'Ik weet zeker dat Bach ook van tempo hield'

Het Bachjaar. Concerten, cd's, biografieën, balletten, toneelstukken, tentoonstellingen en curiosa - 250 jaar na zijn dood wordt de componist der componisten alom geëerd en geprezen. Aflevering 22 van een wekelijkse rubriek over alles wat met Bach te maken heeft: choreograaf David Dawson.

Zes weken geleden dansten vier dansers van Het Nationale Ballet 'Bach Pieces' van Hans van Manen in Carré. Daarmee liep het gezelschap vooruit op twee andere Bach-balletten die donderdag in het Muziektheater hun wereldpremière beleven. Voor het Bach-programma koos de Poolse freelance-choreograaf Krzysztof Pastor voor de Goldberg Variaties. De Engelse danser David Dawson, grand sujet bij HNB, zal Bach celebreren met het Pianoconcert no.1. Met dit ballet streeft hij naar pure schoonheid, als balsem op de wonde die ontstaat omdat hij na vijf jaar uit Amsterdam vertrekt naar de groep van William Forsythe in Frankfurt.

Bach levert de balsem, die zorgt voor 'Een miljoen kusjes op mijn huid' ( de titel van Dawsons ballet). De 28-jarige Engelsman bereidde zich grondig voor. Eerst ploegde hij door de verzamelde werken, toen wist hij het zeker: ,,Bach is de ultieme componist, de uitvinder, de grondlegger, de basis. Hij werkt met terugkerende thema's naar ultieme momenten waarin alles samenkomt en weer uiteenvalt. Ook in het Pianoconcert no.1 gebeurt dat. Het laat de gepassioneerde, beetje donkere kant van hem horen: zijn ode aan de passie van de liefde, met een serieuze ondertoon. Ik wilde zijn genius celebreren met een echt 'ballet-ballet'. Het werden drie koppels en acht danseressen. Ze zijn zo gedreven dat ze zelfs hun vrije tijd voor dit ballet opofferden.''

Dawson probeert net als William Forsythe de klassieke regels open te breken en stelt daarom extreem zware fysieke eisen. Zelf een frappant lenige en snelle danser, wilde hij vooral de emoties en expressiewaarden van de dansers verkennen, wetend dat dit alleen kan als zij zelf zo optimaal mogelijk hun eigen inbreng krijgen. Zijn vorige ballet 'Psychic whack' stond voor verbluffend snel voetenwerk, ongekende bewegingscombinaties, evenwicht in houdingen die het lichaam juist uit balans brengen en een gebruik van spitzen alsof deze stretch-sokken met ingenaaide punten zijn. Was het toeval dat zich onder zijn balletsjerpa's naar de toppen van extase juist die dansers van HNB bevonden op wie ook Van Manen zijn oog liet vallen voor zijn recente 'Bach Pieces'? Naast het koningskoppel Sylve/Lambiotte behoren ook Yumiko Takeshima, Kumiko Hayakama, Raphael Coumes Marquet en Cedric Ygnace tot dit

A-team.

In zijn alles ontregelende vorm van zelfbevestiging biedt hij deze dansers de aanzet en kaders om technische spelregels waar mogelijk op te rekken of te ondermijnen. In deze tijd van technologische hoogstandjes vraagt het lichaam daar immers ook om. De menselijke beheersing en verkenning van beweging kan altijd hoger, sneller, verder, extremer, anders. Ook ballet wil verder. Opgeleid aan de Royal Ballet School in Londen ontpopte Dawson zich als een virtuoso danser: een katachtige katapult, die kickt op de overtreffende trap. De grote voorbeelden zijn Mukhamedow en Sylvie Guillem. In 1995 verwisselde hij echter zijn solisten-status bij het English National Ballet voor coryfee-schap bij Het Nationale Ballet. Bevrijd van alle strikte regels en hypocrisie in de Britse balletfabriek, onderging hij de werksfeer in Amsterdam als een openbaring. ,,Eindelijk werd ik niet meer als een kind behandeld. Vooral Hans van Manen werd een grote steun. We bleken over eenzelfde gevoel voor humor te beschikken. Hij vertelde me veel over structuur, authenticiteit, muzikaliteit. Tijdens deze repetities kwam hij me zelfs aanmoedigen. Echt fantastisch. Na 'Psychic whack' wist ik dat ik iets heel anders wilde maken, iets zuivers, zonder agressie. Bach is de leider, ik dans voor hem.''

,,Gemakkelijk is dat niet, want hij is daar ergens hemelshoog. Ik zocht vooral naar expansieve bewegingen. Sofiane is aards, Yumiko vurig, Kumiko zo licht als lucht. Het ensemble laat zich met water associëren. Voor die natuurlijke puurheid van ballet creëerde ik een wit vloerdeel, afgezet door doorzichtig paarse wanden. In die ruimte kunnen zij hun geest laten spreken. Ik gebruik de driedeling in de muziek voor een trapsgewijze ontkleding, naar dat transparante moment waarin alles samenvalt en oplost. Dansers moeten een worden met de muziek: één groep vertegenwoordigt de strijkers, een tweede de piano en een derde de dirigent. Eerst wordt in lange rokken gedanst, die ruisen en ritselen. Dan trekt de kleur eruit, wordt alles grijswit en in het derde deel halen de naakte dansers steeds meer bewegingen weg. Wat de aankleding betreft heeft Yumiko Takeshima al mijn dromen daarover overtroffen. Nu moet ik nog bespreken met het Nederlands Ballet Orkest dat ze het zo snel mogelijk spelen. Ik houd van tempo. Ik weet zeker dat Bach het ook zou willen als hij nu leefde.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden