'Impact Groningse aardbevingen op kinderen wordt weggewuifd'

Kinderen in Groningen. Hun huis is zwaar beschadigd door de aardbevingen. Beeld Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

Hulpverleners en scholen wuiven het effect van de aardbevingen op kinderen weg, stelt Kinderombudsman Margrite Kalverboer. "Haast niemand praat met de kinderen."

De aardbevingen in Groningen hebben veel meer impact op kinderen dan scholen, onderzoekers, hulpverleners én ouders aannemen. “We denken dat we kinderen veiligheid geven door er maar helemaal niet over te praten”, zegt Kinderombudsman Margrite Kalverboer. “De gevolgen worden gebagatelliseerd.”

Zo’n 30.000 kinderen leven in aardbevingsgebied. Vaak is hun huis beschadigd, ze voelen de spanningen als ouders ruziën met de Nam, of als ze moeten verhuizen. Kalverboer sprak leraren en schoolbestuurders, hulpverleners en kinderen zelf. Daarnaast vulden nog eens 146 kinderen en jongeren, vooral havisten en vwo’ers, een uitgebreide enquête in over hun leven. Vandaag presenteert ze haar bevindingen in het rapport ‘Vaste grond gezocht’.

Het beschikbare lesprogramma, met veiligheidsmaatregelen en tips om emoties te bespreken in de klas, wordt op scholen nauwelijks gebruikt. Scholen waren zelfs amper bereid om de enquête van de Kinderombudsman uit te delen. Aardbevingen horen erbij, daar doen wij gewoon over, hoorde Kalverboer regelmatig. “Een juf zei letterlijk: ‘Het speelt niet in onze klas’. Of ja, ze wees één jongen aan. ‘Jij hebt er geloof ik wel last van toch, van die verhuizing?’”

Het kan een overlevingsmechanisme zijn, suggereert Kalverboer. “Doe maar net of er niets aan de hand is. Maar als we weten dat de aardbevingen in Groningen impact hebben op het welzijn van volwassenen, waarom zou dat dan niet voor kinderen gelden? Waarom doet de Rijksuniversiteit van Groningen alleen psychologisch onderzoek bij Groningers boven de zestien?”

Bagatelliseren

Op zich gaat het goed met veel kinderen, blijkt uit haar rondgang. De meesten groeien op in een liefdevol gezin, gaan graag naar school en wonen in een fijne buurt. Kinderen geven zelf ook aan dat ze niet zo bezig zijn met die bevingen. Kalverboer wil het probleem niet groter maken dan het is. Als geen ander weet ze wat de impact is van andere zaken zoals armoede, mishandeling en vechtscheidingen.

Maar dat is geen reden om de bevingen te bagatelliseren, zegt ze. “Als je doorvraagt, blijkt er veel onrust en boosheid te zijn. Wat als je slaapkamer steeds meer scheuren vertoont? Een meisje vertelde dat ze weleens bang is dat er ’s nachts een schoorsteen op haar hoofd valt. Aardbevingen komen onverwacht, uit het niets. Dat tast je gevoel van veiligheid aan.”

Een kleine groep kinderen heeft veel last, constateert ze. Ze zijn bang, slapen slecht, plassen weer in bed en zijn somber over de toekomst. Ook jeugdartsen zien een kleine groep die overmatig piekert. “Kinderen die al kwetsbaar zijn, bijvoorbeeld door een verstandelijke beperking of problemen thuis, lijken meer last te hebben van de aardbevingen, zegt Kalverboer, maar ook dat is niet goed onderzocht.”

Verhuizen

Los van de beving zelf en de schade aan huizen, schat de ombudsvrouw dat een paar duizend kinderen moeten verhuizen. “Dat op zich is al stressvol. Bovendien weten deze kinderen vaak niet wanneer het gaat gebeuren en of ze in hun eigen dorp kunnen blijven.” Een meisje vertelde dat ze bang is dat haar huis misschien is afgebroken als ze terugkomt van vakantie. “Die angst is niet reëel, maar juist als je het er niet over hebt, kunnen kinderen er een eigen verhaal van maken.”

Dat geldt ook voor de spanningen die ouders ervaren. Kinderen geven aan dat ze daar last van hebben, zich zorgen maken. Kalverboer: “We kunnen ze minstens de kans geven daarover te praten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden