'Ik was slachtoffer. Tot ik zag dat ik het zelf deed'

In de boeken van Marjolijn Hof maken kinderen veel mee. Net als zijzelf. Sinds kort kent de schrijfster haar biologische moeder. "Iets in mij is gesmolten. Ik wist niet eens dat het bevroren was."

Les 1

Mensen zijn klungelig

"In de jaren vijftig ben ik als baby geadopteerd. Mijn biologische moeder werd op jonge leeftijd zwanger en zag geen andere mogelijkheid dan mij af te staan. Ik kwam terecht bij een Haagse familie. Toen ik twaalf jaar was overleed mijn adoptiemoeder. Ik bleef achter in een zeer gecompliceerd gezin met weinig veiligheid.

Ik was een intelligent en gevoelig kind en zag alles. Dat is lastig in zo'n gezin. Hoe wij thuis met elkaar omgingen klopte gewoon niet. Dat voelde ik tot in mijn tenen. Mijn vader was heel dominant en kon onverwacht snoeihard oordelen.

Ik zat overal tussen, wilde bemiddelen en alles goed maken. Op school was ik een makkelijk slachtoffer; ik werd gepest. Ik was onhandig, als ik ergens op klom viel ik meteen naar beneden.

Ik was anders dan de anderen; dromerig en creatief. Ik kon urenlang tekenen en gedichtjes schrijven. In de pubertijd zette ik me tegen iedereen af; ik vond dat mij van alles was aangedaan.

Later begreep ik dat het anders zat. Er was in ons gezin geen sprake van verkeerde intenties. Mijn vader was een beschadigd mens, hij was niet in staat het anders te doen. Het was eerder onvermogen. Mensen zijn van nature klungelig. Ze maken brokken, en al klungelend kan het goed mis gaan. Toen ik dat begreep werd het minder persoonlijk."

Les 2

Levensthema's komen steeds terug

"Als twintiger liep ik vast. Ik woonde in die tijd boven het kantoor van mijn vader. Het was een groot, naargeestig oud herenhuis en ik zat vaak alleen. Ik kon mijn plek in de wereld niet goed vinden. Ik merkte dat hetzelfde gebeurde in elke situatie waarin ik terechtkwam. Ik kon me niet redden en was keer op keer slachtoffer. Tot ik besefte dat ik het zelf deed; ik was medeveroorzaker van mijn eigen leed. Dat was het moment waarop ik de bodem raakte, maar ook het moment waarop ik volwassen werd en kon groeien.

Levensthema's zijn geen afgeronde hoofdstukken. Ze zijn dynamisch en komen terug op momenten dat je ze niet verwacht.

Bij mij was dat in 2007 toen ik de 'Gouden Griffel' en 'Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs' kreeg voor mijn boek 'Een Kleine Kans'. Die prijzen hadden mijn grote entree moeten worden in de kinderboekenwereld. Natuurlijk wilde ik blij zijn, mijn schrijverschap vieren en trots zijn op mezelf. Dat zat er niet in. Ik schoot terug in het gevoel dat ik nooit iets goed kon doen. Onzekerheid overheerste; een totale herbeleving van mijn jeugd. Eenmaal in de schijnwerpers kon ik alleen maar als een bang konijntje voor me uit kijken.

Dat vond ik heel jammer, ik had het graag anders gedaan. Onzekerheid en angst maken egocentrisch en weinig sympathiek. In die periode heb ik leren relativeren en de veranderlijkheid van het leven leren accepteren. Dat betekent niet dat ik alles lijdzaam onderga, maar ik weet dat dingen fout kunnen gaan en dat dat mag. Bij een volgende prijs juich ik. Nu ja, dat is het voornemen."

Les 3

Neem jezelf niet te serieus

"Als dingen misgaan helpt humor. Voor mij is humor afstand nemen. Ik zoom graag even uit. Het is goed om vanuit die positie naar jezelf te kijken. Humor zorgt voor relativering. In mijn boeken zit altijd humor, anders klopt het niet. Met platte lolbroekerij heb ik niets.

Juist de combinatie van stevige thema's en lichtheid maakt een verhaal gelaagd en verteerbaar. In relaties is humor ook onontbeerlijk. Jezelf te serieus nemen is dodelijk."

Les 4

Kijk met compassie naar jezelf

"Ik heb mijn hele leven geschreven en getekend, maar durfde er lang niet voor te kiezen. Ik werkte eerst twintig jaar in een bibliotheek als specialist jeugdliteratuur. Ik schreef wel, maar was onzeker over mijn verhalen en keek ongenadig naar mezelf en mijn werk. Nu heb ik dat stukken minder. Inmiddels kan ik met meer compassie naar mezelf kijken; het boeddhisme helpt mij daarbij. In die niet-dogmatische leer is compassie een belangrijk thema. Ik ben empatisch. Naar mensen in mijn omgeving, maar ook naar de karakters in mijn boeken. Ik kruip in de huid van mijn hoofdpersoon. Dat gebeurt vanzelf. Dat heb ik altijd al zo ervaren. Voor mij zit de magie van mijn werk in iets goeds willen maken. Ik vind kwaliteit belangrijk. Op een bepaald ogenblik voel ik dat een boek niet beter kan. Ik zeg niet dat het dan goed is, maar op dat moment kan het eenvoudigweg niet beter. Dan is het klaar en moet ik er niet verder aan prutsen. Natuurlijk is het fijn als dat boek wordt gepubliceerd, maar het is niet het voornaamste. Het schrijven is het spannendst. Ik denk dat ik voor het schrijven geboren ben."

Les 5

Zoek uit wat bij je past

"Als schrijver treed je regelmatig op en zoek je de publiciteit. Zo werkt het tegenwoordig. Daar voel ik me niet altijd prettig bij; ik verschuil me nogal eens achter mijn boeken. Ik ben heel gevoelig voor prikkels en daarom ben ik graag alleen. Even heb ik geprobeerd mee te doen aan Twitter en Facebook. Ik vond het moeilijk om een snelle mening te hebben, 'liken' en elkaar opzwepende duimpjes geven. Dat werkte niet. Ik voelde me als een bosdiertje dat op de steppe probeerde te overleven. Ik zat echt in de verkeerde habitat; nu ik eruit ben gestapt, voelt dat veel fijner. Misschien is dat niet zo slim als schrijver, maar ik ben tamelijk compromisloos als het gaat om principes. Als ik iets niet goed vind voor de wereld of voor mezelf, dan doe ik het gewoon niet. Inmiddels weet ik wat bij me past. Ik ben een individualist. Ik zit graag in mijn eentje in mijn kamer te schrijven. Af en toe volg ik stilteretraites of vertrek ik naar een afgelegen schrijvershuis op IJsland. Daar raakte ik tijdens een winter ingesneeuwd; dat wilde ik altijd al een keer meemaken. Dat was ontzettend fijn en tegelijk doodeng; ik zat binnen en zag het dak bewegen. Buiten loeide een sneeuwstorm. Ik ben angstig, maar zoek wel mijn grenzen op."

Les 6

Niet alles is je eigen verantwoordelijkheid

"Stilte is fijn, maar ik houd ook van gezelschap en gezelligheid. Ik ben al dertig jaar gelukkig met mijn man en we hebben samen een bijzondere, inmiddels volwassen, dochter. Toen zij werd geboren, was ik bang dat ik geen goede moeder zou kunnen zijn. Ik wist ook niet goed hoe dat moest. Daarbij wilde ik pertinent niet de lijn voortzetten van mijn eigen heftige jeugd. Ik gunde mijn dochter een normaal gezin. Daar heb ik hard voor geknokt, gelukkig samen met een fijne man. Ik ben trotser op die prestatie en op het slagen van mijn huwelijk dan op mijn boeken.

Over mijn eigen jeugd ben ik niet bitter of boos. Ik kan nog steeds liefde voelen. Alles doet het nog. Na de geboorte van mijn dochter in 1985 ging ik op zoek naar mijn biologische moeder. Toen was zij nog niet aan contact toe. Toch wist ik voor 100 procent zeker dat ze mij ooit zou opzoeken, in elk geval voordat ze zou overlijden. Dat is ook uitgekomen.

Vier jaar geleden heb ik mijn biologische moeder voor het eerst ontmoet. Ze vroeg meteen: Ben je boos? Nee, ik ben niet boos. Niet op haar, niet op mijn adoptieouders en ook niet op de 54 gemiste jaren. Natuurlijk vind ik dat verdrietig, maar ik weet nu dat ze altijd aan me heeft gedacht. Zij heeft mij de naam Marjolijn gegeven bij mijn geboorte.

Ik vind het fijn bij haar te zijn en dingen te herkennen. Houdingen en gewoontes. Ik dacht altijd dat mijn eigenaardigheden door mijn opvoeding kwamen, maar veel van die dingen heb ik van haar. Dat maakt het minder mijn eigen verantwoordelijkheid; ik heb het gewoon meegekregen. Genen kunnen troostend zijn."

Les 7

Moederliefde is onvoorwaardelijk

"Het is fijn om nu als een gewone dochter bij mijn moeder en mijn halfzus koffie te drinken. Met beiden heb ik goed contact. Mijn halfbroer woont in Brazilië. Soms komt hij over. Het is een bizar en ongelooflijk verhaal; we bleken al meer dan dertig jaar in hetzelfde dorp te wonen, zonder dat we dat wisten. Het kan dus best zijn dat we elkaar al eerder tegen het lijf zijn gelopen. Dat vind ik nog steeds zo onwerkelijk. Vlak voor onze eerste ontmoeting kwam mijn boek 'Moeder nummer nul' uit, dat over exact hetzelfde thema en exact hetzelfde dorp gaat. Nog zo'n bijzonder toeval.

Mijn moeder heeft mijn bestaan al die jaren geheim gehouden uit angst voor reacties uit de omgeving. Die angst werd niet bewaarheid toen het uitkwam; mensen reageerden heel positief. Toch blijft het voor ons allebei een droevig verhaal. Haar leven is zwaar geweest. Het waren de jaren vijftig. Ze moest alleen bevallen en mij direct afstaan. Ook later heeft ze het moeilijk gehad.

Ik weet nu dat ze het beste voor me wilde. Zo hebben mijn adoptieouders dat ook altijd verteld en zo voelde ik dat ook als kind. Nu is mijn moeder tachtig jaar en wil ik de tijd die we nog hebben samen doorbrengen. In het begin dacht ik vrij naïef: 'die nieuwe moeder en zus doe ik er wel even bij'. Maar dat lukt niet. Het raakt me heel diep. Mijn dochter zegt dat iets in mij is gesmolten. Ik wist niet eens dat er iets bevroren was. Misschien dat ik me minder alleen op de wereld voel. Misschien ben ik zachter. Ik vind dat moeilijk te zeggen. Wel ervaar ik nu onvoorwaardelijke moederliefde. Ik hoef nooit mijn best te doen. Alleen door er te zijn, wek ik haar liefde op. Dat vind ik ontroerend."

Marjolijn Hof
Marjolijn Hof (1956) is kinderboekenschrijfster. Bekende boeken zijn 'Een kleine kans', 'Oversteken', 'Mijn opa en ik en het varken oma', 'Moeder nummer nul', 'De regels van Drie' en de serie 'Koe en Mus'. Voor 'Een kleine kans' ontving ze de Gouden Griffel en Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs in 2007. Onlangs schreef ze mee aan het 'Grote Rijksmuseum Voorleesboek'. Haar hele leven heeft Marjolijn Hof geschreven en getekend. Voordat ze in 1999 voor het schrijverschap koos, werkte ze twintig jaar als specialist jeugdliteratuur in een bibliotheek. Marjolijn Hof is getrouwd en heeft een volwassen dochter. Ze werd als baby geadopteerd en heeft sinds vier jaar contact met haar biologische moeder. Marjolijn Hof geeft op verzoek op scholen lezingen over pesten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden