Ik moet met mezelf in het reine komen

Interview | Voormalig PvdA-raadslid Bert van der Roest stal een aanzienlijk bedrag van de Utrechtse krant Straatnieuws. Voor het eerst vertelt hij zijn verhaal over misdaad en straf. 'Ik heb een gigantisch stomme fout gemaakt.'

Als iemand de schijn tegen heeft, dan is het Bert van der Roest. Hij is het 'roofraadslid' - een woord dat speciaal voor hem werd bedacht. Wie even googelt op zijn naam stuit op meer onflatteuze benamingen: 'steelsocialist', 'roofsocialist' en 'graaier van het jaar'. De website Rechts Actueel bedacht ook nog 'socialistische Robin Hood': iemand die steelt van de armen om de rijken (dus zichzelf) te helpen.

Bert van der Roest (56) deed een greep in de kas van Stichting Straatnieuws, uitgever van de Utrechtse straatkrant. Hij bestal de allerarmsten van de stad. Daarbij ging het niet om een schijntje, een iets te royale declaratie of zo, maar om een fors bedrag (zie kader). Stel je voor: de dakloze verkoper die in de bittere kou zijn krantjes probeert te slijten voor 2,50 euro per stuk. En daarnaast de penningmeester die achter de schermen duizenden euro's in de zakken van zijn warme jas steekt. Terwijl hij nota bene lid is van de Utrechtse gemeenteraad namens de PvdA. Was dat niet de partij die opkomt voor de zwakkeren?!

Het beeld hierboven is snel geschetst vanwege de contrasten. "Iemand zei tegen me: 'Als je van de VVD was geweest, was het minder erg geweest'", zegt Van der Roest in een restaurant in de bossen, ver verwijderd van het Utrechtse centrum. Met 'het' bedoelt hij: de publieke veroordeling, de enorme en aanhoudende ophef over zijn misstap op internet, in de lokale media, bij 'PowNews'. Dat tv-programma zette op 9 oktober 2013 de toon met een uitzending waarin een scheldende presentator Tom Staal de 'daklozendief' (nog zo'n nieuw woord) achtervolgt. De storm die toen opstak, is nog niet geluwd.

Zijn daad zelf wil hij niet relativeren, zegt Van der Roest. "Ik heb een gigantisch stomme fout gemaakt waar ik veel spijt van heb." Wel wil hij graag nuances aanbrengen in het beeld van het rücksichtslose roofraadslid. Daarom benaderde hij deze krant: om 'mea culpa' te zeggen, om uit te leggen hoe hij tot het kwaad is gekomen én om te vertellen welke gevolgen zijn misdaad voor hem persoonlijk heeft.

Die zijn, om alvast een voorschot te nemen, niet mals. Het interview vindt plaats in een afgelegen restaurant omdat Van der Roest zich in het Utrechtse centrum naar eigen zeggen niet meer kan vertonen. Sinds vorig jaar viel hij twaalf kilo af en liet hij zijn baard staan. Voor de foto bij dit verhaal schoor hij die af; vandaag is zijn baard alweer aangegroeid. Zo kan hij wel rustig over een strand of door een bos lopen, maar niet langs de Oudegracht, waar hij ook met baard wordt herkend. Ter illustratie: een jaar geleden kon je op het Janskerkhof je oude kerstboom ruilen voor een kamerplant. Leuke actie, dacht Van der Roest, dus hij eropaf. De volgende dag stond zijn foto pontificaal op de voorpagina van het Algemeen Dagblad. Met als kop: 'Verguisde Bert van der Roest duikt plots op voor gratis plant'.

Dat is een deel van de straf, nu eerst inzoomen op de misdaad: Van der Roest stal een fors bedrag van Stichting Straatnieuws. Hoe haalde hij dat in zijn hoofd? Hoe kwam hij op het idee om misbruik te maken van zijn positie als penningmeester, een erebaantje, vrijwilligerswerk?

Zijn antwoord is: hij kwam niet zo heel bewust op dat idee. Hij deed ook niet één doortastende greep in de kas, zijn misdaad bestaat uit een optelsom van misstapjes, kleine bedragen, gesjoemel dat hij voor zichzelf vergoelijkte. Tot hij begin oktober 2013 werd ontmaskerd als fraudeur.

Ziet u uzelf als dief?

"Toen dit allemaal uitkwam, werd ik voor het eerst geconfronteerd met het feit dat ik gestolen had. Het kost me nog steeds moeite om mezelf als dief te zien, omdat het niet in mijn zelfbeeld past. Ik heb mezelf altijd beschouwd als een sociaal bewogen mens dat erg bezig was met de mensen in zijn omgeving."

U nam geld weg van straatkrantverkopers. Hoe rijmde u dat dan met uw zelfbeeld?

"Ik leende het. Maar nu weet ik wel dat ik het geld verduisterd heb."

De geschiedenis in het kort, vanuit het perspectief van de dader: in de zomer van 2012 werd Van der Roest, die naast gemeenteraadslid zijn brood verdiende als acteur, penningmeester van Straatnieuws. De krant leed al een tijdje een noodlijdend bestaan en ging bijna ter ziele, totdat Utrechtse zwaargewichten er hun schouders onder zetten: schrijver Ed van Eeden en zakenman Broos Schnetz. De laatste zag in PvdA'er Van der Roest een goede kashouder. Zelf zegt Van der Roest nu: "Ik was een amateur op financieel gebied."

Onder leiding van dit trio en hoofdredacteur Frank Dries maakte Straatnieuws een vliegende doorstart. Ze betrokken al gauw een nieuw pand op de Oudegracht, de oplage steeg van 3000 tot (rond Kerst) 10.000 exemplaren.

Rommelig en informeel, zo omschrijft Van der Roest de sfeer. "We gingen redelijk makkelijk met geld om. In het begin was er geen bankpas, daarom liet ik geld van Straatnieuws via mijn eigen rekening lopen. Daarna heb ik het ook gewoon gedaan omdat... Er kwam veel muntgeld binnen, van verkopers die de krant kwamen kopen. Dat moest ik storten bij het kantoortje van de Rabobank. Maar omdat het muntapparaat daar vaak defect was, ging ik om de hoek naar de ING, mijn eigen bank. Dan stortte ik het op mijn eigen rekening en daarna stortte ik het weer door."

Het ging steeds om bedragen tussen de 700 en 2500 euro, zegt Van der Roest. Al gauw liepen de geldstromen hopeloos door elkaar, al hield hij op zijn eigen computer wel een provisorisch overzichtje bij. Privé was hij intussen bezig met een groot project: de solovoorstelling 'Dag moeder' over de laatste dagen van zijn dementerende moeder in een verpleeghuis. "De kosten gingen voor de baten uit. Toen heb ik geld van Straatnieuws voor mijn voorstelling gebruikt. Ik was bezig om sponsors binnen te halen, en dacht: 'Als die komen betaal ik het terug, dat is geen punt.'"

Maar voor die tijd stuitte bestuursvoorzitter Schnetz op een eerste financiële oneffenheid. Tijdens een eigenhandig onderzoekje ontdekte hij er nog veel meer. Er volgde een geheime bestuursvergadering zonder Van der Roest, waarop een overeenkomst werd opgesteld: Van der Roest moest het bedrag binnen één jaar terugbetalen, ontslag nemen als raadslid, zijn gezin informeren en de komende vijf jaar geen openbare functies meer bekleden. Tekende hij dit convenant, dan zou Straatnieuws geen aangifte bij de politie doen.

Daarna volgden allerlei schermutselingen, een nieuw convenant, tóch een aangifte door Straatnieuws, veel geharrewar over het precieze bedrag dat Van der Roest gestolen heeft; dit alles op de voet gevolgd door de lokale media. In maart dient een rechtszaak, het einde is nog niet in zicht.

Van der Roest vertrok inderdaad meteen als raadslid en heeft tot zijn teleurstelling sindsdien niets meer van zijn partij gehoord. "Ik was weg en voor hen was het klaar. Je hoort wel: 'De PvdA geeft meer om de maatschappij dan om de mens. Dat heb ik aan den lijve ondervonden."

Was er een moment vóór uw ontmaskering, waarop u dacht: 'Ik ben niet lekker bezig'?

"Ja, vlak voor de zomervakantie 2013. Ik zat in een wak van mijn leven, ik maakte er financieel gewoon een puinhoop van. Ik was financieel labiel geworden. Ik dacht: 'Ik zit diep in de shit. Ik ben aan het zinken.' Ik had wel wat vooruitzichten, maar niets concreets. Na de zomer mislukte een bankoverschrijving van Straatnieuws naar mij omdat er geen geld meer op de betaalrekening stond. Dat viel Broos op."

Hoe kon u zo afglijden?

"Ik ben af en toe grenzeloos. Met die voorstelling ging ik ook over een grens: ik financierde die in m'n eentje. Ik ben nooit heel secuur geweest, was niet zo bezig met mijn en dijn. Ik had zelf ook geen enkele moeite om geld uit te lenen aan anderen. Nu ben ik, met hulp, aan het werk om meer structuur in mijn leven te brengen."

Heeft u iets van uw misstap geleerd?

"Toen ik begon met dit geld te stelen had ik me moeten realiseren dat ik ooit tegen de lamp zou lopen. Dat het beter is om eerlijk te zijn. Als je het ontkent, krijg je nog meer ellende. Het belangrijkste nu is dat ik met mezelf in het reine kom. Hoe je dat doet? Ik heb alles terugbetaald wat de politie geconstateerd heeft als door mij verduisterd. Dat is één. (De hoogte van het verduisterde bedrag is inzet van de komende rechtzaak, red.) Praten, denken, bewegen, lezen."

Wist uw directe omgeving van uw labiliteit?

"Nee, ik vertelde niemand iets. Ik ben als een eigenwijze mijn eigen wak blijven hakken. Dit heb ik in mijn eentje gedaan, de consequenties zijn ook voor mij alleen. En ze zijn afschuwelijk."

Wat zijn de consequenties voor u precies?

"Nogmaals: ik heb bijzonder veel spijt van wat ik heb gedaan en dat ik straf verdien zal ik niet ontkennen. Maar de effecten die dit op mij heeft, zijn bijzonder grof en groot. Ik krijg al ruim een jaar geen enkele opdracht meer. Mijn voorstellingen zijn afgelast. Ik heb gewoon geen inkomen en wil graag aan het werk, maar dat lukt niet. Zelfs niet als postbode. Ik mocht daarvoor wel op sollicitatiegesprek komen, maar ze vroegen: 'Bent u dé Bert van der Roest?' Vervolgens kreeg ik de baan niet, want tsja, er zou iets kostbaars in een envelop kunnen zitten. Zodra er gegoogeld wordt op mijn naam, is het klaar."

Wat hoopt u te bereiken met dit interview?

"Dat mensen denken: Wat een stomme naïeveling is hij geweest, maar het is wel spijtig dat hij nergens meer aan de bak komt. Ik zou graag willen dat mensen me een tweede kans geven, wetende dat ik iets heel stoms heb gedaan. Dan kan ik het leven weer oppakken."

U wilde graag spijt betuigen in Trouw. Waarom niet in Straatnieuws? Volgens hoofdredacteur Frank Dries heeft u tegen hen of de straatkrantverkopers nooit 'sorry' gezegd.

"Als ik met mijn daad straatkrantverkopers heb geschaad, dan spijt mij dat oprecht en bied ik daarvoor mijn excuses aan. Die excuses aanbieden doe ik liever als de zaak afgesloten is. Het is jammer maar met de Stichting die het blad uitgeeft heb ik een dusdanig conflict dat het niet mogelijk is om een interview te geven dat in Straatnieuws geplaatst kan worden. Natuurlijk hoop ik dat er een moment komt dat dat wel kan."

Rechtszaak in maart

Het drama rond het Utrechtse Straatnieuws en ex-penningmeester Bert van der Roest heeft vele bedrijven. Eén van de hete hangijzers: welk bedrag heeft hij verduisterd? In de media duiken allerlei bedragen op, grofweg variërend van 40.000 tot 70.000 euro. Straatnieuws deed aangifte van diefstal in januari 2014, waarna het Openbaar Minsterie besloot Van der Roest te vervolgen. Hij wordt verdacht van verduistering. Aanvankelijk zou de rechtszaak in november plaatsvinden, maar omdat het Openbaar Ministerie het dossier niet rond kreeg, is de zaak uitgesteld tot maart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden