'Ik heb lol in oppositie voeren'

Het CDA heeft een nieuwe oppositiemodus ontdekt. Boog de partij tot voor kort nog diep om maar mee te kunnen doen met de coalitie, inmiddels voelen haar Kamerleden zich senang in hun gekrompen fractie. CDA-parlementariër Pieter Omtzigt zeker.

Voelt u zich beter thuis in een CDA dat in de oppositie zit?
"Ja!"

Ja?
"Ja, dat is het duidelijke antwoord. Ja. Of wil je een ouderwets CDA-antwoord hebben? Enerzijds, anderzijds? Want dat kan ik ook geven. Daar zijn wij jaren in getraind."

Aanvankelijk was het niet de bedoeling dat de Twentenaar nog deel zou uitmaken van de nieuwe CDA-fractie. De kandidatencommissie wilde hem vorig jaar niet op de conceptlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen zetten, en dus moest Omtzigt via een interne campagne en daarna een voorkeursactie zijn Kamerzetel bemachtigen.

"Het was voor mij echt een heel nare verrassing dat ik niet op de lijst stond", vertelt Omtzigt nu. "Ik had geen idee of die herverkiezing zou gaan lukken of niet. Maar een aantal vrij actieve afdelingen vroeg mij weer op de lijst te komen. Ik wilde wel, maar moest het eerst aan mijn echtgenote vragen. Zij had zoiets van: als de partij jou niet wil, moet je er wel over nadenken. Maar ik dacht: ik ben volksvertegenwoordiger."

Heeft u zich nooit ongemakkelijk gevoeld in de fractie? De kandidatencommissie wilde u niet.
"Ik ben geen partijbestuurvertegenwoordiger, maar een volksvertegenwoordiger. Ik ben herkozen omdat mensen mij aan kunnen spreken op mijn kernwaarden, op de dingen waar ik voor sta. Als pensioenrapporteur wil ik ervoor zorgen dat Nederland de zeggenschap houdt over de pensioenen en niet Brussel. Ik wil blijvend opkomen voor godsdienstvrijheid hier en in het Midden-Oosten. En verder wil ik gewoon een goed parlementariër zijn: vorige week ging ik nog tekeer over de Europese begroting omdat een aantal Europarlementariërs denkt dat ze een geheime stemming daarover kunnen houden. Ja zeg, ga heen!"

U gaat tekeer zegt u. Is dat uw manier van politiek bedrijven?
"O, dat wil ik er niet zo in hebben. Maar ja, het is onderhand wel mijn manier van politiek bedrijven geworden. Ik heb in elk functioneringsgesprek gezegd dat ik het fijn zou vinden om eens 100 procent vanuit mijn eigen manier oppositie te voeren en zo heb ik ook gesolliciteerd naar de lijst. Ik ben daar volgens mij geschikt voor en ik heb er lol in."

Het CDA zit nu in de oppositie. Hoe moet de fractie zich opstellen?
"De oppositierol is in die mate bevrijdend omdat je nu ook eerlijk een aantal discussies kunt gaan voeren over wat je doet. Als je in een coalitie eigenlijk A wil, en met een regeerakkoord zit waar B staat, dan hebben we alle journalisten op de trap staan die zeggen: jaahaha, spanning, spanning! Terecht, dat is hun rol. Maar nu kunnen we zeggen: wat willen wij?

"In vergelijking met andere partijen staan we er helemaal niet slecht voor. Zorg, kleinschaligheid, Nederlandse pensioenen, het Rijnlandse model, een nieuwe maatschappelijke en financiële ordening, allemaal thema's die er de komende jaren toe doen in het politieke debat. Maar dat mag scherper. We zitten in een Europese crisis die langer duurt en dieper is dan wij gedacht hadden. Met heel grote gevolgen. Het vergt heel veel denkwerk om daar uit te komen."

Is het niet aantrekkelijk om weer op die bestuurdersstoel te gaan zitten?
"Dat zijn onze interne discussies. Moet je mee doen met het woningmarktdossier? Als de coalitie met goede voorstellen komt die in lijn zijn met ons verkiezingsprogramma, doen we echt wel mee hoor. Maar het voordeel van een oppositiepartij is dat je elk plan op zijn inhoud kunt beoordelen.

"Een Blok-hypotheek, ik begrijp 'm niet eens. Daarom heb ik een dag na de presentatie gezegd dat ik binnen twee dagen twee A4'tjes met uitleg van het kabinet wilde. Nou, na weken ligt die er, maar de maatregel is complex, duur en dus een slecht compromis. Zelfde verhaal met die Europese begroting. Ik krijg maar niet boven tafel hoeveel wij aan Europa gaan betalen. Ik heb vijf brieven gevraagd. Een aantal coalitiepartijen wordt stapelgek van mij. Als de regering een deal maakt van 960 miljard, mag ik dan weten hoeveel wij eraan moeten bijdragen? Maar nee, de details krijg ik niet."

Waar komt al die mist rond besluiten vandaan, denkt u?
"Je ziet nu in Den Haag te vaak dat er deals gesloten worden door mensen in een te kleine cirkel. Dat zag je in de afgelopen kabinetsformatie. Een hobby in Den Haag die me zeer verontrust. Vier of zes mensen om een tafel die denken dat ze voor elk probleem een oplossing hebben.

"Persoonlijk vind ik dat het parlement zichzelf en haar controlerol niet serieus neemt. Technisch wordt er nog nauwelijks doorgeakkerd terwijl technische details soms uitermate belangrijk kunnen zijn. Dat zie je ook aan de nationalisatie van SNS met de Interventiewet.

"Wetgeving hoor je regel voor regel door te nemen. Dat gebeurt ook in andere parlementen, zo'n honderd jaar geleden gebeurde dat ook in Nederland. Artikel voor artikel. Nu is de discussie over wetgeving op hoofdlijnen en de discussie over incidenten zeer gedetailleerd. Dat moet natuurlijk andersom."

Iets anders: het fors gekrompen CDA. Waarom kan uw partij beter opkrabbelen vanuit de oppositie?
"Omdat we dan helder kunnen communiceren waar we staan. Eén van de meest bijtende kritieken in het rapport-Frissen (evaluatie verkiezingen 2010, red.) was dat we een VVD-light geworden waren. Volgens het rapport-Rombouts (evaluatie verkiezingen 2012, red.) heeft het CDA met zoveel coalities meegedaan dat de kiezer het niet meer begreep; alleen met de Partij voor de Dieren en SP hebben we het nog niet gedaan. Ons herkenbaar CDA-geluid was weggevaagd. Dat kunnen we nu repareren."

Wie zijn de mensen die straks op uw partij gaan stemmen?
"Ik ben er altijd trots op geweest dat het CDA de doorsnee van de samenleving in huis had. Daar hoor ik graag bij. Ik weiger om me alleen te richten op mensen die uit een ander land komen of juist niet, op een bepaalde leeftijdscategorie, of bepaalde geloofsovertuiging, of op een bepaalde sociaal-economische klasse. Ik wil een brede volkspartij die ook interne afwegingen wil maken en een verhaal naar iedereen wil hebben."

Is die C nog een discussiepunt?
"Wij zijn een christen-democratische partij. Een discussie over de C is niet interessant. Ik ben trots op het katholiek en christelijk zijn en de kernwaarden subsidiariteit en rentmeesterschap zijn juist nu relevant.

"Na het instorten van de socialistische economie in 1989 betekende dat niet per se dat de sociaal-democratie zich hoefde te schamen voor wat ze deed. Als één groep zich zou moeten schamen voor de huidige problemen, dan zouden dat de liberalen zijn. Mag het? Het doorgeschoten liberalisme op de financiële markten is onderdeel en oorzaak van het probleem in de westerse wereld."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden