Ike sponsort de sjoel maar wil er niet begraven worden

Met pensioen gaan is niets voor Izaak Cohen. Nog een paar jaar, dan is de Arubaanse ondernemer honderd. Gesprek met een man die vleeshandelaar was, poppenspeler en onderduiker, en nu hotelier.

’Met pensioen gaan is plaatsnemen in Gods wachtkamer.” De onlangs 96 jaar geworden Joodse ondernemer Izaak Cohen heeft de touwtjes van zijn miljoenenbedrijven dan ook nog stevig in handen. Zijn levensfilosofie: afgaan op je intuïtie.

‘Een zeer energieke man, boordevol creatieve ideeën’, zeggen jonge mensen die hem kennen.

En inderdaad, Ike – zo noemen de Arubanen hem – heeft ze nog goed op een rijtje. Soms is hij even stil, dan moet hij schakelen tussen zijn vele levens: groothandelaar in vlees te Rotterdam, onderduiker en poppenkastspeler, schilder op Aruba, makelaar in de VS en weer terug op Aruba als hotelier, luchtvaartcateraar en importeur van bier. „Ik blijf onafhankelijk, ik ga uitsluitend af op mijn eigen intuïtie, mijn zesde zintuig.”

Vanuit zijn hooggelegen en buitengewoon fraaie woning heeft Cohen uitzicht over zo’n beetje heel Aruba. Vooral ’s avonds is het schouwspel van lichtjes adembenemend. Binnen is het Hollandsgezellig ingericht. Naast zijn stoel ligt een bestseller van de Amerikaans-joodse arts Andrew Weil: ‘Healthy Aging, a life long guide to your physical and spiritual well being’ (’gezond oud worden, een gids naar lichamelijk en geestelijk welzijn’).

Cohen: „Ik houd mijn geest vitaal. Ik houd van mijn werk. Wie na zijn pensioen zonder werk komt te zitten moet maar een nieuwe taal gaan leren of zo, je hersens moeten bezig blijven.” Zelf spreekt hij na meer dan veertig jaar ononderbroken op Aruba te hebben gewoond geen Spaans of Papiaments. „Ik heb het nog te druk om talen te leren. Bovendien steek ik ook tijd in mijn fysieke gezondheid. Ik zwem elke morgen, op Aruba kan dat het hele jaar door in de buitenlucht, in Holland kan dat niet. Mijn benen willen niet meer zo goed, maar mijn motto blijft: exercises and activities. Verder slik ik wat extra vitamines, ik drink weinig alcohol en ik rook niet. Mijn beide echtgenotes zijn aan de gevolgen van het roken overleden.”

Cohen (’in Nederland werd ik Ies genoemd’) en zijn vrouw Bertie Blauw doken tijdens de Tweede Wereldoorlog onder op een bovenwoning aan de Statenweg in Rotterdam. „Ik gaf daar tussen de schuifdeuren poppenkastvoorstellingen voor de buurt. Zo voorzag ik in ons onderhoud. Ik sneed de poppen uit vurenhout, Bertie maakte de kleertjes. Ik trainde mezelf in de stemmen en de karakters. Een bevriende inspecteur van politie was mijn stand in: hij liep na de voorstelling naar voren en nam dan met een buiging het applaus in ontvangst.”

Zijn ouders, zijn enige zuster en haar man overleefden de oorlog niet. Van de 53 Rotterdamse handelaren in vlees was Izaak Cohen als enige over.

„Door op mijn intuïtie af te gaan was ik misschien wel een ideale onderduiker. Niet iedereen is geschikt voor het ondergrondse leven. Ik wel, ik nam nooit enig risico.”

Hij beroemt zich nogmaals op zijn intuïtie. „Ik bracht mijn bezit tijdig bij de juiste mensen onder. Na de oorlog heb ik alles weer teruggekregen, zelfs mijn T-Ford. Die stalde ik na het bombardement op Rotterdam in 1940 netjes onder het hooi bij een boer op Schouwen-Duiveland.”

Cohen verliet Nederland uit angst voor de Russen, hij wilde niet nogmaals een dictatuur meemaken. Hij vestigde zich uiteindelijk definitief op Aruba en bekwaamde er zich als hotelier. Nog dagelijks is hij te vinden in zijn Machebo Beach Resort & Spa, een gemoedelijk hotel met 71 kamers aan het mooiste strand van het eiland, met drie restaurants ’en uitstékend voedsel’, zo voegt Cohen er rap aan toe. „Mijn hotel houdt me het meest bezig. Een hotel is een moeilijk bedrijf, er zijn zoveel mensen die je het naar de zin moet maken. Ik voel me er een beetje als burgemeester in een klein dorp: en maar hopen dat iedereen dezelfde kant op loopt!”

Cohen profiteerde op meer manieren van het opkomende toerisme. Alle vliegtuigen die op Aruba maaltijden inslaan zijn aangewezen op zijn Calloway Catering, al jaren genoteerd als een van de beste inflight caterers ter wereld met de KLM als grootste klant. Verder is Cohen importeur van Polar, het op Aruba zeer goed verkopende Venezolaanse bier.

Hij pakt het boek ‘Jack, streight from the gut’ van managementgoeroe Jack Welch. „Een fantastisch boek. Het propageert een nieuwe aanpak. Je mag, zo beweert Welch, best bepaalde personeelsleden voortrekken als ze zich onderscheiden. Zo zijn we toch niet opgevoed?”

In de kleine synagoge van Aruba heeft Cohen het grootste koperen naambord van de verschillende sponsors. „Het is een prettig gevoel om lid te zijn van deze tamelijk harmonieuze gemeente, al kom ik er eigenlijk nooit. Er kwamen in de jaren vijftig en zestig meer Joodse immigranten op Aruba, vooral uit Suriname. Ik vertrouwde ook toen niet op anderen; als ik informatie nodig heb win ik die altijd zelf in en ga dan af op mijn intuïtie.”

De meeste joodse feestdagen gaan tegenwoordig aan hem voorbij. „Ik heb geen familie op Aruba. Ik voel wel dat ik stam uit de traditie. Mijn twee kinderen wonen in Florida. Daar vier ik met Pesach de seideravond.”

Naast zijn drukke werk houdt Cohen zich nog bezig met charitatieve zaken. Hij stimuleert de muzikale ontwikkeling van Arubaanse jeugd door maandelijkse concerten bij zijn hotel te faciliteren. Een stichting die zijn naam draagt is medefinancier van een gebouw voor opvang van blinden en slechtzienden.

Vorig jaar organiseerde hij ter gelegenheid van zijn 95ste verjaardag voor duizend genodigden een charity fair. De opbrengst ging naar het Arubaanse Wit-Gele Kruis voor de opzet van een uitleenmagazijn voor thuiszorg- hulpmiddelen.

„Nee, ik eindig niet op de joodse begraafplaats van Aruba. De wormen die je opvreten in je graf, daar moet ik niet aan denken. Ik wil gecremeerd worden. De as van mijn tweede vrouw hebben we tien jaar geleden uitgestrooid over de Paardenbaai, hier voor de kust. Ik respecteer de dood. Ik wil niet dood, maar ik vrees de dood niet. Alles wat ik nog doe staat immers in het teken van ‘als ik er niet meer ben’.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden