Review

'Ik kom' is immers bijna altijd 'ik ga'

Renee van Epenhuysen en Frieda Kleinjan, 'De Taalvos: Spaans'. Valstrikken in de Spaanse taal. Uitg. Thomas Rap, Amsterdam, 121 blz. - f 20.

Het is een veeg teken dat geen van deze valstrikken in het hier besproken boekje wordt behandeld. Wellicht vonden de samenstelsters ze te technisch, of beschikten ze niet over de filosofische pedagogie om de gebruikers van de verwarrende regels der grammatici te verlossen. Misschien zijn ze ze ook gewoon vergeten. Maar dat is dan tekenend voor de warrige, willekeurige en weinig gebruikersvriendelijke opzet van dit boekje.

Want voor wie is het eigenlijk bedoeld? Wil het een woordenboek zijn? Dan zou men een alfabetische lijst Spaanse woorden verwachten, met daarachter de vertaling en toelichting. Die indruk wekt het in eerste instantie ook. Het begint keurig bij abono en eindigt bij zorro. Maar wie het woord bici zoekt, vindt het pas onder television. Want television wordt wel afgekort tot tele, zoals bicicleta (fiets) tot bici. Vandaar. Zo zijn ook de raadselwoorden cole (colegio, school), mili (militaire dienst) en boli (boligrafo, ballpoint) onder tele te vinden. Associatie is bij de samenstelling van dit boekje een belangrijke leidraad geweest. Wie iets over het Spaans wil opsteken, zal het dus van voor naar achter moeten lezen, en onderweg een eigen naslagwerkje moeten aanleggen.

De criteria van de impressionistische lexicografie van dit boekje blijven echter ondoorgrondelijk. Welke adder zit er bijvoorbeeld onder het gras bij de woorden 'duna' en 'polder', die precies hetzelfde betekenen als in het Nederlands: 'duin' en 'polder'? En waarom een uitgebreid lemma over 'Santiago', vol wetenswaardigheid maar zonder enige taalkundige relevantie? Daar staan de nodige omissies tegenover. Wie uitlegt dat ensalada (salade) van salado (gezouten) komt, mag ook de echte valstrik niet vergeten: salido is 'geil' (net als cachondo, wat ook gewoon 'grappig' kan betekenen).

Wie het heeft over cursi (dat geen 'gedateerd' woord is en niet 'snobistisch' maar 'truttig' betekent), moet ook hortera (ordinair), cutre (armelijk) en cachondeo (lol) vermelden. Wie zegt dat een chale komt van 'chalet', maar meestal gewoon een vrijstaand huisje is, moet ook vermelden dat een chale adosado een rijtjeshuis is. Wie gilipollada (onzin) noemt, mag gilipollas ('klootzak') niet vergeten. Het tegengestelde kan majo zijn; de samenstelsters vermelden het keurig ('sympathiek'), maar niet de bijbehorende valstrik: een mago is een goochelaar. En wie het over machismo heeft, moet ook zeggen dat de uitroep macho! vaak niet meer betekent dan 'joh!', zonder machistische bijbetekenis.

Met de geslachten hebben de samenstelsters het vaak moeilijk. 'El guia de ocio' heet de Madrileense Uitkrant in dit boekje. Maar pas op, hadden de samenstelsters twintig bladzijden eerder nog gewaarschuwd: El guia is een gids als persoon, la guia als boek.

Werkelijk problematisch zijn de voor een woordenboek onaanvaardbaar talrijke drukfouten en regelrechte onjuistheden in uitleg of omschrijving. Solicitar is niet 'solliciteren', infusion is niet 'infuus' en espiritu is geen 'spiritus'. Een pijo is niet allereerst een trendy jongen (of meisje, zeggen de samenstelsters, zonder de vrouwelijke vorm pija te vermelden), maar vooral een kind van gegoede ouders en bijbehorende vormen: het Spaanse equivalent van bon chic bon genre.

Het stierengevecht krijgt een uitgebreid lemma, maar helaas, een corrida begint al lang niet meer altijd om 'precies vijf uur'. Een faena is geen 'voorgeschreven serie handelingen', maar een reeks passen waarin de torero juist zijn persoonlijke kunde en fantasie toont.

Tortillera is geen benaming van lesbiennes onder elkaar, maar eerder een scheldwoord. Pluriempleo (meer banen tegelijk hebben) is niet een specifiek verschijnsel van de economische boom van de jaren tachtig, maar eerder van de schrale tijd van na de oorlog, de postguerra. Dat laatste woord zoekt men overigens vergeefs, net als transicion, de periode vlak na Franco's dood, waarvoor wel het nauwelijks gangbare anos rojos (rode jaren) staat vermeld.

Jamon (ham) kan wel slaan op het vrouwelijk (boven)been, maar niet op de arm. Hierbas zijn geen groenten (maar kruiden), en enchufe (kruiwagen) is niet gedateerd. Een chuleta is geen luilak, maar een patser, net als een chulo, dat daarnaast 'pooier' kan betekenen. En zowaar, dat laatste staat correct in het boekje vermeld.

Want laten we, na deze korte bloemlezing, niet al te onvriendelijk over dit werkje doen. Naast alle missers en vergissingen staat er ook heel veel in dat correct en uitermate nuttig is. Alleen is het de vraag of de lezer daar nog veel aan heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden