'Ik vecht tot mijn laatste snik voor onze kinderen'

CHICAGO - Met de kroning van Bill Clinton en een visionair programma voor de 21ste eeuw hebben de Democraten vannacht hun conventie afgesloten.

De president zelf had een toespraak in petto, waarin hij een banenprogramma presenteerde dat onder andere tot doel heeft de negatieve gevolgen van de omstreden bijstandswet te verzachten. Voor het federale programma moet 3,4 miljard dollar beschikbaar komen. Ook de middenklasse krijgt een snoepje toegeworpen in de vorm van belastingverlichting. Anders dan Bob Dole's plan om de inkomstenbelasting fors te verlagen, zonder dat duidelijk is hoe dat gefinancierd moet worden, garandeert Clinton dat zijn plan volledig betaald wordt door concrete bezuinigingen.

Een batterij van speechwriters heeft tot in de campagnetrein aan Clintons verhaal voor de conventie gewerkt. De toespraak moest visie uitstralen, mocht niet te lang zijn en elk woord is gewikt en gewogen op het effect dat het op de kiezers zou hebben.

De avond daarvoor, woensdagnacht onze tijd, was de avond van vice-president Al Gore. Hij werd niet alleen gekroond als de vice-presidentskandidaat voor een tweede ambtstermijn, maar ook als de beoogde opvolger van Bill Clinton in het jaar 2000. Daarom mocht Gore meer schitteren dan de doorsnee vice-president, die meestal in de schaduw van de president moet blijven. Hij maakte van die gelegenheid dankbaar gebruik met een van de beste toespraken uit zijn carrière.

Gore staat bekend als een bekwame, doch saaie Piet met een houterig optreden. Hij kreeg woensdag echter zo waar de zaal mee in spreekkoren met een refrein: “Daarom willen zij Bill Clinton wippen, maar wij zullen dat niet toestaan”, galmde de zaal enthousiast mee.

Gore is in het strategisch concept van de Clinton-campagne een teruggetrokken spits, die de aanval op Bob Dole leidt op een subtiele en waardige manier. Het is een positief verpakte negatieve boodschap, niet gericht tegen de persoon van Dole, maar tegen zijn ideeën. Bob Dole is een achtenswaardig man die zijn land belangrijke diensten heeft bewezen, maar ook een fatsoenlijk mens kan er verkeerde ideeën op na houden. En dat is helaas bij Bob Dole het geval, zo moest Gore constateren.

“In zijn toespraak in San Diego heeft Senator Dole zich zelf gepresenteerd als een brug naar het verleden. Vanavond presenteren Bill Clinton en ik onszelf als een brug naar de toekomst”, glunderde Gore, verwijzend naar het nostalgische betoog van Dole tijdens de Republikeinse conventie twee weken geleden dat het in de goede oude tijd allemaal zo mooi en goed was in Amerika.

Gore deed zijn best de nostalgie van Bob Dole schril af te laten steken bij het op de toekomstgerichte optimisme van Bill Clinton. Dole is een pessimist, zei Gore, kijk maar naar zijn stemgedrag in de Senaat: hij heeft in de loop der jaren gestemd tegen een reeks van constructieve wetten, zoals de gezondheidszorg voor ouden van dagen en armen, een milieuwet voor schone lucht en een succesvol onderwijsprogramma voor peuters. Ja, hij was zelfs tegen het zenden van een man naar de maan. Nee, kijk dan eens naar de opbouwende Bill Clinton die als een rots in de branding heeft gestaan toen het eropaan kwam de Republikeinse plannen tegen te houden die op onverantwoorde manier in het milieu, de gezondheidszorg en het onderwijs wilden snijden. “Zolang ik president ben zal dat niet gebeuren”, had Clinton gezegd, “ik zal jullie dat niet toestaan.” Refrein: “Daarom willen ze Bill Clinton wippen. Maar dat zullen wij niet toestaan.”

Gore legde niet de nadruk op de concrete plannen van de president voor de volgende eeuw, maar op de plannen van de tegenstanders die verijdeld moeten worden. Het is de electorale strategie om zo veel mogelijk het weinig populaire, door Republikeinen gedomineerde Congres aan Bob Dole te koppelen - in het bijzonder de minst populaire politicus van Amerika, Newt Gingrich. Alsof het om een duo Dole-Gingrich gaat dat gekozen moet worden.

Longkanker

Uniek voor Gore was zijn zeer persoonlijke en emotionele pleidooi tegen het roken. Gore beschreef voor een muisstille zaal hoe zijn zuster na een lijdensweg aan longkanker is overleden. Zij was op dertienjarige leeftijd met roken begonnen en wilde van geen ophouden weten, kon niet ophouden omdat ze aan het roken verslaafd was. “Morgenochtend zal een ander dertienjarig meisje met roken beginnen. Drieduizend jongeren zullen morgen hun eerste sigaret opsteken. Duizend van hen zullen net zo sterven als mijn zuster. Daarom zal ik tot mijn laatste snik vechten om onze kinderen te beschermen tegen de gevaren van het roken.” En daarom is het volgens Gore een goede zaak dat president Clinton de strijd tegen de tabakslobby is aangegaan om het roken door teenagers terug te brengen.

De conventie heeft nog een andere held opgeleverd, eentje die veelvuldig in beeld is geweest zonder een woord te zeggen: de zestienjarige presidentsdochter Chelsea. Zij heeft tijdens de treincampagne naast haar vader gestaan op de 'Expres van de 21ste eeuw', en zij was in de conventiezaal toen haar moeder Hillary sprak. Hillary noemde Chelsea herhaaldelijk, en dan werden de camera's prompt op haar gericht. Politieke strategen van vriend en vijand noemen het opvoeren van een zwijgende Chelsea een tactische meesterzet. Zonder dat zij haar mond opendoet, is zij alleen al door haar aanwezigheid een belangrijk wapen tegen Dole, dat het contrast tussen de twee kandidaten accentueert: de oude Dole, de man van het verleden, tegenover de energieke Clintons die in hun vitale dochter de toekomst van de 21ste eeuw weerspiegelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden