'Ik houd wel van dat formele, dat gereserveerde, vormelijke'

Roman van Trouw-columniste over haar adellijke familie

Mensen met blauw bloed kunnen tegenwoordig weer als vanouds met de borst vooruit over de oprijlaan stiefelen, zo lijkt het. De adel staat in de belangstelling. Tv-programma's als 'Zo heurt het' en 'Blauw bloed' zijn populair, maar ook de literatuur stort zich op het onderwerp. Zo verscheen onlangs 'Hoog geboren' van historica Ileen Montijn en verschijnt vandaag 'De laatste Aedema' van theatermaakster en Trouw-columniste barones Marjolijn van Heemstra (1981). Een roman over de oude adel.

Geschreven door een jonge vrouw. Ook van adel.
"Ja. Ik ben me daar toch altijd wel van bewust geweest. Niet heel erg, hoor. Maar toch. Dan kreeg ik een zegelring op mijn achttiende. Maar de dood van mijn grootvader zette me pas echt aan het denken. Ik dacht: zou het niet leuk zijn om eens in de geschiedenis van de familie te duiken? Toch is het een roman geworden, het is echt fictie. Al zit het gemis van mijn grootvader er ook in."

Waarom wilde u de geschienis van uw familie weten?
"Melancholie, de uitstervende traditie; dat speelde natuurlijk een rol. Maar ik was vooral nieuwsgierig naar de vraag in hoeverre je afkomst een rol speelt in de manier waarop je naar de wereld kijkt. Je neemt zo vaak voor lief dat je met een bepaalde blik kijkt. Maar waar komt die blik vandaan?"

Heeft u een verklaring voor de hernieuwde belangstelling voor de adel?
"Ik kan daar ook alleen maar naar gissen. In de jaren zestig en zeventig was de adel not done, wie blauw bloed had moest undercover. Men zette zich in die tijd af tegen de elite en alles wat conservatief was. Nu lijkt er een verlangen te zijn naar iets wat een venster biedt op het verleden. Iets wat houvast geeft."

Dat afzetten tegen de elite, dat is toch juist iets van nu?
"Maar het zoeken naar een identiteit is óók iets van nu. Nostalgie, 'Boer zoekt vrouw'. Wie zijn we en waar komen we vandaan? Ik denk dat dat het is. En de adel is zich heel bewust van een lange geschiedenis. Dat zorgt, denk ik, ook voor een langetermijnvisie. Een verre blik, richting het verleden en de toekomst. Het idee van rentmeesterschap. Of noem het een ouderwetse mores."

Kan de moderne adel voor de maatschappij van waarde zijn?
"Ik denk niet dat het goed is om alleen op basis van geboorterecht een bepaalde maatschappelijke rol te vervullen. Daar zou ik niet voor zijn. Maar dat vormelijke, dat precieze, dat formele. En dat gereserveerde vooral, dat zou ik best af en toe terug willen zien. We zitten nu vaak zo dicht op elkaar dat we niet zien wie de ander is. Als je eerst wat afstand neemt, kun je elkaar daarna veel beter van dichtbij bekijken."

Marjolijn van Heemstra: De laatste Aedema. Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam. 256 bladzijden. Prijs € 18,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden