'Ik hou niet van de slachtofferrol'

Wat vormt het denken van een politicus? Waren het opvoeding en afkomst of zijn er latere inspiratiebronnen? Vandaag PvdA-Kamerlid Otwin van Dijk. 'Je moet iets doen met je talenten. Dat is me wel bijgebracht.'

Je bent jong en sportief. Vriendinnetjes geen probleem. Je beschikt over een goed stel hersens. Het havo-diploma heb je met hoge cijfers gehaald. Nu zit je op het vwo, vlak voor het eindexamenjaar. Het is zomer en dan, opeens, slaat het noodlot toe.

Otwin van Dijk, PvdA-Kamerlid en zorgwoordvoerder: "We waren op vakantie in Oostenrijk, mijn toenmalige vriendin en ik. Ik was het bergmeer in gelopen en nam een duik. Helaas stootte ik met mijn hoofd op de bodem. Ik merkte dat ik m'n benen niet meer kon bewegen. Als dit nog lang duurt dan verdrink ik, dacht ik. Mijn vriendin heeft me boven water getild".

De diagnose: dwarslaesie. De toekomst: rolstoel. Maar aan die consequentie was Van Dijk nog lang niet toe. "Heel lang heb ik in de ontkenningsfase verkeerd. Pas na drie maanden begon ik me te realiseren dat ik nooit meer zou kunnen lopen. Tranen met tuiten heb ik gehuild. Maar daarna heb ik m'n mouwen opgestroopt. Ik begreep dat ik alleen mezelf er maar mee had, als ik dat niet deed."

We praten in de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. Van Dijk heeft voor die locatie gekozen, omdat hij daar is gerevalideerd, daar z'n eerste ervaringen met de zorg heeft opgedaan en daar heeft geleerd dat je ook zelf je best moet doen om er bovenop te komen. Hij stamt uit een sociaal gereformeerd gezin. Politiek kreeg hij met de paplepel ingegoten. Dat hij zich in het revalidatiecentrum ontpopte als een knokker heeft iets met zijn opvoeding te maken, denkt de PvdA'er. "Je moet iets doen met je talenten. Dat is me wel bijgebracht."

In het op zich uitstekende revalidatiecentrum zag Van Dijk dat er veel mis was met hoe de zorg in Nederland was georganiseerd. Zo kreeg hij aanvankelijk nul op het rekest, toen hij koos voor een lichte, sportieve rolstoel van 6000 gulden die hij goed zelf kon voortbewegen. Dat kon niet want die zat niet in het pakket. Wel de veel duurdere (40.000 gulden) elektrische rolstoel of de duwrolstoel van 5000 gulden. Van Dijk: "Zulke ervaringen dreven me naar de politiek. Ik had een verhaal te vertellen, vond ik. Dat vreselijke pakket-denken, daar moesten we vanaf. Kijk naar wat mensen zelf kunnen en nodig hebben: maatwerk". Het is nu staand kabinetsbeleid. Dat geldt ook voor zijn opvatting dat je bij tegenslag niet alleen naar de overheid moet kijken.

Dat hij een knokker was liet hij ook zien na zijn ontslag (na negen maanden) uit het revalidatiecentrum. Hij maakte zijn vwo af en wilde daarna rechten studeren in Nijmegen. Dat ging niet vanzelf. "Ik vroeg een vervoersvoorziening aan. Dat werd aanvankelijk afgewezen omdat ze redeneerden dat ik toch wel m'n leven lang een uitkering zou krijgen. Studeren was niet nodig. Na een brief aan alle Tweede Kamerfracties, stelde Mieke Sterk van de PvdA Kamervragen. Die belangstelling voor mijn kleine verhaal heb ik zeer gewaardeerd. Ik vind dat een belangrijke taak van een politicus. Het verbinden van kleine concrete verhalen van mensen met het grotere beleid."

Tijdens zijn rechtenstudie werd hij al snel lid van PvdA. In zijn toenmalige woonplaats Duiven zat hij van 1998 tot 2005 in de gemeenteraad. Ondertussen werkte hij als beleidsambtenaar in Nijmegen. Totdat hij in 2005 wethouder werd in Doetinchem. Dat bleef hij tot hij vorig jaar in de Tweede Kamer kwam.

Toch, waarom die keuze voor de PvdA? Met zijn opvattingen had hij ook goed terechtgekund bij VVD of CDA. Van Dijk: "Dat had gekund, ja. Toch werd het de sociaal-democratie. De solidariteitsgedachte spreekt me aan. Nee, ik bedoel niet dat de staat alles moet oplossen, ook onderlinge solidariteit is belangrijk. En verheffing. Mensen sterker maken, hen helpen er uit te halen wat er in zit. Ook dat is solidariteit".

Van Dijk schermt nadrukkelijk met zijn eigen persoonlijke geschiedenis om zijn politieke boodschap te schragen. Is dat wel fair? Niet iedereen is een Otwin van Dijk. "Natuurlijk, iedereen is uniek. Daar moeten we goed rekening mee houden. Het is niet de bedoeling mensen een schop onder de kont te geven. Je moet ze wel helpen. Zonder zorg had ook ik niet kunnen revalideren. Maar ik hou niet van de slachtofferrol. Als Kamerlid krijg ik wel eens te horen: u moest eens bij mij thuis komen kijken. Dan zeg ik altijd: prima, ik kom eraan. En dan blijkt dat mensen best snappen dat het anders kan en moet, niet alleen om financiële, maar ook om inhoudelijke redenen."

Biografie
· favoriete politieke boek 'De lange weg naar vrijheid' van Nelson Mandela

· beste premier ooit Joop den Uyl; hij kon kleine menselijke en grote politieke verhalen combineren in praktische politiek

· hoogtepunt in de politiek tot nu als lijsttrekker tegen de landelijke trend in winnen van de gemeenteraadsverkiezingen in 2010

· dieptepunt de hoog oplaaiende emoties bij een ex-daklozenopvang in Wehl bij Doetinchem. Ik was daar als zorgwethouder verantwoordelijk

· eerste politieke herinnering de kleurrijke posters bij verkiezingen, moeten we erin houden.

· eerste keer gestemd op Wim Kok (PvdA), 1994

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden