Reportage

In Alphen blijft Piet pikzwart, in Meppel kan het best anders

In Meppel werd Sinterklaas vergezeld door roetveegpieten en Zwarte Piet. Beeld RV

Buiten enkele grote steden bleef Piet tijdens de Sinterklaasintocht afgelopen weekeinde op veel plekken pikzwart. Maar er zijn uitzonderingen. In Goirle (Brabant) en Meppel (Drenthe) bijvoorbeeld, waarom kozen deze gemeenten voor verandering en hun buren niet?

"Roetveegpieten? Dat is nog een stapje te ver hier in het Brabantse land", zegt Jozef van den Corput (69), voorzitter van het comité 'Vrienden van Sinterklaas' in Goirle. Maar sinds een jaar of vijf is het debat over hoe de intocht er uit moet zien ook in deze plaats (ruim 23.000 inwoners) ten zuiden van Tilburg wel degelijk aan het schuiven, vervolgt hij.

Niemand kwetsen 

Uitgangspunt van zijn comité is dat niemand zich gekwetst moet voelen, stelt hij. Dus als Zwarte Piet als racistisch wordt ervaren, wordt daar wel over gesproken in de gemeente. "Ieder jaar schuiven we een stukje op. We spreken bijvoorbeeld alleen nog over Piet, niet meer over Zwarte Piet. En Piet is echt geen slaaf. Sint is de manager van het feest en alle Pieten zijn assistenten, zo brengen wij dat. Piet verandert trouwens ook al veel langer, hij is een kindervriend en allang geen boeman meer, zoals hij in mijn jeugd nog was met zijn roe."

Van de 120 Pieten die afgelopen weekeinde bij de intocht meeliepen waren er zo'n 50 op een minder traditionele manier uitgedost, vertelt Van den Corput. "We willen dat de Pieten voor iedereen acceptabel zijn. We hadden dus ook een stel pieten met verschillende bonte pruiken, zonder krulletjes, soms met lang haar. En die hadden geen koperen oorringen, maar allerlei gekleurde bellen."

Van den Corput heeft geen klachten gekregen over de intocht. "Niet van mensen die willen dat Piet zwart blijft en ook niet van mensen die juist willen dat hij nooit meer zwart is. Het was gewoon een geweldig superfeest, zeer goed bezocht. Ik heb geen enkele wanklank gehoord."

Nooit gezeur

Goirle loopt daarmee in Brabant voorop, denkt Van den Corput. In de meeste omringende plaatsen is er nog een traditionele Zwarte Piet. En hoe wordt het volgend jaar in deze Brabantse plaats, wel met roetveegpieten? Van den Corput: "Zou kunnen, maar dat weet ik nog niet."

Roetveegpieten heb je sinds 2015 wél in het Drentse Meppel - circa 33.000 inwoners. Ze namen afgelopen weekeinde ongeveer 40 procent van het totaal in. De rest is wel donker geschminkt, maar draagt geen oorbellen en soms stijl zwart haar in plaats van krullen. Leider van het Sinterklaascomité Luck Heukeroth (52) krijgt daar naar eigen zeggen nooit gezeur over. "Niemand komt bij me met: waar is Zwarte Piet gebleven?", zegt hij. Vorig jaar liepen er nog wel twee Zwarte Pieten uit protest over naar buurgemeente Staphorst, waar het pietenarsenaal louter zwart geschminkt over straat gaat.

Als eigenaar van een kapperszaak verzorgt Heukeroth het uiterlijk van de Pieten. Zijn vader, broer en grootvader deden dat in dezelfde hoedanigheid ook al. "Vroeger zagen Pieten er veel meer uit als de roetveegpieten van nu. Geen pruiken, het eigen haar ging gewoon onder de hoed of pet. En dikke schmink was er ook niet bij, met een verbrande kurk veegde je zwarte strepen op het gezicht. Daarbij bleven delen om de ogen en in de oren altijd wit." In feite gaat Meppel met die roetveegpieten gewoon terug naar hoe het was, vindt hij.

In Nieuwegein bleef Piet tamelijk zwart, net als in Alphen en Hoogeveen Beeld Maarten Hartman

In Alphen en Hoogeveen blijft Piet pikzwart

De intocht van Sinterklaas dit weekeinde in het Brabantse plaatsje Alphen (ruim 4000 inwoners) verliep volgens Sabine Zweers (48) van het organisatiecomité Stichting Alphen Vooruit zoals ieder jaar met alleen maar traditioneel uitgedoste Zwarte Pieten. "Rode lippen, soms koperen oorbellen, kroeshaar en pikzwart inderdaad, niet bruin dus", bevestigt zij.

Volgens Zweers speelt de landelijke discussie over Zwarte Piet in haar dorp 'totaal niet'. "We zijn een heel traditioneel klein dorp, we willen het sinterklaasfeest in ere houden, zoals we het altijd gekend hebben, een echt Hollandse traditie. Als we zouden zeggen dat Piet niet meer zwart mag zijn, zouden sommige vrijwilligers afhaken, denk ik."

Een echte Hollandse traditie 

Samen met de harmonievereniging organiseerde zij de intocht dit weekeinde met 25 Zwarte Pieten. "Sint is op zijn paard een rondje door het dorp gelopen, met de Zwarte Pieten. Ik heb nog nooit iemand in ons dorp horen zeggen dat het anders zou moeten."

In het naburige Goirle waren er ook Pieten met alternatieve gekleurde pruiken, maar daar heeft zij niet over gehoord. "Bij ons is het in elk geval prima gegaan en als het niet van hogerhand wordt verboden om het zo te vieren dan gaan wij daar gewoon mee door de komende jaren."

Stichting Sinterklaas van Hoogeveen in Drenthe laat weten niet op vragen van de krant te willen reageren over de uitsluitend Zwarte Pieten die dit jaar met Sinterklaas meeliepen. Met de pers praten mag de stichting niet van de gemeente (circa 55.000 inwoners). Daar komen maar moeilijkheden van, is de vrees.

Lees ook: Piet verdeelt stad en ommeland 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden