Imam met banden in België spil in terreurnetwerk

Spaanse politie controleert auto's op zoek naar Younes Abouyaa­qoub.Beeld AFP

Bij de voorbereidingen voor de aanslagen in Spanje ging iets mis, waardoor de extremisten hun plannen overhaast en paniekerig ten uitvoer moesten brengen. 

De Spaanse politie heeft een klopjacht geopend op de terrorist die donderdag een bloedbad aanrichtte op de Ramblas in Barcelona. Volgens lokale media gaat het om de 22-jarige, in Marokko geboren Younes Abouyaa­qoub. De man wist te voet te ontkomen en is mogelijk uitgeweken naar Frankrijk, waar de autoriteiten op scherp staan.

Abouyaaqoub, letterlijk ‘Vader Jakob’, heeft niet veel steun meer. Hij opereerde volgens de politie in een team van twaalf handlangers, maar de meeste van hen zijn inmiddels gedood of gearresteerd. Zijn familie in het Catalaanse stadje Ripoll heeft zich bovendien van hem gedistantieerd. Zo’n dertig familieleden en lokale kennissen hielden zaterdag een betoging waarin ze zich tegen de jonge dader keerden, met de woorden: ‘Niet in onze naam’. Zijn moeder riep hem gisteren persoonlijk op om zich aan te geven.

De terroristen waren al een half jaar bezig om de aanslagen voor te bereiden. Hun ambities waren groot. Ze hadden drie bestelbusjes gehuurd en maar liefst 120 gasflessen verzameld. Daarmee wilden ze ontploffingen aanrichten op toeristische hot­spots, zoals de Sagrada Familia, denkt de politie.

Maar er ging iets mis, waardoor de extremisten hun plannen overhaast en paniekerig ten uitvoer hebben gebracht. Het lot sloeg woensdagavond toe in een woning in Alcanar, ten zuiden van Barcelona. Daar hadden de terroristen hun gasflessen verzameld, naast ingrediënten voor TATP, de springstof die IS ook in Parijs en Brussel heeft gebruikt. Deze uiterst instabiele stof ontploft voortijdig bij het minste schokje, zo heeft menige terrorist ervaren.

De explosie in Alcanar vaagde het woonhuis volledig weg. Ook van de bewoners bleef weinig heel. Puzzelende rechercheurs telden ‘één à drie’ individuen. Onder hen waarschijnlijk een imam uit Ripoll, die wordt gezien als het brein achter de operatie. Deze Marokkaan, Abdelbaki Es Satty, predikte sinds 2015 in Ripoll, waar hij een tiental jongeren zou hebben geradicaliseerd. Volgens Spaanse kranten zat Es Satty tot 2012 enkele jaren voor drugshandel in de gevangenis. Daar zou hij in aanraking zijn gekomen met extremisten die in 2004 met de aanslag in Madrid 191 burgers doodden.

(Tekst loopt door onder afbeelding) 

De moskee waar imam Abdelbaki Es Satty predikte in Ripoll.Beeld REUTERS

Er loopt nog DNA-onderzoek om de dood van de imam te bevestigen. Maar duidelijk is dat de terroristen door de explosie in paniek zijn geraakt en hun plannen meteen de volgende dag zijn gaan uitvoeren. Dat leidde donderdagavond tot de dodenrit op de Ramblas, waar de zigzaggende bestuurder dertien levens verwoestte en meer dan honderd mensen verwondde.

Arabische les 

Tegen één uur ’s nachts volgde de mislukte aanslag in Cambrils. Vijf terroristen, opeengepakt in een Audi-personenwagen, reden op de nog drukke boulevard één vrouw dood. Maar de politie stopte hen. De inzittenden van rond de twintig jaar, sommigen met nep-bomgordels om, stapten vervolgens uit en werden doodgeschoten. Onder hen de 17-jarige Moussa Oukabir, die de politie enige tijd beschouwde als de dader van de Ramblas.

De vermoedelijke aanstichter van dit alles, imam Es Satty van ongeveer veertig jaar oud, gaf jongeren in Ripoll Arabische les. Het bestuur van de lokale moskee wist niets van zijn criminele verleden, meldden lokale media. Ze citeren de secretaris van de moskee, die zegt dat ze alleen hadden gecontroleerd of de imam over voldoende Koran-kennis beschikte, niet of hij een belast cv of strafblad had.

Dat Es Satty van januari tot maart vorig jaar in het Belgische Vilvoorde woonde, in het land waar veel IS-aanslagen werden gecoördineerd, wekte evenmin verdenking. In juni vertrok de imam uit Ripoll, volgens eigen zeggen naar zijn vrouw in Marokko. Dinsdag kwam hij even terug, zonder bagage. Daarna is niets meer van hem vernomen.

Van de daders zijn er nu zes tot acht gedood. Vier anderen zitten vast. Alleen de bestuurder uit Barcelona loopt nog vrij rond. Op zijn vlucht stak hij een automobilist dood, om vervolgens in diens auto dwars door een politieafzetting te racen, wellicht op weg naar een laatste handlanger in Frankrijk of België.

Lees meer over de aanslagen in Spanje in ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden