Ik mag weer helemaal schoon beginnen

Tegen de streek van een investeerder was geen goocheltruc opgewassen. Het eigen theater van Hans Kazàn in Torremolinos ging op de fles. Onverwacht voordeel: hij hoeft geen manager meer te spelen. Vanaf januari staat Kazàn op de planken met zijn onemanshow 'Het koffertje'.

Hoe dat voelt, het besef dat je je levenswerk verliest? Misschien wel als een goocheltruc waarin je zomaar de controle kwijtraakt, en opeens alles op het spel staat. Zoals die middag waarop Hans Kazàn onverwacht zijn grootste en gevaarlijkste truc ooit uitvoerde. Onverwacht, dus zonder publiek. Hij had niets voorbereid. Gevaarlijk: want op leven en dood.

In de schuur achter zijn huis stond een glazen kist die de volgende dag naar de tv-studio zou worden vervoerd. In de Magic & Mystery Show zou Henny Huisman de boeien controleren, waarna Kazàn zich onder water moest bevrijden, uit de boeien en uit de kist. Dat was lastig, maar na de juiste voorbereidingen geen probleem.

De kist was leeg en hij klom er nog even in om de ruimte te voelen. Plotseling viel het loodzware deksel dicht. In het slot. Achter het gepantserde glas lag het gereedschap, buiten zijn bereik. Zijn vrouw Wendy was boodschappen doen. Hij kon niets anders dan wachten tot zij terugkeerde. Na geruime tijd hoorde hij de auto langsrijden. Hij riep haar naam, bonsde op het glas, maar zij hoorde niets. Nog weer later begon het glas te beslaan, en hij schrok, want waterdicht betekent ook luchtdicht. Is dit hoe ik morgen in de krant sta?, tolde het door zijn hoofd. Als Sneeuwwitje in een glazen doodskist?

Na een uur kon hij zich bevrijden met een creditcard, het enige gereedschap dat hij bij zich droeg. Binnen stond zijn vrouw rustig aardappelen te schillen.

Kazàn heeft wel eens dromen gehad die de werkelijkheid voorspelden. Deze ware gebeurtenis had alle ingrediënten van een nachtmerrie. Dromenduiders zouden opmerken dat hij gevangen zat in zijn eigen truc. Volledig zichtbaar achter glas. Zijn naasten konden hem niet helpen. De creditcard oftewel geld speelde een hoofdrol. En hij had een doodsvisioen dat gepaard ging met angst voor publieke vernedering. Haast een voorspiegeling van het financiële en menselijke drama dat hem zou treffen toen hij zijn eigen theater in Spanje kwijt raakte. Waarin hij de controle verloor, te kijk stond, en het niet meer zag zitten.

"Ik heb veel boeken gelezen over het vak", verklaart Kazàn die ontsnapping in zijn achtertuin. "Ook over boeienkoning Houdini, die zich met zoiets simpels als een ijzerdraadje uit de problemen kon redden. Die manier van denken zit in mij geprogrammeerd. Ik heb geleerd vindingrijk te zijn, en dat er altijd een uitweg is."

De beroemde Houdini, geboren in Boedapest, had zich vernoemd naar de Franse magiër Robert Houdin, die ook Kazàns grote voorbeeld is omdat hij de goochelkunst moderniseerde. "Hij was al meer entertainer dan magiër. Zijn voorgangers stonden met puntmuts en cape op de jaarmarkt, maar Robert Houdin speelde in rokkostuum en in het volle licht." Op 3 juli 1845 opende Houdin zijn eigen Magic-theater in Parijs. Het werd een mislukking, hij moest drie huizen verkopen om de verliezen te overleven.

In Parijs won Kazàn in 1973 de wereldkampioenschappen voor goochelaars met een magische doos, gebaseerd op het spirit cabinet waarmee Amerikaanse illusionisten in de negentiende eeuw optraden. Een spookhuisje waarvoor Kazàn een eigen techniek had bedacht.

Na afloop klopte een Amerikaanse agent op de kleedkamerdeur en vroeg of de 19-jarige goochelaar naar de VS wilde komen. Zijn coach Henk Vermeyden, een begrip in de Nederlandse goochelwereld, reageerde lauw. "Je bent nog te jong", zei hij. Kazàn was verbijsterd, maar liet zijn reis torpederen. Dat spijt hem nog altijd. "Wat ben ik een sukkel geweest dat ik naar hem luisterde. Ik was niet beroemd geworden, maar had er veel kunnen leren. Als ik mijn jongens adviseer, roep ik altijd dat ze hun eigen beslissingen moeten nemen."

Zo kwam het dat Kazàn meteen akkoord ging, 'absoluut!', toen zijn zoons Oscar en Renzo, en hun vriendin Mara, in 1996 door de beroemde illusionisten Siegfried & Roy werden uitgenodigd om in Las Vegas te spelen. Hun groep Magic Unlimited bestond pas een jaar. Ze waren 17, 15 en 16 jaar en maakten de Amerikaanse reis die Kazàn vroeger niet had gemaakt.

Rondkijkend in die surrealistische amusementsstad groeide bij Kazàn het idee om een theater te beginnen in Spanje. In 1999 verhuisde het gezin van Bathmen naar Marbella. Omdat Kazàn in Nederland bleef werken, was hij vaker gescheiden van Wendy. Dat versterkte het plan alleen maar, want als hij een eigen theater had, zou hij meer thuis zijn.

Enkele jaren werkte hij heel hard. "Soms zette ik op één dag handtekeningen in Spanje en Nederland. Met een woordenboek worstelde ik me door vergaderingen heen met architecten, bankiers, weg-aanleggers en investeerders. Ondertussen trad ik nog gewoon op."

Op 15 juli 2006 ging Magic Palace open in Torremolinos. Als kind al was hij ervan overtuigd geweest dat je dromen moet naleven.

In zijn jeugd ontbrak het Kazàn (1953, Den Haag) aan niets, 'behalve aan harmonie'. In dagdromen ontsnapte hij aan het eindeloze geruzie van zijn ouders. Op school bedacht hij hoe je mensen kunt laten vliegen of verdwijnen. Alleen bij natuurkunde lette hij op. "Actie is reactie, zo is de natuur. Wat je ook doet, er komt altijd een positieve of negatieve reactie op." Aan die basisregel geeft hij een eigen vervolg: "Als je inactief bent, laat je leegtes vallen, en geef je anderen de kans om die te vullen op een manier die jou misschien niet aanstaat. Ik wil zelf bepalen wat goed en slecht is, hoe mijn leven in elkaar zit."

Toen hij de familienaam Mulders verruilde voor fantasienaam Kazàn, gaf dat het gevoel dat hij opnieuw kon beginnen. Dat hij vrij was van alle opgedrongen banden en zijn leven zelf kon vormen. Voor 'De man die alles kan', zoals zijn eretitel luidde in het tv-programma 'Ren je Rot', was het leven maakbaar.

Wat niet wil zeggen dat hij zijn beperkingen niet kent. Daaraan herinneren zijn handen hem zo lang als hij professioneel goochelt. Kazàn heeft de ongeneselijke ziekte van Dupuytren. "Voel maar", zegt hij, en houdt zijn handen open. Ze lijken verkrampt, en hij legt uit dat zijn pezen verharden. "Als er niets gebeurt groeien mijn vingers zo krom dat ik mijn handen niet plat kan neerleggen." Kazàn is er meermalen aan geopereerd. "Vaak kan een patiënt nog geen kopje vasthouden. Maar ik kan de ingewikkeldste trucs uitvoeren zonder technische aanpassingen. Een klein wonder waarover ik laatst sprak op een congres voor medisch specialisten." Ook de ziekte heeft hem niet tegengehouden, al is dat een kwestie van geluk.

Hoe het kwam dat het theater mislukte, is de verkeerde vraag. "Het theater is mij ontnómen", zegt Kazàn. "Al na vier maanden stapte de grote investeerder uit het project, omdat er te weinig geld binnenkwam. We kregen amper de kans om er iets van te maken." Kazàn benadrukt dat hij nooit failliet is verklaard. Wel verloor hij de twee miljoen euro waarvoor hij jaarlijks 100.000 kilometer had gereden, 888 uitzendingen van de tv-quiz 'Prijzenslag' had gepresenteerd, en in talloze buurtcentra en theaters had opgetreden. "Door een bepaalde constructie trok die man alles naar zich toe, en was ik alles kwijt. Alles weg." Zo klinkt het alsof hij zaken deed met een illusionist.

"Nadat mijn droom op een grove manier in elkaar was gestampt, haalden de bladen mijn naam door het slijk. Dat heeft mij het meest getroffen. Je staat machteloos, want men denkt: waar rook is, is vuur. Ik wist niet wat ik nog moest."

Kazàn heeft een opgewekt karakter maar voelde zich toen voor het eerst depressief. "Het theater was ik kwijt, mijn spaargeld was geheel verdwenen, mijn droom aan flarden, mijn gevoel geknakt." Uiteindelijk leidde zijn vrouw hem uit een donker tunnelstelsel, schreef hij in zijn autobiografie.

Hij zegt dat hij voorzichtiger is geworden. Vertrouwt mensen nog wel, maar laat nu ook het kleinste contract door zijn advocaat lezen.

Bij Robert Houdin was de klap van zijn failliete theater hard aangekomen. Maar hij gaf niet op, en slaagde de tweede maal. "Natuurlijk heeft dat idee mij een tijdje vastgehouden. Maar ik heb mijn theaterdroom losgelaten. Je moet je doelen durven bijstellen." Eerder dit jaar is het theater afgebrand.

Inmiddels kan hij inzien dat er goede dingen uit het drama zijn voortgekomen. "Toen Magic Palace openging, was ik vooral manager. Ik vroeg me al snel af: vind ik dit nou leuk? Niet zo, was het eerlijke antwoord, maar ik moest er wel mee door. Als ik 's morgens als eerste binnenkwam, ging ik soms op het podium staan, voor het gevoel. Ik had heimwee naar optreden."

Vanaf januari brengt de intieme onemanshow 'Het koffertje' hem in vele theaters in Nederland. In zijn 'rommelhok' werkt hij aan trucs voor een vervolgtournee, en wie weet komt er een nieuw tv-programma. Als hij daarover spreekt klinkt Kazàn haast bevrijd. "Ik denk wel dat je dat zo kunt zien. Ik mag weer helemaal schoon beginnen met nieuwe dingen."

Op zijn website noemt hij zich spreker, inspirator, succescoach, dagvoorzitter, schrijver, en dan pas entertainer. Lezingen in het bedrijfsleven vormen nu zijn hoofdwerkzaamheid. Zijn grootste les: "Succes is krijgen wat je wilt. Geluk is waarderen wat je hebt. Als beide in evenwicht zijn, heb je een fantastisch leven."

Kazàn citeert de eerste zin van de autobiografie waarin Robert Houdin in september 1858 terugkijkt op een leven vol succes en tegenslag. "Het slaat acht uur op mijn pendule. Mijn vrouw en kinderen zitten bij mij; ik heb een van die genoeglijke dagen doorgebracht, welke alleen de stilte, de arbeid en de studie geven kunnen; zonder het verleden te betreuren, zonder vrees voor de toekomst, durf ik gerust te zeggen, zo gelukkig te zijn als men maar wezen kan."

Er spreekt toewijding uit, creativiteit en een weldadige harmonie. Van deze drie is de laatste Kazàn het liefst, "harmonie is mijn toverwoord".

De tournee begint in januari. Zie www.hanskazan.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden