’Ik heb het gevoel dat ze ons gebruikt’

Hillary Clinton test in het noorden van New York uit hoe ze straks ligt in de presidentsverkiezingen.

Op een recent campagnebezoek aan Syracuse, een stad in het noorden van de staat New York, stopte Hillary Clinton bij het bedrijf Cathedral Candle. Ze kreeg een rondleiding, sprak met enkele van de 58 medewerkers van de producent van liturgische kaarsen. Tot slot poseerde zij voor een foto met het personeel.

De sfeer was uitgelaten. Mede onder haar druk had het Amerikaanse ministerie van handel zojuist een extra importheffing ingesteld voor goedkope Chinese kaarsen waarvan het etiket vermeldt dat zij uit plantaardige oliën gemaakt zijn, terwijl hun grondstof petroleum is.

„Ik ben blij dat ik hier vandaag kan zijn om deze overwinning voor de kaarsenmakende industrie van Syracuse te vieren’’, zei Clinton. Ze prees Cathedral Candle als een bedrijf dat zijn lokale wortels altijd trouw bleef. Het bedrijf werkt nog altijd vanuit het gebouw waarin het in 1897 van start ging.

Zulke momenten ziet Clintons campagneteam graag over het voetlicht gebracht. Het wil niet praten over haar als een voormalige first lady, of als een ooit vertrouwd gezicht in Hollywood. Hillary wordt vooral geschilderd als hardwerkende senator die oog heeft voor de belangen van de staat, en zeker die van het noorden. Hillary voelt zich nergens te groot voor.

De uitkomst van de Newyorkse race, dinsdag, staat al vast. Clinton ligt in de peilingen 25 tot 35 procent vóór. De Republikeinen in New York zitten in zo’n diepe crisis dat ze alleen een derderangs kandidaat konden strikken. Tweederde van de kiezers kent zijn naam nog altijd niet.

Desondanks kijken Clintons adviseurs gespannen uit naar de uitslag. De officiële ontkenningen ten spijt werken zij al hard aan 2008. Terwijl andere gegadigden voor de presidentsverkiezingen de voorbije maanden vaak naar Iowa en New Hampshire reisden, de staten die in 2008 de eerste voorverkiezingen houden, richtte Hillary zich op het noorden van New York. Daar wil ze testen of haar gematigde politiek uit de senaat haar tot een aanvaardbare kandidaat heeft gemaakt voor een breed publiek.

„Ze heeft een indrukwekkende overwinning nodig, als bewijs dat ze gematigde en onafhankelijke en zelfs Republikeinse steun kan veroveren”, vat Chris Lehane, die voor verschillende Democratische presidentskandidaten werkte, de uitdaging voor Clinton samen. Bij de verkiezingen van 2000 verloor ze in het buitengebied van de staat New York nog met tien procent verschil.

Noordelijk New York lijkt de ideale proeftuin. Het gebied is overwegend Republikeins. In 44 van de 53 counties staan meer Republikeinen dan Democraten in het kiesregister. Er zijn oude industriële streken zoals rond Syracuse, maar ook grote agrarische gebieden. Net zoals in Ohio en Iowa, cruciaal in 2008.

Een van de gebieden waar haar team naar zal kijken is Schoharie County, tweehonderd kilometer ten noorden van New York City. Bush won daar in 2000 en 2004 ruim, terwijl Clinton in 2000 in de county slechts 38 procent haalde. Dat moet nu veel meer worden.

Clinton heeft zeker fans in Middleburgh, dat met 3500 inwoners de tweede kern in de county is. Gepensioneerd leraar Engels James Markquit verhaalt graag hoe Hillary de county drie keer bezocht. „Nooit krijgen wij politici op bezoek. Schoharie heeft maar 32.000 inwoners, een van de kleinste counties van de staat. Maar zij is wél gekomen.’’ Niet alleen om stemmen te winnen. Clinton hielp subsidies vinden voor een bibliotheek.

Markquit is Democraat en stemde in 2000 al op Clinton. Maar ook zijn streekgenoot Peter Simons, die geregeld Republikeins heeft gestemd, is vol lof. „Zij heeft het goed gedaan’’, zegt hij. Ook voor hem was het belangrijk dat Clinton de county vaak bezocht. Hij stemt voor Hillary.

Brenda Coons, die in een winkel op Main Street werkt, is Republikein. Zij erkent aarzelend dat Clinton „het als senator niet heel slecht gedaan heeft.’’ Coons was vooral ingenomen met Clintons plan om winkeliers te bestraffen die jongeren gewelddadige en pornografische videospelletjes verkopen.

Desondanks peinst ze er niet over om op de senator te stemmen. „Ik hou gewoon niet van haar. Dat is al zo sinds haar tijd als first lady. Ik verfoeide haar man ook. Ik heb het gevoel dat ze ons gebruikt. Als ze op 7 november wint, zullen we haar in New York nog amper zien.”

Ook bij een groepje voor lunchroom Mrs. K’s Kitchen roept de naam Hillary Clinton nog altijd felle reacties op. „Ze is gewoon geen aardig iemand”, meent een vrouw. Een man die zich alleen voorstelt als Charlie zegt wel dat „ze niet slechter is dan de rest van het zootje in Washington.’’ Maar op zijn stem hoeft de politica nooit te rekenen.

Sommige experts zien deze meningen als bewijs dat Hillary ondanks al haar gematigde politiek werk een sterk polariserende figuur blijft. Ze mag dan wat behoudende Newyorkers voor zich gewonnen hebben, maar dat zegt maar weinig, aldus politicologe Kristi Andersen uit Syracuse. „Mensen zijn nu eenmaal geneigd positief over hun eigen senator te denken.’’

Als Clinton het dinsdag inderdaad goed doet buiten de grote stad mag je dat niet zomaar vertalen naar landelijke verkiezingen, zeggen sommige experts. Hillary’s succes in het noorden vloeit voort uit veel politiek dienstbetoon aan bedrijven en instanties in de regio. Dat is in de presidentsverkiezing onmogelijk.

Politieke experts waarschuwen verder dat de Republikeinen in New York nauwelijks te vergelijken zijn met partijgenoten elders. New York heeft geen christelijk-rechtse beweging van betekenis, die de partij opzweept. Republikeinen brengen er zelden kwesties als abortus of het homohuwelijk naar voren. In andere staten staan die hoog op hun agenda.

Het homohuwelijk houdt Brenda Coons inderdaad ’niet bezig’. Abortus is belangrijker binnen de lokale partij, maar Coons voelt zich er thuis, hoewel ze zelf vóór abortus is. „Voor de meeste mensen is de belastingdruk het belangrijkst.”

Inwoner van Middleburgh Peter Simons hoopt dat Hillary zijn stem voor haar op dinsdag niet als stilzwijgende steun voor 2008 ziet. „Ik hoop dat ze zich niet kandidaat stelt. Laatst had ik voor werk mensen uit Texas over de vloer die Hillary haatten met een passie waar ik versteld van stond.”

„De helft van het land haat haar nog hartgrondiger dan hoe anderen Bush nu haten. Verdeeldheid zou slecht voor het land zijn.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden