'Ik vier nooit data, zelfs mijn eigen verjaardag niet'

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Premier Rutte in het Radio 1Journaal, op de eerste verjaardag van het kabinet Rutte II

Onze jongste zoon had op de 27ste jarig kunnen zijn, als de verloskundige maar net iets eerder had ontdekt dat de vliezen nog niet gebroken waren. De kraamverpleegster, die al ver voor middernacht was gearriveerd, grapte nog: "Maak je niet druk. Hij komt er wel uit, het is immers z'n verjaardag." Mooi niet dus. Hij viert zijn verjaardag op de 28ste.

Op je verjaardag memoreer je maar zelden het feitenrelaas van je geboorte, maar als onze moeders dat wel doen dan kan jou het wonderlijke gevoel bekruipen dat alles ook anders had kunnen zijn.

Onze premier vindt er niets wonderlijks aan. Willekeur dat is het. "Ik vier nooit data", zei hij op de eerste verjaardag van zijn tweede kabinet, "zelfs mijn eigen verjaardag niet. Ik heb daar helemaal niks mee. Omdat nu toevallig op een datum iets een jaar geleden is - ik heb nooit begrepen waarom mensen daar zo enthousiast van kunnen worden."

Zie hier een mooi voorbeeld van hoe strikte logica toch tot onzin kan leiden. Filosofie is ook niet hetzelfde als logica. Logica is onontbeerlijk om te kunnen filosoferen, net als een kalender nodig is om afspraken te kunnen maken, maar het onderwerp van de filosofie, het leven, is zelf niet logisch. Ook premier Rutte ontkomt niet aan deze irrationaliteit. "Tegen deze achtergrond wil ik heel Nederland een fantastisch mooie 5 mei toewensen", zei hij bij de opening van bevrijdingsdag 2013 in Utrecht. En dat klinkt tegen de achtergrond dat hij nooit heeft begrepen waarom mensen zo enthousiast kunnen worden van een toevallige datum, ineens heel anders. "Het is wel heel bijzonder om hier vandaag te zijn", voegde de historicus Rutte er bovendien aan toe. "Het was hier, driehonderd jaar geleden, dat de Vrede van Utrecht werd gesloten." Nou en? Al was het 280 jaar, 3 maanden, 6 weken en 2,5 dag geleden, het is toch maar een datum?

"Terugkerende feesten", schreef de Duitse filosoof Hans Georg Gadamer, "worden niet zo genoemd omdat ze in een tijdsordening ingepast kunnen worden, maar omgekeerd, de tijdsordening ontstaat door de terugkeer van de feesten." Voilà, we hebben de tijd te danken aan onze willekeurige vieringen en niet andersom. Hoe toevallig de data op onze grafstenen ook zijn, ze vertegenwoordigen niets minder dan het hele leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden