In Aboru heerst angst voor de separatisten

RMS-strijders niet geliefd onder Molukse bevolking

De kinderen in Aboru spelen buiten: touwtje springen, hoepelen, verstoppertje. Hun geschater verdwijnt in de dichte jungle die het dorp omringt. Het lijkt een dorp zoals duizenden anderen in Indonesië, met dit verschil dat er geen bereik is voor mobiele telefoons en dat de wegen bijna onbegaanbaar zijn.

De inwoners weten wel waarom: Aboru is een RMS-bolwerk. Bijna iedereen heeft wel iets te maken met de strijd voor de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS).

Hier komen ook de vrijheidsstrijders vandaan die in 2007 voor de ogen van de Indonesische president, Susilo Bambang Yudhoyono, de Molukse cakalele krijgsdans opvoerden en de Molukse vlag uitrolden. De foto van het brein achter deze actie circuleert in het dorpje: RMS'er Alex Manuputty, de dokter die zelf veilig in de Verenigde Staten woont. De straffen die zijn volgelingen werden opgelegd voor het gezichtsverlies van Yudhoyono waren hoog: tussen de 7 en 20 jaar cel.

Het is nog altijd verboden de vierkleurige RMS-vlag in Indonesië te tonen. De Indonesische regering stelt dat het hijsen van de vlag het land kan destabiliseren. Op Ambon staan tientallen leger- en politieposten intimiderend langs de kant van de hoofdwegen. "Dat wordt gerechtvaardigd door de zogenaamd 'bedreigende' aanwezigheid van de RMS. Burgergroepen hebben tegen deze legermacht geprotesteerd, want zij zien helemaal geen groot draagvlak voor de RMS. Maar toch houdt het leger voet bij stuk," vertelt Sam Pormes, werkzaam voor het Migranten Consortium op Ambon.

De separatisten voeren al jarenlang geen gewapende strijd meer, toch worden er jaarlijks vrijheidsstrijders opgepakt. Ze lopen een groot risico op lange celstraffen en worden vaak ernstig gemarteld. Yudhoyono annuleerde vorig jaar nog een staatsbezoek aan Nederland, omdat de RMS-regering-in-ballingschap een rechtszaak tegen hem had aangespannen.

"Geweldige actie", vindt Dance Akihari (66). Hij zit in zijn huis aan de rand van Aboru en rookt aan een stuk door kruidnagelsigaretten. Akihari's zoon kreeg tien jaar gevangenisstraf voor zijn aandeel in de krijgsdans voor Yudhoyono. Veel gevangenen rapporteren martelingen: elektrische schokken, nagels trekken, vingerbotjes breken. De zoon van Akihari vertelde dat iedereen uit de dansgroep tot bloedens toe werd geslagen.

Maar het aantal RMS'ers op de Molukken is niet groot. De meeste mensen die de Nederlandse Molukker Pormes spreekt zijn zelfs tégen de RMS. "Ze zijn boos op 'die' RMS'ers, omdat zij de stabiliteit in gevaar brengen en omdat ze geen oplossing bieden. Daarnaast ontbreekt het de activisten volgens hen aan enige vorm van ideologische onderbouwing en worden ze beschouwd als laag opgeleid, kansarm en gefrustreerd."

In Aboru durft niemand zich negatief uit te laten over de RMS. Er heerst binnen het dorp angst voor de separatisten. Van iedereen wordt verwacht mee te doen aan de strijd. Passief of actief.

Ook van de achtergebleven vrouwen wordt onvoorwaardelijke steun aan de RMS verwacht, vertelt de 49-jarige Helena Saija-Usmany. Haar man zat vast wegens banden met de RMS en haar zoon heeft voor dezelfde aanklacht 9 jaar cel gekregen. Saija-Usmany heeft haar zoon al jaren niet gezien, ze heeft geen geld om hem op Java in de gevangenis op te zoeken: "Aan de ene kant ben ik kwaad, woedend dat de RMS dit veroorzaakt. Aan de andere kant moet ik het accepteren, het gaat uiteindelijk om onze onafhankelijkheid."

Kloof tussen christenen en moslims
De RMS op de Molukken is vooral een christelijke club. Een overblijfsel uit de koloniale tijd, toen de Nederlandse overheersers christelijke Molukkers voortrokken op de rest van de bevolking. Zij konden naar school en kregen daardoor de goede overheidsbanen. Dit leidde tot onvrede onder de overige, vaak islamitische, inwoners. Na de onafhankelijkheid kregen de moslims de kans de achterstand in te halen. Nu was het de beurt aan christelijke Molukkers zich achtergesteld te voelen. De islamitische bevolking groeide intussen door aanwas van mensen uit andere delen van Indonesië, waardoor de christenen in de minderheid kwamen. In 1999 liep een ordinaire ruzie tussen een christen en een moslim uit tot een religieuze oorlog op Ambon. Tijdens die burgeroorlog kwam het idee van een Molukse staat opnieuw op en blies dokter Alex Manuputty de RMS-beweging nieuw leven in. Vanuit islamitisch Java trok de radicale Laskar Jihad naar de Molukken, wat leidde tot bloedige gevechten. In vijf jaar tijd stierven bijna 9.000 mensen, ruim 400.000 moesten vluchten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden