'Ik sta hier bekend als de bonte hond'

Bert van der Schaft is 92 jaar en toch een van de fitsten in Rosendael. 'De mensen converseren niet.'

Over het personeel van verpleeghuis Rosendael is Bert van der Schaft (92) wel tevreden. "Daar heb ik goed contact mee, daar kan ik tenminste mee praten." Met zijn medebewoners lukt dat minder goed, blijkt tijdens de lunch in de gemeenschappelijk eetkamer. In doodse stilte smeren veertien bewoners van de afdeling voor somatische klachten hun boterhammen. Eén tafelgenoot roept soms iets over 'varkens slachten'; hij werkte vroeger in een slagerij.

"De mensen hier converseren niet", zegt oud-werktuigbouwkundig ingenieur Van der Schaft even later op zijn eigen kamer, die uitkijkt op het royale groen van de Utrechtse wijk Overvecht. Aan de muur een goed gevulde boekenkast met klassiekers en nieuwe titels én een elektrische piano, waarop hij nog dagelijks oefent.

Het is een afwijkend interieur in dit grootste verpleeghuis van Utrecht, met 180 bewoners die over het algemeen laagopgeleid zijn; geen lezers maar liefhebbers van bloemschikken en bingo. "Ik sta hier bekend als de bonte hond", zegt Van der Schaft, ook omdat hij actief lid is van de cliëntenraad.

Zes jaar geleden belandde hij in Rosendael omdat zijn benen, waarmee hij in jonge jaren hijskranen beklom, het begaven. Sindsdien is de ouderenzorg flink veranderd. De overheid wil graag dat mensen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en pas naar het verpleeghuis gaan als het écht niet langer gaat. Een man als Van der Schaft zou nu vermoedelijk hulp aan huis krijgen, geen verpleeghuisbed.

De effecten van deze trend zijn goed merkbaar in Rosendael, zoals in alle verpleeghuizen in Nederland. "Mensen komen hier tegenwoordig doodziek binnen", zegt arts Hester Schreiber, specialist ouderengeneeskunde. "Vroeger kreeg je lieve, oude, breiende dametjes met dementie. Die zitten nu gewoon thuis." De mensen die wel worden opgenomen, hebben dementie plús: gedragsproblemen of ernstige fysieke aandoeningen als suikerziekte, longziektes, hartfalen of Parkinson.

'Kluwenproblematiek', zo noemt verpleegkundige Agaath Veenstra (56) de optelsom van ziektes waarmee de bewoners hun entree maken. Daar horen vaak verstandelijke problemen bij. Ook daarom blijft het stil aan de lunchtafel van Bert van der Schaft, denkt ze. "Als je nog kunt converseren, word je hier niet meer opgenomen."

Het verpleeghuis is bijna een hospice geworden, waar doodzieke ouderen komen om te sterven, zei de inspecteur voor de verpleegzorg gisteren in deze krant. Bert van der Schaft heeft zijn eigen metafoor: "Het is een half ziekenhuis. We zijn allemaal patiënt hier, maar we zeggen bewoners, dat klinkt chiquer."

Hij merkt vooral dat het personeel het 'hartstikke druk' heeft: "Soms zie ik één verzorgende op 14 mensen. 'Even wachten' is een bekend gezegde. Ik maak me er niet meer druk om, ik snap dat ze heel veel werk hebben."

Om iets anders maakt hij zich wel druk: het management van Rosendael wil de receptie wegbezuinigen. "Een heel slechte zaak", vindt Van der Schaft, die zijn standpunt met eigenhandig onderzoek onderbouwde.

Een dag lang, van 07.00 uur tot 19.30 uur, zat hij naast de receptie te turven: 66 telefoontjes kwamen er binnen, 193 bezoekers meldden zich. Daarnaast sorteerde de receptionist de post, nam ze pakketjes in ontvangst en pompte ze de banden van een rolstoel op.

De receptie moet blijven, staat in zijn handgeschreven verslag, als aanspreekpunt en om 'de mensen welkom te heten' in het verpleeghuis.

alleen staan bij omslachtige klussen

Verpleeghuizen kunnen de zorg voor ernstig zieke ouderen niet meer behappen, blijkt uit onderzoek van de Inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ) in 150 verpleegzorginstellingen. De IGZ maakt zich zorgen over de patiëntveiligheid bij 38 instellingen en zelfs grote zorgen bij 11 organisaties.

Op de eerste dag kreeg de tijdelijke Trouw-redactie in Rosendael, dat niet door de IGZ werd bezocht, meer dan 30 mailtjes, één telefoontje en één bezoekje van lezers. Hun ideeën gebruiken de verslaggevers als leidraad bij hun onderzoek.

Een lezeres mailde: "Wat mij opvalt in de acht jaar dat mijn demente vader nu in een verpleeghuis woont, is dat er steeds minder en lager opgeleid personeel is. Men moet veel alleen doen terwijl verschonen en wassen omslachtig is als mensen niet mee kunnen werken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden