‘Ik sterf voor je, Turkije’

Turken tijdens een herdenkingsbijeenkomst in theater Orpheus in Apeldoorn. Tijdens de bijeenkomst wordt de mislukte coup vorig jaar in Turkije herdacht. De herdenking is georganiseerd door de Unie van Europese Turkse Democraten (UETD). ANP REMKO DE WAAL Beeld ANP

In Apeldoorn beten vanavond aanhangers van de Turkse president Erdogan van zich af tijdens de herdenking van de mislukte coup van vorig jaar. De herdenking was georganiseerd door de Unie van Europese Turkse Democraten UETD, een aan de AKP van Erdogan gelieerde organisatie.

Even na zeven uur kleurt de grote zaal van Theater Orpheus rood. Op een groot scherm worden beelden van een speechende Turkse premier Yildirim geprojecteerd. De begeleidende muziek is van het bombastische soort dat onder historische spektakelfilms wordt gespeeld. De ongeveer tweehonderd toeschouwers zwaaien met Turkse vlaggen die net daarvoor nog over de stoelen gedrapeerd lagen.

‘De helden van 15 juli’ heet de bijeenkomst in Apeldoorn. In Turkije werden al 95 herdenkingen gehouden om de ‘veteranen en martelaren’ van de couppoging van vorig jaar te prijzen. Dit is de derde in Europa, morgen volgt Brussel, later Frankrijk.

Als president Erdogan op het scherm verschijnt, applaudisseert het publiek. In de zaal worden patriottische liederen gespeeld, zoals ‘Ik sterf voor je, Turkije’: ‘Wij zullen het land nooit weggeven. Elke vinger die onze eenheid bedreigt, zullen we breken’. Het publiek staat, zingt mee, de vlaggen in de lucht.

Al die vaderlandsliefde ten spijt, het verwachte aantal van zevenhonderd Turkse Nederlanders in de zaal wordt bij lange na niet gehaald. De bijeenkomst was vooraf omstreden. ­Vicepremier Tugrul Türkes zou een toespraak houden, maar het kabinet liet weten dat hij niet welkom was. Ook in Oostenrijk werd een minister geweigerd en Duitsland verbood Erdogan in Hamburg voor de diaspora op te treden.

Geen politieke bijeenkomst

Onbegrijpelijk vindt Zafer Sirakaya. Hij is voorzitter van de UETD, een aan de AKP van Erdogan gelieerde organisatie. Hij verwijst naar afgelopen maart, toen Nederland op één dag twee Turkse ministers weigerde die campagne wilden voeren voor het referendum over de grondwet. Maar dit hier is een herdenking, geen politieke bijeenkomst. “Het was beter geweest als Nederland nu wél een minister had toegelaten.”

Nederland is verbolgen dat de ambassadeur in Ankara Turkije niet meer in mag. Ook stuit de provocerende taal van het Turkse regime het kabinet tegen de borst. Zo schamperde de minister van buitenlandse zaken vorige week nog over ‘de reputatie van de democratie in Nederland’. Sirakaya: “Voor landen de andere kant bekritiseren, is het goed wat zelfkritiek te hebben.” Laat Nederland maar eens een eerste stap zetten, vindt hij. 

'Martelaren'

Sirakaya spreekt ook het publiek toe. Hij en de sprekers voor hem prijzen de 250 ‘martelaren’ die vorig jaar overleden en het Turkse volk dat ‘als één man achter hoofdcommandant Erdogan en zijn vrienden’ ging staan. Ook haalt hij uit naar de Gülenbeweging. “Zij zijn gelijk aan IS, de PKK en Al-Qaida. We zullen hun bezettingspoging nooit vergeten en nooit doen vergeten.”

Even later vertelt twintiger Oguz Ayanoglu over de couppoging, op de dag die nu ‘de dag van de eenheid’ heet in Turkije. Hij verloor zijn broer. Die ging de straat op, ondanks pogingen van zijn vriendin hem tegen te houden. “Ik hou van jou”, had zijn broer gezegd, “maar ik hou nog veel meer van mijn land.”

Luid applaus. Ayanoglu zelf verloor die avond zijn been. Hij vertelt dat hij helaas slechts gestreden heeft, maar niet ‘de grote eer’ had te sterven voor Turkije. Dat gevoel probeerde Ayanogly eens aan Duitse journalisten uit te leggen. Ze begrepen hem niet, zegt hij. “Duitsers hebben geen vaderland waarvoor zij willen sterven.” Turken wel. “Zo zijn wij grootgebracht. Ik hoop niet dat iemand ooit nog probeert onze liefde voor ons land te testen, want dan laten we het niet bij het breken van handen. We onthoofden ze meteen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden