Ik wil over een fietspad zonder glas fietsen

De verpakkingsindustrie wijst een hoger statiegeld te snel af als middel om zwerfafval tegen te gaan. Alleen via de portemonnee kan de wegwerpcultuur worden verminderd.

Soms vul ik weggegooide plastic tasjes met rondslingerende blikjes.

Langs mijn fietsroute van 15 kilometer langs de A44 naar mijn werk in Den Haag ligt de berm bezaaid met wegwerpverpakkingen, wat de 'laatste eigenaren' -veelal automobilisten en leerlingen van Wassenaarse lycea- blijkbaar letterlijk genomen hebben.

In de berm ligt het groene statiegeldloze Heineken-blikje al meer dan 10 jaar met stip op nummer 1, op de hielen gezeten door de halveliter Pet-fles van Coca-Cola, met de opzichtig blauw-chroom schitterende, dure Red Bull-blikjes op 3 en het AA-flesje op 4. Dan volgen McDonald's styreenschuim hamburgerverpakkingen, melkpakken en liefdevol in aluminiumfolie gewikkelde boterhammen, door scholieren onderweg weggesmeten.

Al meer dan 10 jaar kan ik zo tijdens het fietsen de stand van de economie van het nooit-genoeg, de voorkeuren van scholieren, wielrenners, bouwvakkers en automobilisten en de ontwikkelingen op de verpakkingsmarkt volgen. Dat levert meer kennis op dan menig onderzoek in opdracht van de verpakkingsindustrie. Soms, als de ergernis over die honderden blikjes (gemiddeld één verpakking per strekkende meter wegberm) me te groot wordt ga ik weggegooide plastic tasjes vullen met de meest in het oog springende blikjes en flesjes.

Als beloning vind ik altijd wel wat bierflesjes, die met 10 cent statiegeld de moeite van het wegbrengen niet waard waren. Steeds vaker moet ik door kapotgegooide bier- en Breezerflesjes heen fietsen, een hoofdoorzaak van lekke banden. Die flessen bewijzen dat geen of te weinig statiegeld tot wegwerpgedrag leidt.

De beweringen van René de Bondt (Podium, 26 april) van de verpakkingsindustrie over statiegeld en zwerfvuil zijn aantoonbaar wishful thinking en wijken af van menig onderzoek dat de effectiviteit van statiegeld heeft aangetoond. De onderzoeken die hij noemt rammelen op belangrijke punten. Een populaire misvatting is dat statiegeld leidt tot extra vrachtverkeer, wat nadelig voor het milieu is. Ik moet de eerste supermarkt nog tegenkomen die apart vrachtwagens laat rijden voor retourverpakkingen.

Verder vergeet hij dat de vuilniswagens tegenwoordig door al die in Pet verpakte lucht steeds minder tonnen vuilnis kunnen meenemen en eerder dat luchtige volume aan afval moeten legen dan wanneer er minder Pet in zat.

Wie in landen zonder statiegeld als Frankrijk of Polen rondloopt, ziet pas echt wat een statiegeldloos systeem aan vervuiling veroorzaakt. Poolse beken raken verstopt met Pet-flessen en de Franse wegbermen zijn nog erger vervuild dan de Nederlandse.

Het bestrijden van zwerfvuil begint met het verminderen van de gelegenheid en de uitlokkingen tot wegwerpgedrag. Een hoge prijs is het enige dat mensen zal dwingen minder weg te gooien. Géén prijs én te weinig afvalbakken (een terecht verwijt aan gemeenten) alsmede het feit dat controle praktisch onmogelijk is, maken dat verpakkingen weggegooid blijven worden.

De verpakkingsindustrie pleit ervoor om het afval pas na inzameling te scheiden. Maar dat zal alleen nog vollere vuilcontainers opleveren, en dus meer zwerfvuil of hogere kosten voor vaker legen van containers. Daar helpt geen miljoenencampagne van Nederland Schoon aan.

Gedrag verander je niet door voorlichting alleen, zeker niet als de uitlokkende factoren sterker blijven dan de sociale controle over al die pubers en automobilisten die mijn fietsroute zo interessant gemaakt hebben. En verder zou een verbod op verkoop van bier in tankstations ook heel wat mensenlevens sparen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden