'Ik noem dit geluk: het merelgevoel'

"Prachtige uitspraak van Samuel Beckett: 'Als je tot je nek in de stront zit, zit er niets anders op dan te zingen.'

Nog eentje, van Bruce Chatwin: 'Zou iemand mij vragen: waarvoor zijn die omvangrijke hersenen van ons?, dan zou ik antwoorden: die zijn bedoeld om ons zingend een weg door de wildernis te banen.'

Tal van opvattingen bestaan er over wat zingen is - ook negatieve: zingen is eng, het is erg. Iedereen probeert iets definitiefs te zeggen en niemand kan het. Natuurlijk niet! Voor zingen bestaan geen woorden, het is de woorden voorbij. En waar iets ongrijpbaar wordt, daar wordt het spannend voor een schrijver. Dáárom schreef ik dit boek.

Ik wilde vertellen over het geluk dat zingen oproept. Wat dat geluk is? Dat kan ik niet zéggen, ik ervaar het, het is een non-verbaal zeker weten. Misschien is het 't 'merelgevoel', zo noem ik het ergens in mijn boek. Zingen maakt dat een mens op zijn aller-, allerlichamelijkst is, uit zijn ratio treedt, uit zijn per definitie beperkte omstandigheden, het maakt dat hij even verlost is van het gemiezemuis. Het hoeft niet ingewikkeld, ook eenvoudige liedjes als die van Guus Meeuwis zijn prettig. 'Geef mij nu je angst' op de autoradio roept bij mij óók merelgevoelens op.

'Zingen is geluk' schreef ik aan de hand van mijn eigen ervaringen. Ik begin bij de rituele zang en schoolliedjes van mijn kinderjaren. Mijn moeder en vader waren op het gebied van zingen niet te houden. Ik groeide op in een volksbuurt, toen Hilversum 3 nog niet bestond en van elke steiger een lied klonk. In mijn puberteit, een periode van opperste verwarring, was zingen absoluut mijn redding. Als volwassene heb ik de klassieken leren kennen; al die grote componisten! En na al het liedjesgeweld van die verschillende levensfasen, eindig ik met het genie Bach, wiens stukken ik zing, samen met mijn dochter in een koor. Bach als apotheose, als de hemel.

Onbewust heb ik mijn boek opgebouwd als een muziekstuk. Het verhaal heeft toon, een beweeglijke melodielijn, er zijn dissonanten. Tussendoor probeer ik almaar glimpen op te vangen van wat zingen betekent voor de een of voor de ander, ik probeer te begrijpen hoe het komt dat er mensen bestaan die niet zo gek zijn op zingen als ik ben, die niet houden van die gemoedsontladingen. Wat is toch die angst voor emoties, waarom houden we zo graag vast aan ons kritisch bewustzijn en laten we geen ruimte voor alles wat zich daaronder een weg kolkt? Zijn we té beschaafd? Het geharrewar daarover, het gekissebis, daar houd ik van.

Een boek schrijven over zingen wekt wellicht de indruk dat ik de waarheid op haar staart wil trappen. Welnee, alsof dat kan! Ik probeer het niet te duiden, ik probeer het geluk van zingen op te roepen, ik dans maar om de waarheid heen. Zingen is triomferen als een kip zonder kop, het is even de eeuwigheid omhelzen, het gaat over oerervaringen. Het geluk van zingen is niet te beschrijven, je moet het dóén, op de fiets, onder de douche, desnoods met een borrel erbij - zing!"

Barber van de Pol: Zingen is geluk, Een uitbundig boek over wat iedereen graag doet. De Bezige Bij, Amsterdam; 256 blz. euro 18,90

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden