'Ik laat mensen niet gemakkelijk dichtbij komen'

Een tegenslag, verdriet; Shula Rijxman, lid van het tweekoppig bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep, moet altijd dóór. 'Dat is karakter, maar het komt ook voort uit een diepgewortelde overlevingsdrang.'

Les 1

Ontdek de wereld

"Ik was een ongelooflijk nieuwsgierig kind. Voortdurend weg, de hort op, op ontdekkingstocht. Mijn ouders namen mijn zusjes en mij eens mee naar het Kurhaus in Scheveningen. Ik was twee jaar toen ik een keer in mijn uppie de lift naar beneden nam en linea reacta naar de bar liep. Daar vond mijn moeder mij, druk in gesprek met de ober, met wie ik een dansje deed.

Als kleuter al zocht ik graag de lijntjes op, om er dan vaak nét buiten te lopen. Ik was niet ontregeld of losbandig, maar wel avontuurlijk ingesteld. Ik raapte op mijn zevende peuken op en reed brommer toen ik veertien was. In datzelfde jaar stapte ik in de auto en reed ik van Bussum naar Zutphen, waar mijn moeder op bezoek was bij haar broer. Ik wilde haar verrassen, haha. Ze was over haar toeren, maar ik geloof niet dat ze verbaasd was.

Ik heb niet aan de universiteit gestudeerd, maar met lef en gedrevenheid kun je ook ver komen. Toen ik een bedrijf wilde kopen en geen rooie cent had, stapte ik naar de bank. Ik zei heel stoer tegen die meneer: 'Dit is mijn plan en daarvoor heb ik 200.000 gulden nodig. Ik kan goed verkopen en ik heb trouwens heel veel klanten, dus moeten jullie me maar gewoon dat krediet geven'. Terwijl ik amper wist wat krediet was. Maar ik kreeg het voor elkaar. Ik heb er een mooi bedrijf mee opgebouwd."

Les 2

Niets is vanzelfsprekend

"Ik ben opgegroeid in een Joods gezin, als jongste van drie meisjes. Mijn zusjes heten Fransje en Lineke. Daar is niks Joods aan. Maar toen ik werd geboren, besloten mijn ouders me Shulamith te noemen. Blijkbaar hadden ze het idee: nu is het veilig, nu kan het.

Toen ik klein was, gingen mijn ouders scheiden. Mijn zusjes en ik bleven bij mijn moeder wonen. Mijn moeder was een heel mooi, erudiet mens. Ze werd voor het eerst ziek toen ik een jaar of twaalf, dertien was. Een week na mijn negentiende verjaardag overleed ze.

Ik heb een fantastische basis meegekregen. Mijn moeder was lange tijd ziek, maar zeer liefdevol. Bovendien heb ik kansen gehad die veel andere kinderen niet kregen. Ik ben grootgebracht met cultuur, mijn moeder nam me mee naar het Concertgebouw. Haar sterven heeft wel een fundamentele kras gezet. Kort daarvoor zei ze: 'Ik voel me als Mozes die zijn kinderen naar het land Israël mag brengen en zelf niet mag kijken hoe het verder met ze gaat'. Tijdens mijn moeders ziekbed heb ik een tijdje in een pleeggezin gewoond, bij een vriendin van mijn moeder. Mijn verblijf daar duurde slechts een paar maanden, maar mijn pleegouders hebben me altijd als een van hun kinderen beschouwd. En dat doen ze nog steeds. Dat vind ik niet vanzelfsprekend. Eigenlijk is voor mij niets vanzelfsprekend. Misschien is dat ook wel omdat ik op jonge leeftijd mijn moeder heb verloren. Mijn vriendin en mijn familie, dat zijn de mensen die in de basis tellen in mijn leven. Ik ben al heel lang gelukkig met Sabine. De mensen van wie ik houd, zijn gezond. Ik ben me ervan bewust hoe bijzonder dat is. Ik tel mijn zegeningen, besef dat het zomaar voorbij kan zijn.

Mijn zusjes en ik zijn nog steeds zeer hecht. Ik ben zó trots op ze. Afgelopen Kerst zaten we met de hele familie bij mij thuis om de tafel. Het was een warme, vrolijke boel, we aten en we zongen liedjes. Joodse en christelijke, alles door elkaar, want Sabine is katholiek. Op zo'n moment voel ik me enorm rijk."

Les 3

Zorg dat je overleeft

"Ik kon nog geen ei bakken toen mijn moeder overleed. Wat nu, dacht ik. Ik moest voortaan altijd voor mezelf kunnen zorgen.

Maar dat realiseerde ik me achteraf pas. Ik heb het geleerd, met vallen en opstaan natuurlijk. Ik heb zó vaak mijn neus gestoten. Mijn moeder heeft me gelukkig veel meegegeven. Wijze lessen, over het belang van respect en dat ik een goed mens moest zijn. En verder was het een feit, een gegeven dat ik het zelf moest doen.

Jaren geleden haalde ik met mijn communicatiebureau een mooie opdracht van Renault binnen. Opeens trok de fabrikant zich terug.

Het ging om een heel grote klus en van het ene op het andere moment had ik helemaal niks. Dat was schrikken - ik had mensen op de loonlijst staan. Die nacht heb ik wel even wakker gelegen. Maar toen ik de volgende dag opstond, besloot ik: hup, vooruit, aan de slag. Voor moeilijkheden zal ik nooit weglopen. Ik raak niet snel in paniek. Gaat er iets mis, dan word ik juist rustig. Ik doe een stap naar voren en ik regel dingen. Ik moet door, altijd dóór. Dat is karakter, maar het komt ook voort uit een diepgewortelde overlevingsdrang, denk ik. Mijn ouders hebben in de Tweede Wereldoorlog allebei familie verloren. Ik had dus niet veel tantes en ooms. Als klein meisje al was ik me bewust: bij ons thuis is het anders. Over de oorlog werd zelden gesproken, dat was een no-go-area. Toch was de geschiedenis van mijn familie op de achtergrond aanwezig, misschien ook wel juist omdát er niet over werd gesproken. Ik herinner me dat mijn moeder vertelde over een volkstelling. Mijn ouders hadden moeten opgeven dat ze van Joodse afkomst waren en ze raakten in de stress. Het was ruim na de oorlog en nog steeds gaf dat een bedreigend gevoel.

Mijn moeder heeft altijd tegen me gezegd: 'Doe nou verstandig, ga toch naar Israël'. Ik heb het wel overwogen, maar dacht: dan moet ik ook in het leger. Dat zag ik niet zitten. Niks voor mij, al was het maar omdat ik nog geen kilometer kan rennen. En nog veel belangrijker: ik heb hier mijn leven, mijn vrienden, alles. Hier ben ik gelukkig."

Les 4

We zijn verantwoordelijk voor de volgende generatie

"In mijn jonge jaren was er veel verwoesting om me heen. Desondanks moet het door; we zijn verantwoordelijk voor wie na ons komt. Dat is een soort basiskracht in de Joodse traditie. En het gaat gelukkig ook door. Ik heb zelf geen kinderen, maar wel twee grote neven. Als ik naar die mannen kijk, ben ik ontroerd. Ik vind dat ik iets moet bijdragen aan de samenleving, wat in beweging moet krijgen. Het idee dat je doodgaat en denkt: wat heb ik nou bijgedragen, dat bestaat toch niet? Ik wil dingen vastleggen voor volgende generaties. Bij IDTV heb ik een project gedaan met kinderen van wereldleiders, die we naar Nederland haalden om lezingen te geven over het gedachtengoed van hun ouders. Later heb ik voor de EO een tv-programma gemaakt waarin we familieleden van politieke gevangenen interviewden.

Niet iedereen snapte mijn beslissing om de commercie te verruilen voor de publieke omroep en daarbij ook flink salaris in te leveren. Maar ik sta vierkant achter de missie van de NPO. In het publieke domein wordt het publieke verhaal verteld. De NPO is er voor iedereen, voor alle Nederlanders, van welke kleur, afkomst of overtuiging dan ook. Dat maatschappelijke vind ik belangrijk.

Dit is een zware baan, mijn zwaarste baan tot nu toe. Bij IDTV was het overzichtelijker. De NPO heeft te maken met het publiek, de omroepen en de politiek, en iedereen vindt wel iets. Bovendien moeten we de komende jaren driehonderd miljoen euro bezuinigen.

Werk en privé zijn niet altijd in balans, maar alleen daarvoor ben ik ook niet op aarde. Ik heb een missie, en ik vind mijn werk erg leuk. Ik leer veel, krijg kansen en en ik kan anderen weer kansen bieden. Toen we een financieel directeur zochten, heb ik heel bewust een jonge, talentvolle vrouw benoemd. Ik ben er stiekem trots op dat zij het is geworden. Jong talent geef ik graag een kans. Ik sleur bij de NPO iedereen overal mee naartoe. Dat is goed voor hun netwerk, voor hun toekomst."

Les 5

Maak de verbinding

"Ik wil graag iedereen met iedereen verbinden. Het is fijn om mensen met elkaar in contact te brengen, iemand een duwtje in de goede richting te geven. Ik voel het ook als een verplichting, als noodzaak. Stel, ik ken iemand en jij hebt hem nodig, dan is het toch fijn als ik contact voor je kan leggen? Alleen ben je niks, toch? Bij de NPO druk ik mensen op het hart: jongens, kijk goed om je heen, als ik je kan helpen, laat het mij weten. Gebruik je netwerk.

Door mensen met elkaar te verbinden, kan ik ze verder helpen. Hoop ik. Er zit nóg een kant aan, bedenk ik me nu: als mensen niet met elkaar in gesprek blijven, escaleert een conflict sneller. Ik laat zelf overigens niet gemakkelijk iemand dichtbij komen. Ik kijk eerst de kat uitde boom. Ik heb veel kennissen, maar de mensen die echt dichtbij me staan zijn op de vingers van een hande te tellen."

Les 6

Integriteit telt

"De mensen om mij heen deugen. Allemaal. Sabine is de integerste persoon die ik ken. Dat vind ik grote klasse.

Ik heb een sterk ontwikkelde intuïtie. Dat kan me soms wel dwarszitten. Ik hou niet van dubbele boodschappen, ik heb liever dat je vertelt hoe het zit. Als iemand aardig doet, maar iets anders bedoelt, dan heb ik dat meteen door. Bij mij is het juist: what you see is what you get. Ik ben heel direct. Maar wel iemand zonder dubbele agenda."

Shula Rijxman
Shula Rijxman (Bussum, 1959) trad in januari 2012 toe tot de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep. Na een carrière in de journalistiek, communicatie en public relations ging ze in 1993 aan de slag als commercieel manager bij communicatiebureau Martsell. Daar werd ze drie jaar later general manager en mede-eigenaar. Productiemaatschappij IDTV nam Martsell in 2001 over. Shula trad er aan als manager events & promotions, om twee jaar later de functie van commercieel directeur te bekleden. In 2010 werd ze benoemd tot algemeen directeur.

Shula Rijxman heeft diverse nevenfuncties. Ze is onder andere lid van de raad van commissarissen van de Rai, lid van de Creative Industry Council, bestuurslid van Women Inc, voorzitter van de raad van toezicht van Pink Ribbon en lid van de raad van advies van Lof, het multimediaal platform voor ouders met ambitie.

Shula Rijxman heeft een partner, geen kinderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden