Illegaliteit strafbaar stellen zorgt vooral voor volle cellen

Een déjà vu voor Nawijn. (Archieffoto 2006) (ANP)

Voormalig LPF-minister Hilbrand Nawijn moet een sterk déjà vu gevoel gehad hebben, toen hij pagina 21 van het huidige regeerakkoord opensloeg. Net als Balkenende-I, waarvan ook CDA en VVD deel uitmaakten, wil dit kabinet illegaal verblijf strafbaar stellen. Daardoor zijn illegalen die hier verblijven straks niet alleen onrechtmatig in Nederland, maar kunnen ze ook in de gevangenis belanden.

Het kabinetsplan werd deze week tijdens de begrotingsbehandeling door de oppositie niet bepaald met enthousiasme ontvangen. Hoewel het volgens minister Leers (immigratie en asiel) hard nodig is, stelden de fracties dat het strafbaar stellen van illegaliteit niets oplost.

Samen met het CDA vrezen ze bovendien dat in het kader van de medeplichtigheid, barmhartige hulp straks ook automatisch strafbaar wordt. Een strafuitsluitingsgrond voor mensen die helpen vanuit humanitaire redenen, waarvoor het CDA pleitte, wilde de bewindsman niet garanderen. Wel beloofde hij dat de maatregelen zich niet zullen richten op degenen die hulp bieden. In die gevallen kijkt justitie dus even de andere kant op.

Dat was in 2002 ook het geval. Toen kondigen de inmiddels demissionaire ministers Kamp (VVD, volkshuisvesting) en Nawijn aan dat hulp aan illegalen eveneens strafbaar moest worden, zodat illegale bewoning en illegale doorverhuur van woonruimte eenvoudiger kon worden aangepakt. De maatregel was nadrukkelijk niet bedoeld om illegalen aan te kunnen houden in kerken en scholen.

Het bleef echter bij plannen. Na de verkiezingen werd de LPF verruild voor D66, die niets moest hebben van een strafbaarstelling van illegaliteit. De nieuwe kabinetslijn luidde dat illegalen in beginsel geen criminelen zijn en dat gevangenisstraffen enkel zouden leiden tot een onnodige verlenging van verblijf.

Pogingen van CDA en VVD om illegaliteit toch strafbaar te maken, strandden voortijdig bij toenmalig minister Verdonk. De VVD-bewindsvrouw, die niet bepaald bekend stond om haar milde vreemdelingenbeleid, wees erop dat in de ons omringende landen illegaliteit ook strafbaar is maar nauwelijks tot het opleggen van sancties door de rechter leidt. Volgens Verdonk zou het strafrechtelijk vervolgen, voor de rechter brengen en vervolgens opsluiten van iemand – enkel omdat hij illegaal in Nederland is – een veel te grote belasting voor politie en justitie vormen.

Dat is ook wat de critici in de huidige oppositie stellen. Ook wijzen ze naar Leers, die deze week zelf toegaf dat landen als het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en België, waar illegaliteit al strafbaar is, het vooral wordt gebruikt om criminele illegalen sneller uit te zetten. Dat kan nu immers ook al, weten de oppositiepartijen. De enige toegevoegde waarde die een dergelijke wet zou hebben, is dat een illegaal voortaan ook de gevangenis in kan. Maar of dat een aanbeveling is met het oog op de naar schatting ruim 100.000 illegalen in Nederland, is nog maar de vraag.

(ANP)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden