Ik heb óók compassie met een slachtoffer

Compassie is het thema van de Maand van de Spiritualiteit. Trouw verkent welke rol dat thema speelt in verschillende vakgebieden. In deze laatste aflevering: rechter-commissaris Lieneke de Klerk.

Voor wie ze absoluut geen mededogen voelt? "Drugscriminelen", antwoord Lieneke de Klerk resoluut. "Ik heb het dan niet over verslaafde winkeldieven maar bedoel personen die bijvoorbeeld een drugslab runnen. Daar zijn ze maanden mee bezig en al die tijd weten ze dat wat ze doen strafbaar is. De echt zwaardere criminaliteit dus, die puur draait om geldelijk gewin. Bij voorgeleidingen van zulke verdachten ben ik dan ook meestal snel klaar. Zeker als de verdachten al eerder veroordeeld zijn voor vergelijkbare feiten."


Maar in andere strafzaken voelt De Klerk meer compassie. Als rechter-commissaris beslist ze of een verdachte in voorlopige hechtenis blijft of de rechtsgang in vrijheid mag afwachten. "Soms zijn de strafbare feiten zwaar genoeg om iemand vast te houden. Maar zelfs dan kan het zo zijn dat ik toch beslis om iemand op vrije voeten te stellen. Als zo'n persoon de zorg heeft over kinderen bijvoorbeeld. Want een verdachte is meer dan alleen het strafbare feit waarvan hij verdacht wordt."


Niet dat De Klerk zomaar een beslissing neemt. "Ik maak natuurlijk een zorgvuldige afweging. Als ik zie dat iemand een notoire veelpleger is, gaat die vlieger uiteraard niet op. Ik moet de maatschappij ook beschermen." Waar het haar om gaat is dat een verdachte die eigenlijk best goed bezig was, de kans krijgt om die positieve lijn voort te zetten. "Vaak leg ik dan wel bijzondere voorwaarden op, zoals contact houden met de reclassering of het meewerken aan een psychologisch onderzoek", vertelt ze.


In haar afweging kijkt de rechter-commissaris niet enkel naar de persoonlijke omstandigheden van een verdachte. "Ik heb ook mededogen met het slachtoffer. Als je een woninginbraak of zinloos geweld hebt meegemaakt, is het voor je veiligheidsgevoel niet fijn als de dader snel weer de straat op mag." De Klerk geeft dat in zo'n geval ook klip en klaar mee aan de verdachte. "Dan zijn spijt en goede intenties mooi, maar een dader blijft in dat geval gewoon vast zitten."


Ondanks dat De Klerk in haar lange carrière moest oordelen over de meest verschrikkelijke vergrijpen, gelooft ze nog steeds dat ieder mens kan veranderen. "Dat moet ook wel, want anders kun je er beter mee op houden als rechter", vindt ze. "Dan kun je net zo goed een machine laten oordelen. Juist het in het oog houden van de menselijke maat is belangrijk. Een straf moet altijd proportioneel zijn, hoe complex de afweging ook is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden