'Ik heb me nooit Duitse gevoeld, altijd DDR'er'

Hannelore Heider (r) en echtgenoot Hanno Harnisch. Beeld Trouw

Hannelore Heider (62) was overtuigd communiste en partijlid in de DDR. Ze zal zondag niet juichend de straat opgaan als Berlijn de val van de muur - dan precies 25 jaar geleden - viert.

"Negen november 1989 stonden we vooraan bij de slagboom, grenspost Sonnenallee. Mijn geliefde Hanno Harnisch en ik (beiden op de foto's -red.) waren de enige DDR-journalisten ter plaatse, achter ons honderden mensen. De grenswacht bleef maar bellen om te vragen aan zijn meerderen wat hij moest doen. Maar hij kreeg geen antwoord. 'Scheiße', riep hij plots, en opende de slagboom. 'Ik wil niet rennen', zei ik tegen mijn man. Ik wilde waardig de grens over, met respect voor de DDR. Maar achter mij hoorde ik gestamp, de grond trilde ervan. Ik draaide me om en zag honderden mensen rennen, alsof een horde antilopen op me afkwam.

Die nacht maakten we een radioreportage voor DT64, het jongerenradiostation waar mijn partner en ik allebei werkten. De zender maakte deel uit van de DDR-staatsradio, maar wij kregen vaak net wat meer vrijheid. Toch werd het beleid van bovenaf steeds repressiever. Een demonstratie in een kerk mochten we niet verslaan en een reportage over de studentenprotesten op het Tiananmen-plein in China werd nooit uitgezonden. De woorden glasnost en perestrojka werden zelfs verboden. Natuurlijk was ik gefrustreerd, maar ik geloofde in verandering.

Dat heb ik van huis uit meegekregen. Ik kom uit een echt communistisch gezin, altijd strijdbaar voor een nog beter socialistisch systeem. Zelf was ik ook uit volle overtuiging actief bij de partij.

Ergens wist ik dat de partij en de Stasi niet alleen maar goed deden. Ik kende de verhalen over omgekomen vluchtelingen bij de Muur. 'Die ene soldaat die geschoten heeft, misschien had hij nooit een opleiding gehad', bedacht ik als excuus. Een structurele slechtheid van het systeem wilde ik niet zien.

De demonstraties in aanloop naar 9 november veranderden langzaam van toon. Eerst hielden de mensen borden omhoog met 'Wir sind das Volk', kort daarna werd dat opeens 'Wir sind ein Volk'. Eén volk? Dat vond ik echt verkeerd. We waren niet één volk. Ik heb me nooit Duitse gevoeld, altijd DDR'er.

Na de Val werd alles anders. Waar wij voor stonden en waar wij van hielden, was opeens niks meer waard. Wij wilden ons radiostation voortzetten, onder dezelfde naam en dan met uitzendingen voor heel Duitsland. Het bleek onbespreekbaar. De DDR heeft zich in alles verplicht moeten aansluiten bij het Westen. Zo simpel is dat.

Tot het einde van mijn leven zal ik me niet schuldig voelen over de DDR. Laat staan schamen. Nee, het is niet het beste systeem ter wereld. Dat is wel gebleken. Maar kijk naar de problemen met het kapitalisme: discriminatie, de derde wereld en sociaal-economische ongelijkheid. De DDR kende geen oorlog en gooide bijvoorbeeld geen napalm op Vietnam. Alleen dat is al een historische verdienste."

Profiel Hannelore Heider

Hannelore Heider werd geboren op 4 april 1952 in Leipzig.

Ze studeerde journalistiek aan de Karl Marx Universiteit in Leipzig en was lid van de Socialistische Eenheidspartij Duitsland. Heider werkte bij Jugendradio DT64, de jongerenzender van de DDR-staatsradio. Tegenwoordig is Heider filmjournaliste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden