’Ik word graag herboren als oester’

Woody Allen regisseert hoofdrolspeelster Naomi Watts in 'You Will Meet a Tall Dark Stranger', zijn 39ste speelfilm. (Trouw)

Zijn productiviteit is nog steeds hoog. Terwijl zijn 39ste film hier in première gaat, is zijn 40ste alweer zo goed als af. Filmmaker Woody Allen (75) praat over zijn eeuwige thema’s God, seks en de dood. „Ik ben bang, doodsbang, en depressief.”

’A tale full of sound and fury, told by an idiot, signifying nothing’ ofwel ’een verhaal vol geraas en gebral, verteld door een idioot, dat niets betekent.’ Met deze woorden uit ’Macbeth’, een van Shakespeare’s zwartste tragedies, begint en eindigt Woody Allen zijn nieuwe romantische komedie ’You Will Meet a Tall Dark Stranger’.

„Alle personages rennen rond in een poging betekenis te geven aan hun leven, en succes en liefde te vinden”, aldus Woody Allen tijdens een rondetafelgesprek in Cannes. „Ze rennen rond, botsen op elkaar, doen elkaar pijn, bezeren zich en maken fouten – een constante chaos.”

De New Yorkse regisseur, die begin deze maand zijn 75ste verjaardag vierde, kijkt geamuseerd naar het aardse gestuntel, en de tragikomische verwikkelingen waarin zijn karakters steevast belanden.

Het gaat dit keer om de leden van een Londense familie bestaande uit vader, moeder, dochter en schoonzoon, die zich stuk voor stuk in de nesten werken door zich dromend van een beter leven opnieuw op het liefdespad te begeven.

IJdele hoop. Eigenlijk zoals het altijd is en zal zijn in een film van Woody Allen, of hij nu in New York, Londen of Barcelona is gemaakt, of zoals afgelopen zomer in Parijs, waar het gastoptreden van Carla Bruni in ’Midnight in Paris’ wereldnieuws was.

We gaan terug naar 1972, en de komische escapades in ’Everything You Always Wanted To Know About Sex (But Were Afraid To Ask)’ waarin Allen tegenover zijn toenmalige echtgenote Louise Lasser onder meer een spermatozoïde speelde, en in zeven sketches antwoord gaf op vragen uit een sekshandboek zoals ’Werken afrodisiaca?’ en ’Wat is sodomie?’.

Serieuzer ging het eraan toe in een film als ’Interiors’ (1978) waarin drie volwassen zussen worstelden met de echtscheiding van hun ouders, gemaakt in de stijl van de door Allen bewonderde Ingmar Bergman.

Maar echt briljant werd het toen komedie en tragedie versmolten, zoals in ’Annie Hall’ (1977) en ’Manhattan’ (1979) waarin Woody Allen en zijn ex-vriendin Diane Keaton rollen speelden die niet zo veel verschilden van de acteurs zelf, en waarin de complexiteit van het moderne liefdesleven geestig werd blootgelegd.

’My ex-wife left me for another woman’, aldus de door Allen gespeelde schrijver in ’Manhattan’. Pure magie daarna in ’The Purple Rose of Cairo’ (1985) waarin een acteur plots van het filmdoek stapte om zijn liefde te verklaren aan een eenzame, melancholiek ogende bioscoopbezoekster, gespeeld door Allens toenmalige levenspartner Mia Farrow.

In Allens ruim vier decennia omvattende oeuvre wordt de mens voortgedreven door ambities en illusies. De ratio legt het daarbij steeds af tegen gevoelens, fantasieën en opborrelende driften, waardoor misdaad en straf in het spel komen, en morele dilemma’s.

In ’You Will Meet a Tall Dark Stranger’ wordt een vrouw na veertig jaar huwelijk gedumpt door haar man die op een dag wakker wordt met de drang om zijn jeugd te hervinden. Hij trouwt met ’charming Charmaine’, een callgirl die hij twee maanden kent, en die zichzelf liever ’actrice’ noemt.

De gedumpte echtgenote fleurt intussen op in het gezelschap van een waarzegster. Ze vindt ook een nieuwe liefde in een rondbuikige, kaalhoofdige weduwnaar met een occult boekhandeltje en een glazen bol. Volgens Allen laten veel mensen in de VS zich leiden door astrologie, waarzeggerij en aanverwante zaken. Het hardnekkige geloof in masseurs, swami’s, kaartleggers en regelrechte charlatans vormde een van de inspiratiebronnen voor zijn film, die zoals gebruikelijk door zijn zus Letty Aronson werd geproduceerd.

De New Yorkse neuroticus met de zwarte, hoornen bril die als roodharig Joods jongetje opgroeide in het Brooklyn van de jaren veertig (zie ’Radio Days’, 1987) en op zijn zeventiende al de grappigste verhalen schreef voor kranten en tijdschriften, groeide uit tot een van de grote komische personages in de filmgeschiedenis, zoals Charlie Chaplin of Buster Keaton.

„Ik denk dat als je verhalen schrijft, dat je dan geïnteresseerd bent in dingen die fout gaan”, vertelt Woody Allen in Cannes. „Als dingen goed gaan, is er geen verhaal. Dus als Naomi Watts en Josh Brolin in ’You Will Meet a Tall Dark Stanger’ gelukkig getrouwd waren geweest, was er niets aan geweest. Op het moment dat er problemen zijn, wordt het interessant. Mijn personages zijn neurotisch en kampen continu met problemen, het zijn eigenlijk allemaal Tennessee Williams-personages. Het is allemaal Eugene O’Neill.”

In ’You Will Meet a Tall Dark Stranger’ is Josh Brolin een ploeterende schrijver die zijn oog laat vallen op de overbuurvrouw, een Indiase schone in een vlammend rode jurk die voor het open raam klassiek gitaar speelt. Allen: „Ik woon in New York, er is een raam tegenover het mijne, maar daar zit een man achter de computer. Het echte leven is lang niet zo leuk als de film.”

Hoe dat echte leven er uit ziet? „Ik maak graag muziek, kijk graag naar sport op televisie. Ik heb een normaal leven. Werk is alleen maar een onderdeel daarvan. Ik sta ’s ochtends op, breng de kinderen naar school en ren op mijn hometrainer om fit te blijven. Ik schrijf, oefen op mijn klarinet, maak een wandeling met mijn vrouw, heel bourgeois.”

„Ik schrijf omdat ik schrijf”, vervolgt Allen. „Toen ik in de showbusiness begon, in de jaren zestig, was ik een televisieschrijver. Op maandag begon ik, en op zaterdagavond was er een show op televisie. Dan moest het af zijn. Wachten op inspiratie of zoiets was er niet bij. Er moest worden geschreven. En ik kan dat. Ik kan naar mijn slaapkamer gaan, in een stoel gaan zitten, staren als een zombie, tijd laten verstrijken en dan gaan schrijven. Ik schrijf met een pen. Als ik tien bladzijden heb geschreven, typ ik ze snel uit. Dan ga ik terug. Ik schrijf. Ik typ. En dat gaat zo een tijdje door.”

Allens favoriete thema’s zijn God, seks en de dood. Ze zijn in alle 39 speelfilms die hij tot nu toe maakte als regisseur (het volgend jaar te verschijnen ’Midnight in Paris’ is nummer veertig) terug te vinden, al was het maar in heerlijke one-liners als ’I’m not afraid of death, I just don’t want to be there when it happens’.

„Uiteindelijk ontmoeten we allemaal de tall dark stranger, de dood”, vertelt Allen. „Ik herinner me een uitspraak van de Engelse dichter Philip Larkin die ik eens in een film heb gebruikt. ’Iedereen wacht op zijn schip, en het enige schip dat gegarandeerd komt, is het schip met het zwarte zeil.’ Zo voel ik het. Dat is het enige waar je op kunt rekenen.”

Hoe hij in het leven staat? „Ik ben bang, doodsbang, en depressief, en ik heb een serie strategieën ontwikkeld om mezelf staande te houden. Een van de belangrijkste strategieën is naar de film gaan. Toen ik een jongetje was, ging ik naar de film om te ontsnappen aan de vreselijke school waar ik op zat. Ik zag Fred Astaire, Cary Grant en Humphrey Bogart, en het was geweldig.

„Nu ontsnap ik naar de andere kant van de camera. Ik breng het ene jaar door met Naomi Watts en Josh Brolin, en het andere jaar met Scarlett Johansson en Javier Bardem. Het is een heerlijke manier om niet aan het leven te hoeven denken. Ik hoef me alleen bezig te houden met muziek en kostuums.

„Als ik opnieuw zou worden geboren? Dan zou ik willen terugkeren als een oester. Geen problemen. Je hangt een beetje achterover. En je hebt een schelp die je over je heen trekt als je daar zin in hebt.”

Woody Allen ziet zichzelf werken zo lang hij gezond is, en zo lang mensen hem willen financieren. „Enkele jaren geleden werd ik – zoals veel andere regisseurs – genereus gefinancierd. Maar tegenwoordig maakt men liever films van 100 miljoen of 200 miljoen dollar. Omdat ik dat soort films niet maak, is financiering moeilijker geworden. Het is tegenwoordig makkelijker om 150 miljoen voor een film te krijgen dan 15 miljoen. Omdat financiers het gevoel hebben dat ze met die dure film 500 miljoen winst kunnen maken. Met mijn film kunnen ze, mits hij succesvol is, 20 miljoen verdienen.

„Wat ik zou doen als ik toch een keer de beschikking zou krijgen over 200 miljoen? Dat zou leuk zijn. Dan zou ik het laten regenen. Ik wilde het een keer een hele film lang laten regenen. Maar dat kon niet. Dat was te duur. Met die 200 miljoen zou die film er kunnen komen, getiteld ’Manhattan in the Rain’.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden