'Ik lees het liefst mijn eigen boeken'

Morgen wordt de winnaar bekend van de Ako-literatuurprijs. Geerten Meijsing -die een fascinatie heeft voor geestelijke stoornissen- is met 'Dood meisje' een van de zes genomineerden. ,,Het boek is, in romanvorm, een studie over borderliners.''

Wie had kunnen denken dat Geerten Meijsing nog eens een motto van The Smashing Pumpkins zou gebruiken? ,,Ha! The Smashing Pumpkins!'', juicht de schrijver. ,,Daar weet ik alles van. Net als van de jeugd- en misdaadcultuur.'' Het motto van zijn boek 'Dood meisje' (You will always be my whore/it's you that I adore) komt uit een song van die Amerikaanse popband en belicht een minder bekende kant van de auteur. Meijsing staat bekend om zijn kennis van (Franse) literatuur uit de negentiende eeuw en klassieke muziek. Maar in 'Dood meisje', waarmee Meijsing genomineerd is voor de Ako-literatuurprijs, duiken house en zelfkant op. ,,Een algemeen levensmotto van mij is: laat niets onbeproefd, probeer alles en probeer het te begrijpen. Voor een schrijver geldt dat eens te meer'', verklaart Meijsing de populaire cultuur in zijn boek.

In zijn roman 'Tussen mes en keel' (1997) -bekroond met de Gouden Uil- schrijft hij openhartig over zijn eigen depressies en lotgevallen in een psychiatrische kliniek, waar hij zijn fascinatie voor de zelfkant en geestelijke stoornissen opdeed. 'Dood meisje' is een meer fictieve opvolger van die roman. De 62-jarige oud-professor Hovenier krijgt een liefdesverhouding met Lily, een jong escortmeisje. Lily is razend intelligent, maar onstuimig, altijd op zoek naar kicks en levend op het randje van de afgrond, in de psychiatrie een 'borderliner' genoemd. ,,Dat fenomeen interesseert me, evenals depressie en melancholie. Het boek is, in romanvorm, een studie over borderliners. Een stoornis meestal veroorzaakt door jeugdtrauma's. De patiënten hebben voortdurend bevestiging nodig en liefst zoveel mogelijk achter elkaar. Vandaar dat ze nogal eens, net als Lily, in de prostitutie belanden. Depressieve mensen, -ik spreek uit ervaring- hebben behoefte aan kicks, anders functioneren ze niet, glijden ze af. En het is vreselijk daar beneden. Het vervelende is dat ik niet zo'n aaneenschakeling van kicks kan organiseren. Dat benauwt me, zoals dat Lily benauwt.''

Aanvankelijk is de liefde oprecht en teder. Maar naarmate Lily waanzinniger wordt, klampen de prof en de escort zich meer en meer aan elkaar vast. Zo, dat ze elkaar meeslepen in de val. ,,Het vreselijke dilemma is dat Hovenier langzamerhand een verzorgende rol en een vaderrol gaat vervullen. Hij gelooft niet dat Lily door haar vader misbruikt is. Maar door met haar te slapen vult Hovenier die vermeende ontbrekende schakel in haar ziektebeeld zelf in. Hij helpt haar van de regen in de drup. Hij zit met slechts één draad aan het leven vast: dat meisje. Zij geeft hem bestaansrecht en maakt hem kapot.''

Al jaren klinkt de kritiek dat schrijvers hun leven exhibitioneren; te veel zichzelf opvoeren. Maar voor Meijsing hangen die persoonlijke ervaringen nauw samen met zijn idee van literatuur. Goede auteurs schrijven niet per se over zichzelf maar vanuit zichzelf. In 'Dood meisje' wilde Meijsing meer afstand nemen van zijn thema's dan vroeger. ,,Die ik-figuur is een ander, al staat hij vlak naast me. Zoals een poppenspeler via die pop de intiemste dingen zegt. Proust schreef in een essay een verschil te merken tussen zijn schrijvende ik en de echte persoon. Volgens hem zit de schrijvende persoon dieper, ziet die meer de waarheid. Dat lijkt een futiel verschil, maar het is essentieel. Als je schrijft, ben je een ander ik.''

Afstand nemen van de personen in het boek maakt het eenvoudiger de waarheid te verbeelden, volgens Meijsing een taak van de schrijver. ,,Je moet het achterste van je tong laten zien, jezelf binnenste buiten keren. Dat is een van de moeilijkheden van het schrijverschap. Maar als je iets doorleefd hebt en het bovendien hebt bestudeerd bij anderen, wat moet je dan nog? Dat zogenaamde verzinnen hoeft voor mij niet. Dat zie je meteen. Een schrijver moet de waarheid weergeven. Het gekke van fictie is dat het je in staat stelt om die waarheid onverbloemder te zeggen. Door ervaringen in een verhaal te gieten en vorm te geven ben je in staat de dingen die je wilt zeggen veel scherper te verwoorden.''

,,In de maatschappij kun je, als je een geaccepteerd persoon wilt zijn, niet altijd de waarheid zeggen. Dat wordt meteen knokken. Vandaar dat hele hovelingengedoe van ontveinzen, iets zeggen wat je eigenlijk niet bedoelt en ironie. Dat is om gemakkelijk met elkaar te kunnen omgaan, om iemand zijn bella figura te laten behouden. Nederlanders discussiëren soms tot iemand afdruipt. In Italië, waar ik een groot deel van het jaar woon, laat je iemand niet afgaan. Je biedt hem de mogelijkheid zijn waarde te behouden. Dat doet fictie evenzeer. Het is een omgangsvorm.''

Maar 'Dood meisje' lijkt niet eenvoudig in de omgang. De titel, gebaseerd op het lied 'De dood en het meisje' van Schubert, schrikt lezers af. ,,De titel is dubbelzinnig. Hovenier is de dood zelf, zij is al dood tijdens haar leven. Literatuur dient mensen van hun gangbare denkbeelden los te schudden, tegen de schenen te schoppen en gemeenplaatsen aan de kaak te stellen. Op zo'n manier dat je het met plezier kunt lezen. Het ergste is dat mensen hetzelfde denken, over optochten tegen zinloos geweld, bij voetbal, die hysterie rond de dood van Diana. Dat vind ik verschrikkelijk. Een schrijver is een eenling en die probeert zich daartegen te verzetten.''

Die eigenschap en de manier waarop de schrijver tracht te ontmantelen, maakt hem tot een naar persoon, meent Meijsing. ,,Een schrijver is een dief van andermans emoties en belevenissen, een luistervink, een gluurder. Omdat hij door de dingen heen wil kijken en gebruiken moet wat op zijn weg komt. Toen ik aarzelde om me te laten opnemen in een kliniek, zei een vriend: 'Joh, moet je doen! Da's machtig en wie weet wat voor materiaal je eraan overhoudt'. Hij had gelijk, maar het was niet de reden dat ik het deed.''

Recensenten oordeelden dat Meijsing moeilijke met eenvoudiger romans afwisselt en met zijn laatste probeerde publiek te winnen door een eigentijds sausje over het klassieke verhaal te gieten. ,,Tja, die wisselvalligheid zou niet handig zijn. Het publiek weet niet wat het kan verwachten. Dat hoeft toch ook niet? Laatst bladerde ik door mijn eerste boeken, de Erwin-trilogie. Toen zag ik dat ik altijd hetzelfde boek schrijf, al mijn latere boeken zitten daar in. Dat was onheilspellend. Maar ik probeer steeds een ander genre te beoefenen en binnen een boek van toon te wisselen, verschillende stemmen te doen klinken.''

,,Het vernederende is dat je altijd het gevoel houdt een loopjongen te zijn, schoolexamen te doen. Omdat recensenten en publiek jou beoordelen. Nee, ik heb geen ideaal publiek voor ogen. Ik schrijf zoals ik het zelf het liefst zou hebben. Dat is het enige waaraan ik denk, het best mogelijke boek schrijven.''

,,Ik durf het bijna niet te zeggen, maar ik lees het liefst mijn eigen boeken. Daar gaan een paar jaren overheen, ze rijpen op fles. Dan zijn de gelukkigste uurtjes dat ik mijn boek uit de kast haal en daarin lees. In die zin ben ik niet ontevreden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden