ondermijnende criminaliteit genoeg? ‘Nu ontsnappen de grote vissen’

Voor de strijd tegen ondermijning – de vermenging van de criminele onderwereld met de bovenwereld – stelt minister Grapperhaus van justitie en veiligheid 100 miljoen extra beschikbaar. Is het genoeg? En hoe groot is het probleem?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden