Ikea-huwelijk dat broeit en ploft dans

DEN HAAG - In 1987, het jaar dat het A & T theater werd geopend, maakte William Forsythe Artifact. Het ballet toonde aan dat zelfs dit spiksplinternieuwe podium niet meer aan de nieuwste balletvoorwaarden voldeed.

In Artifact komen handen uit de vloer omhoog en moet een figuur uit de grond kruipen en er weer in verdwijnen. Zo'n dubbele vloer voor onderaardse gaten heeft de Haagse toneelvloer niet en daarom kon Het Nationale Ballet het eerste van de vier delen van het avondvullende Artifact niet in de Haagse voorstellingen presenteren. Besloten werd de laatste drie actes van Artifact vooraf te laten gaan door maar liefst twee andere balletten: de Balanchine-klassieker 'Apollon Musagete' (Strawinsky) en de premiere van 'Stop it' van Krysztof Pastor, een van de beloftevolle choreografen uit de gelederen van Het Nationale Ballet zelf.

Het bar slecht opgekomen publiek in Den Haag had niet te klagen, want met Wim Broeckx als Apollo en Jane Lord, Esther Protzman en Sabine Chaland als zijn muzische driespan kreeg het een schitterende versie, zij het niet onder begeleiding van het Balletorkest, maar met een bandopname. Broeckx zette een hoovaardige Apollo neer, die al bij zijn geboorte weet dat hij een leider is. Van zijn drie muzen was vooral Jane Lord een wonderschone, sprankelende Terpsichore, die nog eens liet zien waarom en wat Balanchine vijfenzestig jaar geleden over Apollinische danskunst dacht. De plastische harmonie is zo helder en muzikaal dat deze toegift (ook onderdeel van het recente tournee programma in Aruba) zeer welkom was.

Al vorig jaar maakte de Pool Krysztof Pastor op het langzame deel van het vioolconcert (1971) van zijn landgenoot Andrzej Panufnik een duet voor Clint Farha en Anna Seidl. Nu breidde hij dat uit voor het hele vioolconcert, waarop een drietal duetten een stuklopende relatie van een totaal op elkaar uitgekeken stel illustreren. Dat stel (Jeanette Vondersaer als kindvrouwtje in rood parmantig minirokje, bolerootje en op ferme hakken en Fred Berlips als een brave Hendrik) zit broeierig verveeld en uitgeput van hun beider mislukking aan een grote witte tafel met fruitschaal, geheel volgens de laatste Ikea-folder. Binnen een halve minuut is duidelijk dat we hier naar een reddeloos verloren zaak kijken: die man is veel te lijdzaam voor dat hysterische sekreet dat van geen stoppen weet. Ruim twintig minuten duurt de onttakeling, waarvoor het interieur wordt opgetrokken en de dansvloer vrij spel biedt aan het gekrakeel en gekronkel in hun hoofd. Eerst een man en vrouw in groen-geel (Simonetta Lysy en Barry Watt), die kroelen in de pathetiek van borstgeroffel, gespreide vingers, koliekpijnen. Dan volgt de onverbiddelijke fase van bezinning en besef, in het blauwgetinte duet voor Farha en Seidle, waarbij zij een subliem staaltje danstechnische mimiek etaleren. Het derde paar in rood (Caroline Iura en Roger Jansen) laat er geen misverstand over bestaan: de vrouw haalt het bloed onder de nagels van haar partner weg. Zijn geduld raakt op en buiten zinnen werpt hij haar over zijn schouder, de orkestbak in.

Pastor heeft de grillige, moeilijke muziek van Panufnik (bandopname) heel beslist en bijzonder knap naar zijn fantasie gezet, in een bewegingstaal die een frappant sterke invloed laat zien van de Nederlandse choreografie van de afgelopen kwart eeuw.

'Stop it' is een college-dictaat over Van Manen-Van Dantzig-Van Schayk: goed geschreven, compact en zeer inzichtelijk, en weinig aan de fantasie overlatend. Als pittig tussendoortje misstaat het geenszins in de HNB-programmering. Hulde aan Jeanette Vondersaer en Fred Berlips, die de uitzichtloze schering en inslag van behagen en onbehagen zo haarscherp wisten te raken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden