’Ik zal nooit buigen voor smeerlappen. En dat zijn ze’

22.55 uur, Nederland 2

Op 12 mei 2000 won een onafhankelijk journalist een veertig jaar lang slepend conflict met de Staat der Nederlanden. Hij ontving een schadevergoeding van 8 miljoen gulden (3,6 miljoen euro). Op die dag van zijn triomf wist heel Nederland in één klap wie Willem Oltmans was.

Het begon allemaal in 1956, toen oud-minister van buitenlandse zaken, en later secretaris-generaal van de NAVO, mr. Joseph Luns, het absoluut niet kon waarderen dat Willem Oltmans zijn steun betuigde aan de Indonesische president Soekarno in de kwestie Nieuw Guinea. Die affaire vormde het begin van een lange reeks beschuldigingen aan het adres van de journalist, waardoor het hem vrijwel onmogelijk werd gemaakt zijn werk uit te oefenen.

Als kind van zeer welgestelde ouders had hij een goede opvoeding genoten, maar hij had nooit leren buigen. Wel leren vechten, en dat heeft hij veertig jaar gedaan. In Luns’ kielzog volgden alle latere ministers van buitenlandse zaken in het zwart maken van Oltmans. Of zoals hij zelf niet naliet te benadrukken: in character assassination.

Voor hem was de maat vol toen hij in 1992 uit Zuid-Afrika werd gezet. Hij was gedwongen zijn hele hebben en houden inclusief zijn vleugel te verkopen en in Nederland van een bijstandsuitkering rond te komen. Het proces dat hij begon tegen de Staat duurde uiteindelijk 8 jaar. ,,Voor mijn part betalen ze me nooit, maar ik zal nooit buigen voor smeerlappen. En dat zijn ze.” zei hij tegen een verbouwereerde Inge Diepman in ,,Het Zwarte Schaap”.

Vriend én vijand haalden opgelucht adem toen het gevecht voorbij was. Eindelijk geen boze brieven en faxen meer, geen onwelkome telefoontjes, geen scheldkanonnades. En ook aan de armoede was van het ene moment op het andere een eind gekomen; minister Van Aartsen ging akkoord met een schadevergoeding van 8 miljoen gulden. Vanaf dat moment kon Oltmans al zijn tijd besteden aan de voltooiing van zijn memoires, die uiteindelijk uit 76 boekdelen zouden bestaan. Oltmans overleed op 30 september 2004.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden