'Ik val tussen al die woorden door'

Interviews | Geen vaginamonologen maar moslimamonologen. Zes jonge moslima's laten op het toneel horen wat zich achter hun hoofddoek afspeelt. Dit is een van de verhalen.

Waar kom je vandaan? En waar kom je oorspronkelijk vandaan? En je ouders? Waar zijn je ouders geboren? En je grootouders?

Ben je vaak verhuisd in je leven?

Wordt er vaak aan je gevraagd waar je vandaan komt?

En wie vertegenwoordig jij?

Ben je wel eens bij de Ikea geweest?

Vertegenwoordig je misschien iedereen die wel eens bij de Ikea wat heeft gekocht?

Of vertegenwoordig je liever iedereen die graag een huisje bij Center Parcs huurt?

Of iedereen met een flatscreen thuis?

Of iedereen die Eftelingzegels spaart bij de Albert Heijn?

Uggs draagt?

Links stemt?

Vrijgezel is?

Of ben jij hier liever namens jezelf?

Ik ben het zat.

Om hier te staan namens alle moslims.

Om vragen te beantwoorden als: "Hé moppie, draag jij die hoofddoek uit vrije wil?"

Of: "Wat is je moedertaal?"

Om in een rij staand aangesproken te worden door een jongen: "Waar kom je vandaan?"

En als ik dan 'Rotterdam' zeg, krijg ik te horen: "Zit me niet te fucken. Als ik je vraag waar je vandaan komt, dan zeg je me waar je vandaan komt!"

Ik ben het zat.

Om mijn outfits zorgvuldig te kiezen om er representatief uit te zien.

Om benaderbaar en bescheiden over te komen en niet teruggetrokken en onderdrukt.

Terwijl het op sommige dagen veel gemakkelijker zou zijn om een linnen sjaal om te doen en een zwarte abaya over mijn pyjama aan te trekken.

Ik ben het zat om niet naar school te gaan, omdat ik de opdracht niet heb voorbereid.

Want als ik niks briljants zeg, dan denken ze dat ik zwijg omdat ik onderdrukt word door mijn religie, door mannen of mijn kleding.

En niet omdat ik gewoon mijn huiswerk niet heb gedaan en gewoon tot laat aan het kloten was op Facebook, zoals 90 procent van de klas.

Ik ben het zat.

Om stelling te nemen.

Om open deuren door te gaan.

Om een goed voorbeeld te zijn.

Om een slecht voorbeeld te zijn.

Ik ben het zat.

Om een kwart van de wereldbevolking te vertegenwoordigen, iedere keer als Geert Wilders met een uitspraak het journaal haalt.

"Waarom haten jouw mensen ons?", vraagt mijn buurvrouw op de trap.

Jouw mensen? Sinds wanneer zijn mensen iemands bezit, mevrouw de Vries?

Ik bezit niemand.

Zie je niet dat ik hier voor je sta met een boodschappentas van de Dirk?

Met een prei en een pak rijst.

En niet met een zwaard en de Koran?

Dat zeg ik niet.

Dat denk ik.

Want als ik het zeg, dan ben ik die boze moslim van hierboven.

Dan ben ik er weer één die zich niet kan beheersen.

Die veel te emotioneel is.

Op zo'n moment.

In het trapportaal.

In de supermarkt.

Op mijn werk.

Op straat.

De trein.

Dan verlang ik naar de kleinheid van de wereld.

Naar gewoon.

Naar een joggingbroek en een bord eten voor de tv.

Ik wil woorden niet meer zorgvuldig kiezen.

Ieder woord wegen en mooi verpakken alsof het chocola is.

Steeds meer woorden voor steeds minder dingen.

Al die woorden daar val ik tussendoor.

En van te veel chocola word ik misselijk.

Ik vertegenwoordig niemand.

En als ik eens een keertje flip en zeg:

Weet je wat?

Ik kom uit Rotter-fucking-dam!

Waar kom jij zelf vandaan, lul?

Dan heeft dat niks te maken met mijn religie.

'Ik ben het zat' is een monoloog uit het theaterstuk De Hijabi Monologen. Anouk Saleming bewerkte hiervoor de oorspronkelijke Amerikaanse tekst 'I'm tired' van Sahar Ishtiaque Ullah.

Souad Mokhtari (21)

Projectleider bij Feyenoord | Rotterdam

Wat ga je vertellen op het toneel?

"Ik vertel hoe ik mijn baan bij Feyenoord kreeg. Inderdaad, bij de voetbalclub. Mensen zijn vaak verbaasd dat ik daar werk. Maar ik ben gewoon een Hollands meisje. Ik wil mezelf zijn, en veel bereiken. Om te beginnen mijn studie afmaken."

Hoe is het om een hoofddoek te dragen?

"Ik word wel eens bespot. Iedereen denkt bijvoorbeeld dat ik gauw achter het aanrecht zal staan. Ik kan je vertellen dat je het dan echt mis hebt."

Heb je nooit zin om je hoofddoek af te doen?

"Nee. Het dwingt ook respect af. Ik werk in een mannenwereld. En hoewel men daar graag naar borsten en billen kijkt, heb ik totaal niet het gevoel dat ze dat bij mij doen. Honderd procent zeker dat dat is omdat ik me degelijk kleed en moslima ben.

"Ja, 's zomers is het warm, in de regen plakt de natte stof tegen mijn voorhoofd - dat is irritant. Maar ik zou hem nooit afdoen vanwege anderen. Mijn hoofddoek voegt veel toe aan mij. Het is een stukje van mijn geloof.

"Ik doe hem meteen af aan het einde van de dag, als ik thuiskom. Dan gooi ik mijn haren in de lucht: Lekker even losjes."

Sanae Ben Abdelouahab (26)

Werk: Ondernemer, vakcoördinator Woonplaats: Rotterdam

Waarom doe je mee aan het stuk?

"Als kind wilde ik al het toneel op. Ik ben iets heel anders gaan doen, maar nu kan ik toch mijn droom najagen. Met dit stuk wil ik ook twee momenten gedenken. Drie jaar terug deed ik voor het eerst mijn hoofddoek op. En vijf jaar terug is mijn vader overleden. Mijn monoloog is een eerbetoon aan hem."

Draag je je hoofddoek ook voor hem?

"Op mijn zestiende vroeg ik: 'Pap, wat zou je ervan vinden als ik een hoofddoek zou gaan dragen?' Hij werd zo boos. Ik had hem nog nooit zo gezien. Hij zei: 'Vraag nooit en nooit aan anderen om advies over je geloof en je gevoel'. En: 'Raadpleeg altijd je eigen hart. Ga de connectie met je God aan. Hem alleen kun je raadplegen.' Wijzere raad heb ik nooit gekregen."

Elke dag is het lelijke gezicht van de islam te zien op tv, dankzij het kalifaat van IS. Is het lastig om moslima te zijn?

"Ik probeer in mijn positieve bubbel te blijven. Wat in het Midden-Oosten gebeurt, raakt mij niet: ik sta sterk in mijn schoenen. Ik vind dat je dat wat IS doet helemaal geen islam mag noemen. We behoren vol liefde om te gaan met medemensen, met onszelf, ons lichaam, de natuur, met alles."

Naznin Musa (32)

Studie: International Business

Woonplaats: Rotterdam

Kan dat wel, als moslima op het toneel?

"Mijn ouders juichen het toe. Ze leerden me sterk te zijn. Ik was twaalf toen ik mijn hoofddoek op deed. Diezelfde week gingen we naar een Pakistaans feest: mannen en vrouwen zaten gescheiden, de imam voorin. Ik had een gedichtje geschreven. Mijn vader haalde me helemaal naar voren om het voor te dragen. Hij wilde me leren dat ik voor niemand bang hoefde te zijn, niet voor mannen, en niet voor de imam. Op de terugweg in de auto zei hij: Je hoofddoek moet je juist zelfvertrouwen geven."

Weet de imam ook dat je meedoet?

"Nou, ik heb geen idee, want ik ben niet echt matties met een imam. Vragen of hij naar mijn voorstelling komt zou dus ook een beetje raar zijn."

Wat is er lastig aan je hoofddoek?

"Mensen denken al gauw dat je extreem bent of geen humor hebt. Laatst kwam ik een imam tegen in de metro die een boek las over homoseksualiteit. Ik sprak hem aan, hij bleek homo te zijn. Hij dacht dat ik er moeite mee zou hebben. Ik zei: 'Nou meneer, wat u in uw slaapkamer doet is uw privézaak. Ik geloof heilig in het principe van 'leven en laten leven'."

De Hijabi Monologen

De hoofddoek maakte de afgelopen jaren heel wat tongen los. Toch hoor je nauwelijks wat zich achter de lappen stof afspeelt. In tegenstelling tot hun mannelijke geloofsgenoten, die wekelijks, zo niet dagelijks, op tv te zien zijn, laten moslima's hun stem niet zo vaak horen.

Reden voor het internationale theaterproject 'De Hijabi Monologen' om hen op het podium te tillen. Het toneelstuk is gemaakt op basis van verhalen uit hun dagelijks leven.

In 2006 ging in de Verenigde Staten 'The Hijabi Monologues' van start, en de laatste jaren reist het stuk in aangepaste versies door Europa, gefinancierd door de British Council. Het is losjes geïnspireerd op het legendarische toneelstuk 'De Vagina Monologen' van de Amerikaanse schrijfster en feministe Eve Ensler uit 1996. Maar anders dan in dat stuk vormt seks hier niet het leidmotief. Het gaat zowel over pijnlijke kwesties als grappige voorvallen. Zo kun je in deze adaptie bijvoorbeeld horen hoe een van de moeders Nederlands leert met behulp van cassettebandjes van André Hazes.

Speeltijden op: www.stage-z.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden