In Amerika mag je terreur toejuichen: Weinig veroordelingen van Eta-apologeten

Terrorisme verheerlijken mag niet in Spanje. Maar sympathisanten van de Baskische Eta, die deze week nog toesloeg in Madrid, verdwijnen niet snel achter de tralies.

door Paul Kleis Jager

De Eta (Euskadi te Askatasuna, Baskenland en Vrijheid) doodde ruim 800 mensen voor het ideaal van een onafhankelijk Baskenland op marxistisch-leninistische grondslag. En nog steeds kan de ernstig verzwakte Eta op sympathie van een deel van de Baskische bevolking rekenen, ook al zijn de hoogtijdagen van het politieke filiaal Batasuna voorbij.

Batasuna werd in 2002 verboden. Spanje had de buik vol van een partij die tegenstanders intimideerde en de jeugdafdeling de straat op stuurde om met molotovcocktails de vijanden van de Groot-Baskische gedachte angst aan te jagen.

Bij het omstreden besluit van het Spaanse Hooggerechtshof -het ging uiteindelijk om een politieke partij- speelde de weigering het Eta-geweld te veroordelen of het goedpraten van moordpartijen een grote rol. Het artikel dat verheerlijking van terreur strafbaar stelt, verscheen voor het eerst in 1983 en werd hierna aangescherpt om meer vat te krijgen op het vaak uiterst glibberige jargon van de Batasunos. Zo zei het Batasuna-gemeenteraadslid José Enrique Bert een maand voor het verbod op zijn partij dat ,,Batasuna niet verlangt dat de Eta ophoudt met moorden, maar dat al het geweld verdwijnt uit Baskenland''.

Bert bedoelde het geweld van 'de Spaanse staat', waar de links-nationalisten altijd mee schermen zodra hun gewapende kameraden ter sprake komen.

Aanslagen zijn altijd het 'pijnlijke gevolg van een politiek conflict', waarvan de bron uiteraard in de 'fascistenstad Madrid' moet worden gezocht. En vaak blijft zelfs een kwalificatie als 'pijnlijk' achterwege.

Toch worden Eta-apologeten niet vaak veroordeeld. Magistraten lijken terug te schrikken voor een procedure die de vervolgde de kans geeft zich in de geliefde slachtofferrol te manoeuvreren. Maar belangrijker is dat men tegen processen opziet vanwege de bedreigingen aan het adres van officieren, advocaten en rechters.

In het geval van enkele kopstukken van Batasuna, dat na het verbod Socialista Abertzaleak (SA) ging heten, zette justitie wel door. Batasuna-leider Arnaldo Otegi -die tussen 1987 en 1991 al gevangen zat voor betrokkenheid bij een ontvoering- werd vorig jaar april veroordeeld tot vijftien maanden gevangenis door de hoogste rechtbank in Baskenland, het Tribunal Supremo. Otegi vroeg in de zomer van 2001 bij de begrafenis van de Etarra Olaia Castresana, die zichzelf per ongeluk had opgeblazen, om een applaus voor alle 'Baskische soldaten die strijden voor zelfbeschikking'.

Otegi noemde de 22-jarige Castresana, die met haar geliefde een serie traditionele zomeraanslagen in de buurt van Alicante had willen plegen, verder een 'kameraad' en een 'groot patriot'. Ook Jon Salaberria, SA-lid in het Baskische parlement, werd veroordeeld. Voor de uitspraak dat de Eta 'opkomt voor de verdediging van de legitieme rechten van dit volk' kreeg hij een jaar cel.

Otegi en Salaberria gingen in beroep. Maar inmiddels zijn veel donkerder wolken verschenen boven Otegi en Salaberria. Spanjes beroemdste rechter, Baltasar Garzón, zegt dat hij genoeg aanwijzingen heeft om te bewijzen dat beiden volledig deel uitmaken van de Eta.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden