’Ik wil voor een verrassing zorgen’

Erik van Muiswinkel: Dit jaar was een goudmijn voor een cabaretier.' ( FOTO PATRICK POST) Beeld
Erik van Muiswinkel: Dit jaar was een goudmijn voor een cabaretier.' ( FOTO PATRICK POST)

Erik van Muiswinkel maakt, samen met andere cabaretiers, zijn eerste oudejaarsconference. Daarin speelt hij een andere rol dan veel mensen van hem gewend zijn.

Oudejaarsavond is hij thuis en kijkt hij naar zijn eerste oudejaarsshow ’Gedoog Hoop & Liefde’. Erik van Muiswinkel (49) wil ’die beker leegdrinken’. „Ik wil weten hoe het op dat moment aanvoelt. Dan kun je nog niet helemaal zeggen hoe het in het land valt, maar je krijgt via je eigen huiskamer en de mensen om je heen al wel een idee.”

De show, waarin Van Muiswinkel een hoofdrol speelt, maar waar ook cabaretiers aan meewerken als Mike Boddé, Thomas van Luyn en Sanne Wallis de Vries, vindt hij ’een redelijk klassieke oudejaarsconference’. „Ik heb veel te confereren. Alleen laat ik me graag onderbreken. Voor de kleur van de voorstelling is het ook heel prettig als er een aantal andere talenten rondloopt, die andere dingen kunnen dan ik. Vooral op muzikaal gebied.”

Hoe kwam de Vara bij jou terecht?

„Ik ben natuurlijk niet een voor de hand liggende oudejaarssolist. Dus werd er gevraagd: heb jij ideeën om met het team van ’Van Zon op Zaterdag’ (een satirisch tv-programma met Van Muiswinkel als de rechts-georiënteerde Henk van Zon – rw) het jaar af te sluiten? Nou, daar heb ik niet zo lang over nagedacht. Die kans moet je gewoon grijpen! Maar ja, dan is het maart en je denkt: ach, tijd zat. Tegelijkertijd steek je je kop in een prachtige strop, want naarmate het eind nadert, moet het af. We zijn vanaf ongeveer half augustus bezig en een dag van tevoren is het waarschijnlijk klaar.”

Hoe zwaar is de druk?

„Je moet het allemaal niet zo zwaar zien. Het is gewoon cabaret, aan het eind van het jaar. De mooiste plek die er is, ja, en meteen ook een beladen plek vanwege de grote traditie. Het zou raar zijn als je daar niet af en toe wakker van ligt. Je hebt soms een knoop in je maag, omdat je ziet dat er nog tweehonderd dingen moeten gebeuren. En de druk is hier dat er een camera bovenop staat voor de uitzending op oudejaarsavond. De tijd is korter dan normaal, het vergrootglas is groter, dus ja, de druk is ook hoger, maar dat is toch logisch?

„Je moet tegenwoordig zo oppassen met te zeggen dat je ’er wakker van ligt’, want alles wordt letterlijk genomen. Dat is toch wel de verkleutering om ons heen. Dat er nog maar weinig ruimte is voor ironie en afstand. Voor eens even afwachten en kijken hoe het loopt. Nuance, kortom. Er is heel weinig gevoel voor Job Cohen en heel veel behoefte aan Geert Wilders. Dat is heel vervelend en daar gaan we tegenin. Daar komt de show ongeveer op neer, haha.”

Was 2010 een goed jaar?

„Op veel fronten niet, het was een dreigend jaar. Met vrij drastische wendingen. In de politiek, op internet, zelfs de manier waarop het Nederlands elftal voetbalde was anders. Maar een goudmijn voor een cabaretier, natuurlijk. En dus is het ontzettend leuk om vanaf minuut één te doen alsof dit het mooiste jaar ooit was. Verder is het een beetje willekeurig wat je uit een jaar pikt. Het is de keuze of je Nicolien Sauerbreij eruit licht als voorbeeld voor doorzettingsvermogen en dapperheid, of je maakt een grap over het bobsleeteam of over dé wissel van Sven Kramer. Gelukkig hoeven wij geen keurig objectief jaaroverzicht te geven.”

Van Muiswinkel is bij het grote publiek bekend van tv-programma’s als ’Kopspijkers’, ’Studio Spaan’ en ’Ook dat nog’ en natuurlijk als Hoofdpiet. In het theater maakte hij de afgelopen jaren cabaretprogramma’s met Diederik van Vleuten die steevast op veel waardering van pers en publiek konden rekenen. Toch trok Van Muiswinkel begin 2008 de stekker uit de succesvolle samenwerking. „Ik mis hem als gesprekspartner en praatpaal, maar ik sta nog steeds achter die beslissing. Mijn gevoel zei dat het mooi was geweest en dat we psychisch grote risico’s hadden gelopen als we door waren gegaan. Ik wilde vaker ’ja’ kunnen zeggen als ik gevraagd werd voor iets anders, wilde andere theaterpaden inslaan.”

In jullie voorstellingen heerste altijd een bepaalde rolverdeling. Jij was meer de zorgeloze schnabbelaar, de joviale typetjesmaker, Diederik de serieuze cynicus, een tikje elitair. Nu kom jij met een geëngageerde oudejaarsconference.

„Maar ik was ook medeschrijver aan Diederiks teksten. Net zo goed als andersom. In Diederik zit ook een typetjesmaker en een schnabbelaar, in mij zit ook een boekenlezende, geëngageerde cabaretier. Dat heeft altijd door elkaar gelopen, maar voor het toneel maak je rollen. Ik heb mijn hele leven dit type cabaret gemaakt, alleen komt het allemaal niet zo makkelijk uit mijzelf tevoorschijn. Ik heb altijd iemand erbij gehad: Justus van Oel, Diederik, en nu Jeroen van Merwijk, Hans Riemens en Edo Schoonbeek. Ik werk graag met mensen samen en voel dat dat gezond voor me is.”

Is dat bescheidenheid of onzekerheid?

„Bescheidenheid is niet nodig, volgens mij. Ik kan goed types maken en goede liedteksten schrijven bijvoorbeeld. Ik ken mijn talent en als je daarnaast wat van het talent van andere mensen kunt lenen, vooral schrijftalent, moet je dat doen. De eerste versie van ’Gedoog Hoop & Liefde’ hadden we in vier weken bij elkaar. Gewoon door elkaar op te jagen en allemaal iets bij te dragen. Als er één een aardig grapje heeft, een 7+, dan moet je daar eigenlijk nog een draai aan geven waardoor het toch een 8 wordt. Dat is de kunst.”

Waar moet een oudejaarsconference voor jou aan voldoen?

„Ik vind dat het een dik uur terugkijken met goede grappen moet zijn, met een beetje muzikaliteit en een beetje poëzie. Mensen moeten het gevoel hebben: o ja, dit is er gebeurd en dat. En dan is het van groot belang dat je overal net even anders tegenaan kijkt dan mensen verwachten. Dat is misschien ook wel het aardige van onze groep, mensen kennen ons niet zo goed. Mensen kennen mij van tv, maar daar speel ik vaak types. Deze conferenciervorm is nieuw en met de mix van mijn medespelers kunnen we voor een verrassing zorgen, omdat mensen niet precies weten wat ze van ons kunnen verwachten. Daarnaast moet het echt goed entertainment zijn. Na elke drie zinnen een goede grap. Als het goed is, krijgen mensen niet echt de kans om even weg te dutten. Het wordt een high voltage-programma.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden