Ilja Leonard Pfeiffer is een poëet, geen journalist

De titel van de driedelige VPRO-reisserie 'Via Genua' kon niet beter. Twee woorden, 'via' en 'Genua', zetten Genua in één klap neer als een eeuwenoude migratiestad. De weg naar Europa loopt via Genua, en Genua is de weg zelf. Mensen komen, blijven, en gaan soms weer door. Die drie fasen van migratie vormen de drie delen van de serie; gisteren was deel twee. Tot zover is het verhaal over deze serie glashelder, maar wie verder kijkt, raakt een beetje de balans kwijt omdat de serie op twee benen hinkt.

Schrijver en dichter Ilja Leonard Pfeiffer leidt de kijker hypnotiserend poëtisch rond in de stad waar hij al acht jaar woont. Hij kent de straten als de broekzak van zijn nette doch niet te strakke pak - zijn eeuwige pakje sigaretten moet er in passen natuurlijk.

Vijf jaren lang schreef hij over de stad voor zijn boek 'La Superba', waarvoor hij in 2014 de Libris Literatuurprijs kreeg. Genua, met de bijnaam La Superba, 'de hoogmoedige' is een labyrint van steegjes. De ondoordringbaarheid van de stad, de ongrijpbaarheid en de contrasten, vindt hij magisch. Hij slentert door de smalle straten, knoopt gesprekken aan met prostituees, vluchtelingen, ander volk. In het boek vormen hijzelf en zijn schrijfproces de kapstok van het verhaal. Die opzet geeft hem vrijheid: elke ontmoeting is er vanzelf deel van.

Op het eerste gezicht doet hij nu hetzelfde voor televisie. Maar hoe anders werkt dat in deze serie, waar de redactie duidelijk voor de invalshoek van migratie koos. Pfeiffer zegt in de leader dat hij ons wil laten kennismaken met zijn stad, maar brengt tegelijk een semi-journalistiek reportageverhaal over migratie dat hij van alle kanten wil belichten. De vrijblijvendheid van de ontmoetingen is weg. En ook de vrijheid om elke ontmoeting, hoe rauw ook, van een dichterlijke, romantische kant te zien.

Wanneer hij bijvoorbeeld voor het journalistieke belang van hoor en wederhoor lokale populistische politici spreekt, voelt hij zich duidelijk niet op zijn gemak. Zij vinden de pissende, rondhangende immigranten een verloedering voor de stad, terwijl Pfeiffer net zulke waardevolle menselijke contacten met hen heeft aangeknoopt. Hetzelfde speelt wanneer hij een oprecht gesprek heeft met een transgenderprostituee die daar al vijftig jaar werkt. Zij voelt zich weggekeken door de nieuwe imam. Het kritische gesprek met die imam daarna, kost hem ook moeite. Dan kan hij niet meer drijven op dichterlijkheid en verbeeldingskracht.

Was hij een journalist geweest, zoals in verschillende gelauwerde VPRO-reisseries, dan had hij misschien gemakkelijker de positie van warmbloedig maar observerend buitenstaander kunnen aannemen. 'Via Genua' hinkt op de benen van de journalistiek èn van de poëzie, belichaamd in Pfeiffer.

Maar de dichter Ilja Leonard Pfeiffer is natuurlijk geweldig wanneer hij ons door de kronkels van de stad en zijn gedachten over de nieuwe bewoners leidt. "Hun overlevingsdrift sist op hoeken van straten, waar oorspronkelijke bewoners steeds minder graag komen", mijmert hij.

Op zulke momenten lijkt de toon van zijn stem alleen al troost te bieden. Je ziet de vluchtelingen die hij spreekt, ontspannen. Heel even vergeten ze de dagelijkse strijd om het bestaan en wentelen zich in zijn aandacht.

Van die rijkdom moet de serie het hebben.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden