Ik stem voor, maar ben eigenlijk tegen

De inwoners van Estland besluiten morgen of hun land moet toetreden tot de Europese Unie. De scepsis is groot, maar de voorstanders lijken aan het langste eind te trekken.

Ekke Overbeek

TALLINN - Evelin gaat tegen toetreding tot de Europese Unie stemmen. ,,We moeten eerst maar eens een paar jaar wachten om te kijken of de EU liberaler wordt. Er is een goede kans dat de VS Europa daartoe dwingen'', zegt ze. Het is een standaardargument van de eurosceptici: Estland is een van de meest geliberaliseerde economieën ter wereld. En anders dan in Polen, Tsjechië of Hongarije, betekent toetreden tot de Europese Unie geen liberalisering, maar meer regulering van de economie. En die groeit in Estland harder dan in de Europese Unie.

,,We zijn slim genoeg om verder te gaan met ons economisch beleid. Als we niet toetreden zijn we economisch aantrekkelijker'', zegt Evelin. Het argument dat verankering in de EU een extra verzekering is voor de onafhankelijkheid van Estland -dat zich pas in 1991 bevrijdde van het sovjet-juk- is niet aan haar besteed. ,,De Russische invloed zal alleen maar toenemen. Estland stelt binnen de Europese Unie niets voor. Duitsland en Frankrijk gooien het op een akkoordje met Rusland en zien ons niet eens staan.''

Pille is het met haar eens, maar gaat toch vóór stemmen. ,,In mijn hart ben ik tegen, maar ik ben bang dat buitenlandse investeerders ons de rug zullen toekeren en er banen verloren gaan. Als de andere kandidaatlidstaten 'nee' hadden gezegd, had ik zeker tegen gestemd.'' Maar de andere landen -Slovenië, Hongarije, Slowakije, Litouwen, Tsjechië en Polen- hebben al 'ja' gezegd.

De dominostrategie om eerst in euro-enthousiaste landen referenda te houden lijkt geslaagd. Alleen Estland en Letland moeten nog een beslissing nemen.

Het is veelzeggend dat Evelin en Pille onderzoekers zijn in het Estse economisch onderzoeksinstituut. In het voormalige Oostblok worden dit soort instellingen doorgaans bevolkt door pro-EU intellectuelen. In Estland is dat dus anders.

Volgens de laatste peilingen is 58 procent voor toetreding en 16 procent tegen. De rest weet het nog niet. Van degenen die gaan stemmen zal naar verwachting 70 tot 75 procent vóór stemmen.

,,De regering wilde eerst een neutrale Europa-campagne voeren. Maar dit voorjaar zetten de eurosceptici een offensief in'', zegt opiniepeiler Juhan Kivirahk. Het resultaat was zichtbaar in de peilingen van juni, toen het aantal tegenstanders groter was dan het aantal voorstemmers. Daarop besloot de regering openlijk te pleiten voor toetreding.

In principe zijn alle zes partijen in het parlement voor toetreding, maar vrijwel elke partij heeft dissidenten. Het sterkst is het verzet binnen de oppositionele Centrumpartij, die als enige blijk gaf van interne verdeeldheid en geen eenduidend stemadvies uit heeft gebracht.

Een grote opsteker voor de pro-EU-campagne was daarentegen de steun van president Arnold Ruutel.

,,Zijn stem is heel belangrijk omdat hij veel meer gezag heeft dan andere politici'', aldus Kivirahk. De ex-voorzitter van het Estse centraal-comité heeft veel autoriteit op het platteland en bij de minderbedeelden.

Die laatsten zijn het minst enthousiast over toetreding. ,,Mensen stemmen tegen uit protest tegen de regering. Bovendien spelen tegenstanders handig in op de angst dat de prijzen van basisproducten sterk zullen stijgen door de EU.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden