Weblog

Ik weet nu hoe geschiedenis ruikt

Naima Azough Beeld
Naima Azough

Na een weekend vol internetmalaise en een baby met een flinke oogontsteking, is deze maandag bijna een rustpunt. Vandaag een paar afspraken, overleggen met medewerkers en de debatten van deze week voorbereiden.

Maar vandaag is het ook 9 november. Twintig jaar geleden de dag dat de Muur viel. Ik kan mij nog als de dag van gisteren de opwinding herinneren bij het bekijken van die historische beelden. De dag dat de angst en dreiging die uitgingen van de Koude Oorlog als sneeuw voor de zon weg smolten. We hoefden niet meer te vrezen voor de Bom van Doe Maar.

Maar wat mij vooral trof, en dat geldt voor velen, was de vredige wijze waarop decennia onderdrukking en rechteloosheid onderuit werden gehaald. Door gewone burgers die in lijdzaam verzet kwamen. Gebedsbijeenkomsten in de kerk, studenten die elke week bij elkaar kwamen en demonstreerden. Eerst tientallen, toen honderden, en uiteindelijk honderdduizenden mensen die het heft in eigen hand namen.

Drie jaar later kreeg ik de kans om zelf op onderzoek uit te gaan toen ik een half jaar aan de Universiteit van Leipzig, toen nog de Karl-Marx-Universitüt genaamd, mocht studeren. Ik weet nu hoe geschiedenis ruikt. Want dat was wat je op elke straathoek, in elk college, bij elk verjaardagsfeestje kon opsnuiven. Overal was de recente en minder recente geschiedenis het gespreksonderwerp.

Hoe nu de boeken van Christa Wolf te lezen? Welke universiteitsdocenten waren fout geweest en mochten niet aanblijven? Mocht je nog wel bij het haardvuur rond oud-en-nieuw liedjes uit de Marxistischer Jugendverein zingen? Wat was überhaupt ‘fout’? Het verleden en haar spelers werd de maat genomen. De laatste jaren is er sprake van een ware Ostalgiegolf, met bijbehorende films, boeken en parafernalia. Soms amusant zoals de Spreewald Gürken, ingemaakte augurken uit het Spreewald, soms aangrijpend zoals bij de film Das Leben der Anderen.

Die golf was in die eerste jaren na de Wende nog niet aangespoeld. Eerder was er sprake van existentiële verwarring: wie zijn wij nog als Oostduitsers? Geen eenvoudig te beantwoorden vraag. De vraag is dan ook wat de muren van nu voor gevolgen zullen hebben. Want die ene Berlijnse muur mag dan omver geworpen zijn. Dat geldt helaas niet voor veel andere muren. Van de relatief oude muur tussen Noord- en Zuid-Korea tot aan de nieuwe muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden op de Westelijke Jordaanoever. Een meters hoge betonnen muur. Dat doet toch wel denken aan 1961.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden