IMF-directeur Lagarde leest euroleiders de les

Christine Lagarde in gesprek met de premier van Luxemburg, Jean-Claude Juncker.Beeld ap

Als schooljongens zijn de Europese politieke leiders in de hoek gezet door Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Maak van Europa een economische unie, met centraal gezag en gedeelde schulden, was haar boodschap donderdagavond in Luxemburg. En doe het nu, voor het te laat is.

De eurozone bevindt zich in een 'kritieke fase', zei Lagarde. Als er nu niet snel iets gebeurt, gaat het helemaal mis. En juist om die directe dreiging weg te nemen is volgens de IMF-directeur een doorbraak op de lange termijn nodig, met drie hoofdpunten: een bankenunie, een begrotingsunie en meer economische hervormingen.

Lagarde heeft dit voorschrift niet zomaar verzonnen. Het gaat om een studie van het IMF, dat de afgelopen weken in nauw overleg met de Europese Centrale Bank, de Europese Commissie, de bankentoezichthouder EBA en andere hoofdrolspelers de eurozone heeft doorgelicht. Opvallend: de politieke leiders van de EU werden er niet bij betrokken.

Het politiek meest gevoelige element van het IMF-voorschrift is de begrotingsunie. De lidstaten hebben volgens Lagarde meer centraal toezicht nodig op hun economisch beleid en bovendien moeten ze aan 'risicodeling' gaan doen. Dat wil zeggen: elkaars schulden dragen, door eurobonds in te voeren of op een andere manier.
Maar ook een bankenunie gaat ver, verder dan veel landen willen gaan, met gezamenlijk toezicht, een algemeen Europees garantiestelsel voor spaartegoeden en een gedeeld systeem om probleembanken weer gezond te maken. Ook die maatregelen komen neer op het delen van elkaars lasten, of problemen nu in Griekenland, Ierland of Nederland toeslaan.

Meer economische hervormingen doorvoeren is een bekend stokpaard van het IMF. Het gaat vooral om privatisering en deregulering. Lagarde gaf aan dat er vooral in Zuid-Europa nog veel is te doen. Voor de Nederlandse regering is dat prima. Maar een bankenunie en een begrotingsunie gaan - zeker nu - lijnrecht in tegen het Nederlandse standpunt.

De les van Lagarde kan niet zomaar als vaag 'vergezicht' worden weggewuifd. Minister De Jager (financiën) koos daarom in de nacht van donderdag op vrijdag direct voor de vlucht naar voren: het IMF is zeer deskundig, advies is altijd welkom en eigenlijk wil Nederland dit ook allemaal - alleen niet nu.

Volgens het Nederlandse standpunt is vergaande eenheid in economisch beleid het resultaat van een geleidelijke weg. Pas als de lidstaten zelf orde op zaken hebben gesteld en naar elkaar toe zijn gegroeid, moeten we de instellingen aanpassen. De Jager wil niet zomaar verantwoordelijkheid dragen voor problemen in andere landen. "We gaan niet investeren in een black box."

Duitsland en Nederland zaten altijd min of meer op dezelfde lijn, maar bondskanselier Merkel beseft wel dat grote veranderingen nodig zijn en durft dat ook te zeggen. Gisteravond overlegde ze in Rome met de Italiaanse en Spaanse premiers en de Franse president Hollande, die het grotendeels eens zijn met Lagarde. Het gesprek was ter voorbereiding op de EU-top over een week in Brussel.

Het echte gevecht moet daar plaatsvinden, als voorzitter Van Rompuy van de Europese Raad zijn voorstellen voor 'economische verdieping' van de EU presenteert. Die voorstellen gaan waarschijnlijk minder ver dan Lagardes plan, want Van Rompuy moet wel rekening houden met de politieke haalbaarheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden