Ik ruik de weeë lucht van mislukking

Auteur van 'De klap' sloopt opnieuw een heilig huisje

Twee keer per dag traint Danny Kelly twee uur lang in het zwembad met maar één mantra in zijn hoofd: "Je bent sneller, je bent sterker, je bent beter dan al die mensen." Zulke mantra's houden meer sporters op de been, maar deze Australische jongen (Griekse kapster als moeder, Ierse vrachtwagenchauffeur als vader) heeft er nóg een reden voor. Op de elitaire, overwegend witte school waar hij dankzij een beurs is terechtgekomen, werd hij als arbeiderszoon aanvankelijk met de nek aangekeken. Pas als hij alles heeft gewonnen wat er te winnen valt, krijgt hij van zijn medeleerlingen het respect waar hij zo naar verlangt.

Tot hij tijdens een kampioenschap in Japan opeens vijfde wordt, terwijl hij de titel al in zijn zak dacht te hebben. En Danny verliest niet alleen, hij blijkt ook nog eens een slecht verliezer. Hij weigert de winnaar een hand te geven en begint zo hysterisch te huilen en te schelden dat zijn coach hem beschaamd moet afvoeren.

De Australische schrijver Christos Tsiolkas veroverde de Europese lezer vier jaar geleden met zijn roman 'De klap', waarin een groep Australiërs hun ware gezicht laten zien, nadat een klierend kind tijdens een barbecue van een vreemde volwassene een klap heeft gekregen. De problematiek die Tsiolkias in deze roman aankaart - nationalisme, immigratie, conservatisme en homoseksualiteit - keert terug in 'Barracuda', zij het dat de kritiek op de Australische bekrompenheid nu nog wat verbetener klinkt. Zo barst Danny's Schotse vriend op een gegeven moment uit: "Jullie vinden dat iedereen gelijk is, maar jullie zijn het meest statusbeluste volk dat ik ken. Jullie noemen jezelf relaxed maar jullie zijn constant boos en verbolgen. Jullie beweren dat er hier geen standen bestaan, maar jullie zijn als de dood voor de armen en jullie zeggen dat jullie anti-autoritair zijn, maar zodra ik hier voet aan land zette ben ik alleen maar met kutregels geconfronteerd over wat wel en niet mag."

Net als de auteur is ook hoofdpersoon Danny zowel half Grieks als homoseksueel en weet hij niet goed waar hij precies bijhoort. Die innerlijke conflicten werkt Tsiolkas uit in twee tot in de kleinste details uitgedachte verhaallijnen, waarin we zowel de opkomst en ondergang van de jonge Danny volgen als de ondergang en opkomst van de volwassen Dan. Het verhaal wentelt rond deze bewegingen, en hoewel de chronologie de lezer niet direct duidelijk is, biedt die gaandeweg steeds meer houvast. Vanuit twee richtingen wordt zo toegewerkt naar de coming-of-age van de hoofdpersoon. In welke sociale klasse voelt hij zich het beste thuis? Hoe valt er te leven zonder ambitie? Danny moet het allemaal zelf uitvissen, en elke ontdekking gaat gepaard met woede en schaamte. "Ik heb geen boodschap aan mensen die zeggen dat ik het tenminste heb geprobeerd en dat niet iedereen een winnaar kan zijn. (...) Dat is zo'n gelul - zonder mijn droom was ik alleen leegte." En: "Ik kan het horen, ruiken zelfs, de weeë lucht van een lichaam dat niet wil luisteren, een lichaam dat verraadt, een lichaam dat alles zal opgeven en uiteindelijk toch nutteloos blijkt te zijn. Het is de mislukking die ik ruik." Mensen die goedbedoelde uitvluchten voor zijn falen bedenken wenst hij zelfs dood: "Een fractie van een seconde warmde hij zich aan die kinderlijke, kwaadaardige gedachte. Maar toen kwam de schaamte weer, als een ijskoude douche." Uiteindelijk leidt al die teleurstelling en verwarring er zelfs toe dat Danny in de gevangenis belandt.

Voor veel Australiërs is dit een pijnlijke roman, omdat hij breekt met het beeld dat de massa graag van zichzelf heeft, dat van een stoer en sportief volk. Danny is niet stoer en sportief, hij is laf en agressief, maar in deze zwaktes tegelijk heel menselijk .

Tsiolkas lijkt het weinig te kunnen schelen hoe zijn landgenoten op zijn werk reageren. Onverschrokken haalt hij in 'Barracuda' de zoveelste pijler onder het zelfbeeld van zijn landgenoten vandaan. Sport verbroedert niet, integendeel. Topsport, en alle competitie die daarmee gepaard gaat, kan het slechtste in de mens naar boven halen.

Christos Tsiolkas: Barracuda (Barracuda) Vertaald door Tjadine Stheeman en Otto Voorhoeve. Ambo/Anthos, Amsterdam; 400 blz. euro 21,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden