'Ik wilde zo graag gezien worden'

Ingrid Dam adviseert artsen hoe ze moeten omgaan met verslaving. Zelf was zij vijfentwintig jaar verslaafd aan alcohol. Al die tijd werkte zij als dermatoloog. Langzaam maar zeker stortte haar leven in.

Les 1

Verkoop geen gebakken lucht

"Als ik terugkijk op mijn leven, bestaat dat vooral uit gebakken lucht. Ik spiegelde het mooier voor dan het in werkelijkheid was. Ik loog van alles aan elkaar. Als kind had ik een rijke fantasie en dat maakte mijn leven zachter en mooier. Ik voelde me daardoor beter.

Zolang ik me kan herinneren deugde ik nergens voor in de ogen van mijn moeder. Vanaf mijn vijfde jaar zorgde ik voor mijn kleine broer en deed allerlei taken in het huishouden. Dat zorgde er niet voor dat mijn moeder mij lief vond. Ze riep geregeld tegen mijn broertje en mij dat wij 'de nagels aan haar doodskist' waren. We konden nooit iets goed doen; ze kamde ons altijd af.

Mijn moeder was heel ontevreden met haar leven en vluchtte in allerlei kwalen. Ze lag vaak dagenlang op de bank. Mijn vader was een lieve en geduldige man, maar hij kon geen weerstand bieden aan haar grillen. Hij was vooral met haar bezig en niet met ons.

Op de lagere school besloot ik iets te worden waar mensen tegenop zouden kijken. Ik wilde zo graag gezien worden; iemand met aanzien zijn. Ik besloot dokter te worden."

Les 2

Geef kinderen levenslessen mee

"Ik zou willen dat mijn moeder mij echte levenslessen had meegegeven. In plaats daarvan gaf ze me wantrouwen, angst en hoe te leven voor de buitenkant. Dat neem ik haar nog steeds kwalijk, ook al begrijp ik dat ze de beste intenties had. Liever had ik gezien dat mijn ouders mij hadden geleerd hoe ik op een open en eerlijke manier met mensen kon omgaan. Nu ontwikkelde ik me tot een bazige, jonge vrouw, die blind voor haar dokterscarrière ging.

Ik werd in mijn studententijd één keer dolverliefd op een bijzonder lieve Joodse jongen, maar de tentakels van mijn moeder waren te sterk. Een Joodse knul was uit den boze. Vanuit Limburg controleerde ze nog steeds alles; ze wist exact waar ik uithing en met wie. Hoe ze dat voor elkaar kreeg? Ik zwichtte voor haar invloed en trouwde met een man die bij haar in de smaak viel. Hij werd de vader van mijn drie kinderen."

Les 3

Wees een echte moeder

"Net zoals ik als kind bedacht had de perfecte dokter te worden, werkte ik als dertiger aan het creëren van het ideale gezin. Maar met drie jonge kinderen, een eigen praktijk als dermatoloog en een hardwerkende man, voelde mijn leven verre van perfect. Ik werkte keihard; een week na de bevalling stond ik alweer in mijn praktijk. Als ik thuis was, vroegen mijn kinderen alle aandacht. Van eenroze wolk was geen sprake.

Om alles aan te kunnen, begon ik te drinken. Dat gaf mij een beter gevoel. In die tijd gaf ik iedereen de schuld van mijn rotgevoel; eerst mijn moeder, daarna mijn man. Iedereen had het gedaan, behalve ik. Mijn innerlijke stem riep mij wel eens tot de orde, maar daar luisterde ik niet naar. Na zeven jaar huwelijk kwam de scheiding. Even leek dat verlichting te bieden, maar al snel dronk ik meer dan voorheen. Mijn drie kinderen woonden in die tijd nog bij me.

Maar van waarachtig moederschap was geen sprake. Dat van de kinderen vind ik nog steeds zeer pijnlijk. Ik geloof dat het over het algemeen wel goed ging met ze, maar ik weet niet alles meer. Soms was ik te ver heen om ze goed te verzorgen en gingen ze zonder eten naar bed. Een onverdraaglijke gedachte. Op een gegeven moment hebben ze acht jaar lang bij hun vader en oma gewoond. Dat was verscheurend. Maar ergens zag ik wel in dat ze beter af waren zonder mij."

Les 4

Luister naar je innerlijke stem

"Had ik maar eerder naar mijn innerlijke stem geluisterd, dan was het misschien niet zo heftig verlopen. Zowel voor mijn kinderen als voor mezelf. Want ook bij hun vader hadden ze geen ideale jeugd. Met mij ging het steeds slechter. Ik werd depressief en liet me uiteindelijk opnemen in een verslavingskliniek. Daar ontmoette ik al snel mijn tweede man; een alcoholist. We trouwden en probeerden samen abstinent te zijn. Dat lukte vier jaar heel goed, daarna vonden we dat we het wel weer verdiend hadden. Toen waren we terug bij af, vaker dronken dan nuchter. Gek genoeg werkte ik in die tijd nog wel gewoon. Misschien is het ook wel anders als dermatoloog; wat kon ik fout doen met moedervlekjes?

Ik verzamel op dit moment alle artikelen over die neuroloog uit het oosten van het land, die nu weer in Duitsland aan het werk blijkt. Dokter Jansen Steur, die veel mensen onjuist diagnosticeerde met MS, Alzheimer of Parkinson, wordt afgeschilderd als horrorarts. Ik had hem kunnen zijn. Ook ik heb misschien wel fouten gemaakt in die tijd, dat weet ik eerlijk gezegd niet.

Ik heb moeite met de schandpaal waaraan hij wordt genageld. Deze neuroloog was ziek, verslaafd en kon daar kennelijk weinig aan doen. Alcoholisme is een ziekte, net als schizofrenie.

Of artsen gevoeliger zijn voor verslavingen weten we niet, maar stress is altijd wel een factor. Het kan iedereen overkomen."

Les 5

Stap van je voetstuk

"Het zou mij hebben geholpen als ik steviger was aangesproken op mijn verslaving. Dat adviseer ik medici vaak als ik lezingen geef over verslaafde dokters. Mijn collega's wisten achteraf gezien van mijn verslaving; ze vonden lege flessen in mijn kast. Toch meenden ze dat het mijn verantwoordelijkheid was en zeiden niets. Dat heeft niet geholpen. Ik vind dat collega's van verslaafde artsen net zo verantwoordelijk zijn als ze ervan afweten. Spreek elkaar aan; confronteer hem of haar.

De schaamte onder medici is groot, daarom is openheid van groot belang. Ik was liever hard aangepakt. Dan had ik waarschijnlijk iedereen voor gek verklaard en uitgescholden, maar het was wel weer een extra stemmetje in mijn hoofd geweest. Inmiddels was ik ook verslaafd aan pillen: tranquilizers, slaappillen, alles wat ik kon krijgen. Uiteindelijk was het een kennis die mij uit mijn ellende trok. Ze trof mijn man en mij stomdronken aan op de bank. Zij nam me mee naar huis en verzorgde me enkele dagen. Toen ging bij mij het licht aan en ben ik hulp gaan zoeken bij een anonieme zelfhulpgroep voor alcoholisten.

In eerste instantie voelde ik me daar te goed voor; dat was toch voor zwervers en niet voor mensen zoals ik, toch niet voor artsen? Die groep is mijn redding geweest. Daar stapte ik eindelijk van mijn voetstuk af. Bij hen was ik gewoon Ingrid, alcoholist en niemand anders."

Les 6

Geef weg wat je krijgt

"Bij de zelfhulpgroep doorloop je verschillende stappen. De eerste is: 'ga over de drempel'. Dat had ik gedaan, maar na die eerste stap begon het gevecht pas echt. Hoe lang je ook droog staat, je blijft altijd alcoholist. Maar je moet jezelf wel de tijd geven. Al die twaalf stappen zijn voor mij levenslessen: 'verbloem niets', 'je kunt altijd opnieuw beginnen' of 'tel je zegeningen'. Vervolgens heb ik ook lange tijd met een psycholoog mijn angsten en demonen bevochten en moreel de balans opgemaakt. Daarin heb ik me nederig opgesteld.

Eigenlijk moest ik mezelf opnieuw uitvinden. Ik wist niet wie ik was. Langzaam maar zeker begon ik te veranderen. Ik was niet langer bazig en drammerig, ik luisterde naar anderen. In die periode heb ik het contact met mijn kinderen hersteld.

Toen ik een jaar nuchter was, kwam mijn dochter weer bij we wonen. Later volgden mijn twee zonen. Dagenlang hebben we gepraat over vroeger. Langzaam maar zeker hebben we weer een band opgebouwd.

Zelfs nu, zestien jaar later, praten we nog over de ellende van toen, maar we kijken ook vooruit. De deur mag ook een keer dicht. Tegenwoordig kunnen we zelfs lachen om dingen van toen. Ik heb het gevoel dat ik weer compleet ben.

Vroeger deden de kinderen en ik altijd een spelletje aan tafel. Hoe rot onze dag ook was geweest, we moesten allemaal iets positiefs noemen. Hoe klein ook. Dat doe ik nog steeds. Elke avond. Als ik in bed lig, overdenk ik mijn dag en benoem de positieve dingen. Dat zijn er steeds meer.

Omdat ik mijn leven terug heb gekregen, werk ik mee aan dit soort interviews en geef ik lezingen. Niet omdat mijn verhaal zo boeiend is, maar omdat je weg moet geven wat je krijgt. In mijn geval is dat onder andere inzicht over verslaving en het adviseren van verslaafde dokters.

Ik vind het iedere keer weer spannend om voor zo'n zaal vol mensen mijn verhaal te vertellen. Toch doe ik het en het geeft me een goed gevoel.

Ook ben ik actief als adviseur bij het het steunpunt ABS-artsen voor artsen met verslavingsproblemen. Sinds het begin, in 2011, hebben zich dertig artsen vrijwillig gemeld voor dit hulptraject. Dat geeft mij de moed om door te gaan. Wat ik destijds nodig had gehad, krijgen zij nu: professionele hulp en therapie."

Les 7

Heb vrede met je rotleven

"Voor mij is het heel simpel. Als ik was blijven drinken, was ik nu dood geweest. Ik kan wel spijt hebben van mijn keuzes, maar dat heeft geen zin.

Ik ben ontzettend blij met de mensen om mij heen, juist omdat ik vrede heb met mijn rotleven. Twintig jaar lang heb ik geen echt leven gehad. In die tijd had iedereen medelijden met me, nu heb ik echte vrienden om me heen.

Nu de mist is opgetrokken, ben ik best trots op wie ik ben. Ik zet me in voor anderen, ik luister en ik ben vrolijk. Ik denk tegenwoordig na voordat ik iets doe.

En ik raak geen alcohol meer aan. Ook al gaat het nog zo slecht met me. Jarenlang vierde ik mijn verjaardag zonder alcohol. Tegenwoordig schenk ik gerust een glas wijn voor mijn gasten. Het grappige is dat ik bij bridgen vaak een fles drank win. Alsof het lot met me speelt. Maar die fles laat ik gerust in de kast staan. Drank is niet meer voor mij bestemd." ¿

Ingrid Dam
Ingrid Dam (69) groeide op in Geleen en ging als eerste van de familie geneeskunde studeren. Jarenlang werkte zij als zelfstandig dermatoloog. Al die tijd was zij verslaafd aan alcohol en later aan pillen. In die periode raakte ze de zeggenschap over haar drie kinderen kwijt. Via een zelfhulpgroep voor alcoholisten kreeg Ingrid hulp; ze staat nu zestien jaar droog. Tot haar pensioen werkte Ingrid Dam als verzekeringsarts. Tegenwoordig is ze actief als adviseur bij het steunpunt ABS-artsen voor artsen met verslavingsproblemen. Ook geeft ze lezingen als ervaringsdeskundige. Ze woont alleen en heeft inmiddels weer contact met haar kinderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden