Imam vindt juiste woorden in door ruzie verdeelde moskee

AMSTERDAM - Een kwartier voor het middaggebed stijgt de spanning in de grote El Kabir-moskee aan de Amstel. Terwijl groepjes mannen binnendruppelen, overlegt Jan Beerenhout van de politie in de gang met moskee-secretaris El Kaldi. De imam die zijn vorige week ontslagen collega vervangt, een jonge man in roomkleurig tenue, houdt zich afzijdig. Zullen de moskeegangers zijn oproep tot het gebed volgen?

Rond zeshonderd moskeegangers op kousevoeten wachten op het groen-rode moskeetapijt op het middaggebed. Er wordt zittend of staande gekeuveld, in een door pilaren afgescheiden zijruimte zitten de kleine jongens af te wachten.

Het is een belangrijk moment voor de grote moskee. Vorige week woensdag is de imam, Omar Boujiraar, op staande voet ontslagen. Er vielen rake klappen, in de gebedsruimte. De vervanger van de imam, de schoonvader van een bestuurslid, werd niet gepikt, de politie moest de moskee een week geleden ontruimen. Moet de moskee na vandaag worden 'dichtgetimmerd', zoals Jan Beerenhout heeft gedreigd?

Een pijnlijke kwestie. Imam Boujiraar was geliefd, zeggen velen, maar hij kon zijn persoonlijke meningen niet voor zich houden. Tijdens een bijeenkomst van Marokkaanse Berbers verketterde hij 'de arabieren'. Niks bijzonders, maar dat hij te ver ging door de Joods-Marokkaanse dissident Sarphati 'een van die vieze joden' te noemen begrijpt elke Marokkaan die iets van Nederland weet. "De imam leeft in Marokko" , zegt secretaris El Kaldi. "Wij wonen in Nederland, en willen rekening houden met onze omgeving. We leren hier dat je het Joodse volk niet mag beledigen. We weten ook waarom, en dat respecteren wij. De imam wilde niet luisteren."

Een Marokkaan spande zelf een proces tegen de imam aan. Toen Boujiraar tijdens de ramadan weigerde een inzameling te houden voor Bosnie-Hercegowina was de maat voor het bestuur vol.

Een van de opstandelingen, A. Oulali, geeft toe dat zulke uitspraken in Nederland niet kunnen. De ware reden van de opstand is volgens hem de ondemocratische handelwijze van het bestuur. "De imam verdient zijn brood in de moskee. Hij moet zonder overleg met wie dan ook van de ene op de andere dag wegwezen. Maar waar is zijn arbeidscontract, waar is zijn ontslagbrief? Met dat soort dingen heeft het bestuur blijkbaar niks te maken."

Sinds jaren heeft heeft niemand meer een jaarrekening van de moskee gezien, zegt Oulali. Waar zijn de inkomsten van collectes gebleven? Bestuursleden worden weggestuurd en vervangen door 'tijdelijke vervangers' die niet meer willen opstappen. Statuten worden veranderd, geparachuteerde voorzitters hebben ineens 'de absolute macht'.

Secretaris El Kaldi heeft het vanmorgen stocijns aangehoord, en verklaart dat het onder het oude bestuur niet anders was. Enkele exbestuurders die nu de opstand leiden, wilden de moskee twee jaar terug verkopen aan een eenmansstichting in Saoedi-Arabie. Ze moesten, want een faillissement dreigde.

Er is de afgelopen jaren veel, heel veel gebeurd in de moskee. Ook dingen die niemand gezegd wil hebben uit vrees voor vrouw en kinderen. De Marokkanen zijn eraan gewend, het is de erfenis van een door en door corrupt land. Degenen die zich hier als vertegenwoordigers van de moskeeen opwerpen dulden geen tegenspraak. Verzet betekent maar al te snel 'politiek', en dat is in de moskee een gevaarlijk woord.

Velen vinden dat het zo niet langer kan. Zoals Oulali: "Er moet meer democratie komen. Er moet uitleg komen over het geld. Er zijn inderdaad mensen die de sieraden van hun vrouw hebben verkocht om de moskee te helpen bouwen."

Tot laat in de avond heeft de politie donderdag met de partijen overlegd, om vandaag escalatie te voorkomen. De statuten van de moskeestichting zijn erbij gehaald, en daarin is de mogelijkheid vastgelegd voor belangrijke zaken een commissie in te stelen die over drie maanden een bindend advies moet uitbrengen. Het bestuur en de opstandelingen zijn akkoord gegaan, voorlopig.

De felle strijd gaat de meeste gewone gelovigen boven de pet. M. Boulwar (67) en A. Aitouni (74) willen het ook allemaal niet weten. Ze komen hier al sinds de opening in 1974. "Wij moslims dienen in vrede met elkaar te leven. Ik weet niets van gevechten. Ik was er tenminste niet bij" , zegt Boulwar. Aitouni: "Het vorige bestuur heeft de zaak laten verloederen. Het nieuwe bestuur heeft tenminste gezorgd dat de kapotte ramen werden vernieuwd."

Zeshonderd mannen wachten op het moskeetapijt op de eerste woorden van de plaatsvervangende imam. Die blijkt de juiste woorden te kunnen vinden. "De profeet heeft gezegd: het bijleggen van een strijd tussen broeders is meer waard dan een hele vastenmaand." Alle partijen hebben schuld, benadrukt hij, iedereen dient mee te werken aan een oplossing. Als na twintig minuten alle gelovigen zich in strakke rijen opstellen voor het gebed, blijkt de goede wil te hebben gewonnen. "Opmerkelijk" , verklaart een aanwezige. "De imam heeft deze keer geen gebed voor de Marokkaanse koning uitgesproken."

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden