'Ik heb me aangepast'

Toen oud-Feyenoordspeler Peter Bosz aantrad als trainer van Ajax was niet iedereen blij. Inmiddels is de waardering voor hem gegroeid. Vanaf dit weekeinde gaat de strijd om de landstitel tussen Ajax en Feyenoord.

Les 1


Wees een hecht gezin


"Ik ben de oudste thuis. Ik heb twee jongere broers en een jongere zus. We gaan allemaal goed met elkaar om. Net zoals mijn kinderen nu goed met elkaar omgaan. Dus toen ik ooit mijn ouders moest vertellen dat Annette en ik gingen scheiden, is mijn moeder zó ontzettend boos op me geworden dat ze me twee maanden niet heeft gesproken.


Toen mijn moeder zestien was, is ze met haar ouders naar Apeldoorn verhuisd, omdat mijn oma astmatisch was en de lucht in het oosten zuiverder zou zijn dan in Rotterdam. Mijn oma lag vaak in de woonkamer met zuurstof, en mijn moeder - ze is nu tachtig - moest het huishouden runnen.


Mijn moeder is een heel intelligente vrouw. Mijn doorzettingsvermogen en


humor heb ik van haar overgenomen.


Mijn ouders leven allebei nog, en ze wonen nog altijd in het huis waar ik ben geboren. Ze woonden daar aanvankelijk met mijn opa en oma, en pas nadat mijn oma was overleden toen ik een jaar of vijf was - ze is 54 geworden - is mijn opa verhuisd.


Mijn moeder, ze heet Tiny, is echt knettergek en haalt nog steeds kattekwaad uit. Ging ze met mijn zoon achter een boom in de tuin zitten met een fotocamera. Flitsten ze naar de passerende auto's. Hadden ze de grootste lol!


Het is heel zwaar voor mijn moeder dat mijn vader beginnend dementerend is. Ik vind dat moeilijk om te zien. De diepgaande gesprekken over voetbal en politiek zijn verdwenen. Hoe vaak ik mijn ouders zie? Ik woon in het westen en heb een drukke baan, kinderen en een nieuwe relatie. Ik vind dat ik ze te weinig zie. Ik doe er eigenlijk niet genoeg aan."


Les 2


Pas je aan


"Toen ik begon met voetballen, waren we semiprofs. Ik heb eerst de sportopleiding Cios gedaan, met maar één doel: later wil ik trainer worden. Toen ik uit militaire dienst kwam, tekende ik een contract bij RKC uit Waalwijk. Ik werkte daarnaast bij 'bureau sport' van de gemeente Oosterhout.


Toen we in 1985 met RKC vaker gingen trainen, ben ik gaan werken bij een sponsor van de club waar ik mijn tijd zelf kon indelen. Zo moest ik proberen tankpasjes te slijten bij grote bedrijven. Ik reed in een auto van de zaak naar de industrieterreinen en bezocht bedrijven om ze ervan te overtuigen dat de administratie simpeler zou gaan als werknemers een tankpasje bij hun leaseauto zouden krijgen. In die tijd vertrouwden mensen creditcards al niet, laat staan tankpasjes. Het was ook niets voor mij. Ik ben geen verkoper, maar ik moest geld verdienen, en daardoor wist ik: ik moet later slagen als trainer. Ik verdiende als voetballer toen 900 gulden in de maand. Nu is het anders.


Mijn jonge spelers van Ajax verdienen nu veel meer dan Johan Cruijff in zijn topjaren. Als trainer moet je met je tijd mee. Ik moet me aanpassen. Als ik dat niet kan, moet ik stoppen. Ik kan niet verlangen dat een hele generatie spelers zich aan mij aanpast. Ik probeer dingen die ik als negatief ervaar altijd om te draaien zodat het positief wordt."


Les 3


Laat het gaan


"Ik heb veel verplichtingen. Dan is het ook weleens fijn om even een avondje uit te blazen van het werk bij Ajax. Ik ben er dag en nacht mee bezig, maar ik kan het gelukkig wel van me afzetten. Ik bezoek al veertien jaar een sportpsycholoog, die me helpt mezelf te verbeteren. Van hem leerde ik: laat het gaan. Vroeger kon ik me druk maken als het regende en ik wist dat morgen het veld niet goed zou zijn, terwijl onze manier van voetballen het best tot zijn recht komt op een mooi en strak veld. Maar heb ik invloed op de regen? Nee. Waar maak ik me dan druk om? Het is verspilde energie. Ik heb wél invloed op de opstelling of op de tactiek die mijn ploeg hanteert op een nat veld. Maak je dáár dan druk om."


Les 4


Beslis voor de lange termijn


"Ik ben een rationeel persoon. Ik ben niet impulsief. Ik pols de mensen om me heen, en als ik eenmaal de beslissing heb genomen, ken ik geen twijfel meer. Ik neem belangrijke beslissingen in het voetbal altijd voor de lange termijn. Ik haal een speler bijvoorbeeld niet voor één wedstrijd uit de basisopstelling. Bij Vitesse speelden we ooit in de eerste seizoenshelft goed, waren we beter dan de meeste tegenstanders maar verloren we toch veel. Ik veranderde niets aan de opstelling en niets aan onze tactiek. Ik vond niets doen beter dan aanpassen om het aanpassen.


Velen schreeuwden om verandering, maar als ik de wedstrijden analyseerde zag ik niks geks. Als we een heleboel goed doen en in de laatste minuut missen wij een penalty en zij maken een doelpunt in de tegenaanval waardoor we met 1-0 verliezen, dan ga ik niet alles tactisch veranderen. Ik hield vast aan ons plan. In de tweede seizoenshelft wonnen we bijna alles.


De enige reden om achterom te kijken is om ervan te leren. Ik heb net een huis gekocht in Vinkeveen. Daar heb ik wel een nacht wakker van gelegen, maar ook dan: neem ik die beslissing, dan is het ook zo. Ik kijk er niet op terug, omdat het geen zin meer heeft."


Les 5


Blijf praten


"Ik wil het naar mijn zin hebben. Ik wil plezier hebben. Zo wil ik leven. Ik had bij Annette kunnen blijven, mijn ex-vrouw, maar op de lange termijn had ik mezelf - en haar - daarmee tekortgedaan. Dan had ik niet de maximale levensvreugde eruit gehaald. Dat doe ik nu wel. Omdat ik geleerd heb uit mijn eerste relatie, waarin ik veel te veel mijn eigen leven heb geleid. We spraken elkaar te weinig. Ik had een druk leven als voetballer, zeker in het buitenland. Ik was dagen van huis en we leefden langs elkaar heen, en voor je het weet zit je een half jaar in je eentje bij een club in Duitsland of Japan.


Nu weet ik: of we gaan samen of we gaan niet. Als ik nu thuiskom in de winter, dan gaat lekker het open haardje aan en nemen we de dag door met elkaar. Soms zitten we een uurtje te praten en soms een hele avond en vergeten we te eten."


Les 6


Drink goede wijn


"Als ik wijn dronk, dronk ik vooral Franse wijn, met name medoc. Nu drink ik liever zware Spaanse of Italiaanse wijnen. Een goede rioja of een barolo. Goede wijn is belangrijk. Ik geef er ook graag een paar euro meer voor uit. Lekker de open haard aan en dan lekker zitten in een fauteuil."


Les 7


Nodig je ploeg- genoten uit


"Toen ik naar Toulon ging, was ik 23. Ik vertrok naar Zuid-Frankrijk als een jongen en ik kwam terug als een man. Ik voetbalde in Nederland bij RKC in de eerste divisie en ik kwam in de Franse eredivisie tegen mannen te voetballen. Het was zó hard en gemeen en zó volwassen. In Frankrijk ben ik voetballer geworden. In Nederland denk je: ík moet spelen en ík moet mezelf ontwikkelen. In het buitenland denken ze eerder: wij zijn één team.


In Toulon werd ik na een maand uitgenodigd door mijn ploeggenoot Jean-Roch Testa. Hij was ook een concurrent van mij. Ik was argwanend. Waarom moet die jongen mij uitnodigen? Goed. Ik kom bij die jongen thuis. Barbecue aan, zijn vrouw schonk de wijn en ik dacht: wat is dit? Gezellig! En leuk! En hij vroeg me of ik het naar mijn zin had in Toulon. Of alles goed geregeld was. Er zat niks achter. Gewoon vriendelijk. Wij kwamen uit het buitenland en hij vergewiste zich ervan of we het goed hadden, of we het naar onze zin hadden. Het heeft mij geleerd niet te snel mijn mening klaar te hebben, maar eerst de situatie te analyseren."


Les 8


Gooi niks weg


"Ik kan heel moeilijk dingen weggooien. Ik heb dus die aantekeningenboekjes nog van het EK 1992 in Zweden. Ik vond mezelf niet goed genoeg voor het Nederlands elftal. Ik zat in de selectie, met Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Marco van Basten en als Rinus Michels dan zijn wedstrijdbesprekingen deed, lichtte hij er vaak één aspect echt uit. Bijvoorbeeld waarom de Italiaanse verdedigers zo goed waren. Ik dacht: híér gaat het om! Meteen na zo'n bespreking liep ik naar mijn hotelkamer en schreef het allemaal op, wetende dat dit weleens van pas zou komen. Ik wist dat ik niet goed genoeg was als speler, maar misschien wel later als trainer.


Ik herinner me een specifiek voorval, met Frank Rijkaard. Het was een dag voordat


we


tegen Duitsland moesten spelen. De basis tegen de wissels, waar ik bij zat. Frank gaat pingelen, één man voorbij, nog één, nog één, nog één en hij verliest de bal. We gaan verder en hij doet het nog eens. Weer pingelen. Eén man voorbij, nog één en nog één en weer verliest Frank de bal.


Michels roept: 'Stop! Frank!' 'Ja, trainer.' 'Snap jij wat je aan het doen bent?' 'Ja, trainer. Maar morgen moet ik weer in tactische systemen spelen en ik wil nu even lekker de bal voelen.' 'Nee, Frank. Snáp je wat je aan het doen bent?' 'Ja, effe lekker balgevoel.' 'O, dus jij snápt het? Want ik snap het niet en je medespelers niet. En jij wel?' 'Ja, ik wel.' 'Oké jongens, dan gaan we door.' Michels begreep dat Rijkaard zulke dingen niet in de wedstrijd zou doen. Wat Michels dus zo goed maakte was dat hij aanvoelde dat hij Rijkaard niet moest afzeiken, maar hem wel duidelijk moest maken dat dit niet kon. En aan de andere spelers liet Michels tegelijkertijd zien: ik heb het gezien en zeg er wat van en ik laat Rijkaard toch even zijn gang gaan. Hij greep in en toch ook weer niet. Knap."


Les 9


Kijk naar Barcelona


"Ik vind het een handicap dat ik te weinig tijd heb om mezelf te ontwikkelen. Ik nodig daarom soms mensen bij mij thuis uit om te sparren. Met collega-coaches en jongens met wie ik heb gewerkt luisteren en praten we met iemand uit een ander werkveld. Toen ik technisch-directeur was bij Feyenoord, had ik het geluk dat ik veel naar buitenlandse clubs mocht reizen, in Engeland en Brazilië. Kijken, luisteren, vragen. Daar kom ik nu te weinig aan toe.


Ik heb ook niet veel tijd om te lezen, maar 'Herr Pep', over de eerste jaar van de Spaanse coach Pep Guardiola bij Bayern München, dat is het beste wat ik ooit heb gelezen. Het is een inspirerend boek. De club schafte dat voor iedereen aan nadat ik zo enthousiast was geraakt. Als Barcelona speelde, waar Guardiola eerst coachte, gingen we zo vaak mogelijk met alle coaches op tv naar Barcelona kijken. Genieten! Napraten! Daarna maakte ik er een vertaalslag van voor mijn ploegen. Ik heb Albert Capellas meegemaakt bij Vitesse. Hij was een van de assistenten en had jarenlang bij Barcelona gewerkt met Guardiola. Van die man heb ik zoveel opgestoken. Ik ben er een betere trainer van geworden."

Peter Bosz

Peter Bosz (Apeldoorn, 1963) speelde betaald voetbal van 1981 tot aan 1999. In 1993 werd hij met Feyenoord landskampioen, waar hij vijf seizoenen speelde. Bosz speelde acht interlands. Hij coachte bij De Graafschap, Heracles, Vitesse en Maccabi Tel Aviv. Sinds 1 juli is hij coach van Ajax. Hij woont in Vinkeveen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden