'In Afrika moet je andere wegen bewandelen'

Wiljo Oosterom (1946), schrijver

"De eerste keer dat ik in Mauretanië kwam, leek het of ik tweeduizend jaar terug in de tijd ging: lemen huisjes aan de rand van de Sahara, gesluierde vrouwen met een waterkruik op hun hoofd, rondstruinende geiten en ezels. De inwoners horen bij het volk van de Peulh. Ze zijn trots, krachtig, niet omver te krijgen.

Vier maanden per jaar woon ik in Nederland, acht maanden in Mauritanië. Sinds 2002 werken mijn man Hammadi en ik voor onze stichting Silent Work. We richten ons op de vergeten kinderen van Afrika. Het zijn kleinschalige projecten die gefinancierd worden door donaties van particulieren en organisaties als Wilde Ganzen. We willen gebieden uit de armoede trekken door te zorgen voor schoon drinkwater, gezondheidszorg en onderwijs. We proberen in het bijzonder dove kinderen uit hun isolement te halen, zodat ze niet langer als zwakbegaafd worden gezien.

In mijn boek schrijf ik over de obstakels die we tegenkomen. De moeizame houding van autoriteiten, de bureaucratie, de omkopingspogingen. Om een waterput te slaan heb je medewerking van de overheid nodig. De bestuurders staan vaak niet te trappelen. Ze willen wel een watervoorziening, maar dan in het dorp waar ze zelf wonen. Gebeurt dat niet, dan ontstaat er oponthoud.

Voorbeeldje: het papierwerk dient te worden vertaald in het Arabisch. De printer van de vertaler doet het niet, dus ga je een cartridge halen. Daarna is zijn computer stuk en is de dag om. Dan moet hij een tijdje weg vanwege familiebezoek, maar als we hem nou wat geld geven voor een taxi, is hij met twee dagen al terug. Wanneer de vertaling eindelijk af is, blijkt er een spelfout in te zitten waardoor een burgemeester dreigt het project af te blazen. Maar als hij nou een zonnepaneel zou krijgen ... .

Soms ben ik - net als zoveel westerlingen - geneigd om maar te betalen of een mobieltje toe te schuiven, dan kunnen we tenminste snel verder. Hammadi wil daar niet aan. Een Peulh vertikt dat. Ik waardeer dat enorm, al is het soms onpraktisch en kost wachten je meer.

Doordat ik bij de Peulh woon, wil ik me ook voegen naar hun cultuur. Dat geeft soms moeilijkheden: ik ben een onafhankelijke, zelfstandige vrouw, maar kan me in Mauritanië niet altijd zo gedragen. Er wordt mij in Nederland vaak gevraagd waarom ik met de Peulh niet praat over de onderdrukking van vrouwen. Ik vind vrouwenbesnijdenis verschrikkelijk, maar kan het niet veranderen.

Ik groeide op in Bodegraven. Daar mocht je niet zwemmen op zondag. Destijds rebelleerde ik tegen die dingen, nu houd ik mijn mond. Juist door mijn jeugd weet ik hoe belangrijk de cultuur van een gemeenschap is en dat je die niet zomaar omver kunt werpen met een opgeheven vingertje. Nee, de Peulh-vrouwen moeten zelf ervaren dat ze dingen kunnen veranderen. Wat ik hoogstens kan doen is hen power geven door te helpen zorgen voor werkgelegenheid en onderwijs. Kennis is macht. Inmiddels praten ze over vrouwenbesnijdenis.

Ik wil laten zien dat wij ook van Afrika kunnen leren. Het is niet altijd beknotting. Waarom gaat de man altijd voorop als hij bijvoorbeeld een huis ingaat? Om te kijken of er geen slangen binnen zitten. Vrouwen krijgen bescherming op een manier die we in het Westen niet meer kennen.

Het schrijven van het boek heeft me geholpen te relativeren. Goed, je hebt hier pas na drie maanden alle handtekeningen, maar ik realiseer me dat het in Nederland waarschijnlijk langer duurt voordat een waterput geslagen zou zijn. De resultaten zijn niet zoveel verschillend, alleen de weg ernaar toe."

Wiljo Oosterom: Dromen van water. Het woestijnwerk van een Nederlandse vrouw in Afrika Wereldbibliotheek; 224 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden