Illegalen-kunstproject wekt boze reacties

AMSTERDAM - Bent u illegaal, van hoeveel mensen in uw omgeving weet u dat zij illegaal zijn, en bent u bereid hen aan te geven? NSB-achtige praktijken, oordelen geschrokken Amsterdammers over een officieel ogende vragenlijst die ze dezer dagen in de bus kregen.

Het is een kunstproject, maar dat heeft niet iedereen begrepen. De politie kreeg ongeveer tien boze telefoontjes. ,,We hebben onderzocht of er sprake is van strafbare feiten, zoals discriminatie of belediging'', zegt een woordvoerder. ,,Dat is niet het geval, vindt ook justitie. Maar we blijven alert op nieuwe klachten.''

Ook kunstenaar Martijn Engelbregt (31), die de nepenquête bedacht, krijgt via telefoon en e-mail veel kwade reacties. Daarbij wordt opvallend vaak gerefereerd aan de Tweede Wereldoorlog. Engelbregt begrijpt de vergelijking wel: ,,Destijds werden mensen door hun buren aangegeven. Vraag is hoe het nu met die bereidheid zit.'' Nee, hij is niet geschrokken van de ontstane commotie: ,,Ik sta voor alle reacties open.''

Het kunstproject is gesubsidieerd door het Amsterdamse Fonds voor de Kunst. Het is bedoeld om het themaweekeinde 'Grenzeloze solidariteit' van cultureel centrum De Balie op te luisteren. Engelbregt presenteert hier op 10 januari zijn 'onderzoeksresultaten'. De enquête is huis-aan-huis verspreid onder 200000 Amsterdamse gezinnen.

,,We hebben flink nagedacht voor we ermee begonnen'', zegt Balie-directeur Anil Ramdas. ,,Het mocht geen studentikoze grap zijn. Martijn Engelbregt heeft me ervan weten te overtuigen dat het dat niet is.'' De kunstenaar, vindt Ramdas, houdt de ondervraagden een spiegel voor. ,,Je laat ze in de verte associatief kennismaken met hoe het voelt om illegaal te zijn.'' Wat hem betreft, is dit het uitgelezen moment voor het kunstproject: ,,De kerst is voorbij, mensen worden weer massaal uitgezet.''

Ramdas krijgt 'wel een goed gevoel' van de mensen die woedend op de vragenlijst reageren. Verontrustender vindt hij de roze formulieren die ingevuld en wel worden teruggestuurd om 'Mustafa van hiernaast' aan te geven. Die zullen onvermijdelijk komen, vreest hij.

Hoe griezelig hij dat ook vindt, het was geen reden om van het project af te zien: ,,Als niemand iets doet ligt er straks echt zo'n formulier van de gemeente. Dat moet je je toch niet voorstellen.''

Voorzitter R. Samkalden van het Amsterdamse Fonds voor de Kunst zegt het te betreuren dat mensen zich door het kunstproject gekwetst voelen. ,,Maar in het algemeen is het goed als kunst iets teweegbrengt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden