’Ik heb gezien wat de onrust met mensen doet’

In het land van de excuus-truus en sorry-cultuur worden getraumatiseerde vluchtelingen nog steeds uitgezet. Twee Angolese voetballers praten over de passie voor een paspoort: ,,Asielzoeker-zijn is een proces van geduld hebben en hoop houden.’’

Zijn dochter Chelsea is ruim twee weken geleden geboren. Het leven lacht Nando Rafael toe. En hij lacht terug. Het leven is druk als onervaren vader die tussen poepluiers en fopspenen door zijn geld moet verdienen op het voetbalveld. Er is nauwelijks tijd voor reflectie. Die lach, die twinkeling in zijn ogen. Volmaakt gelukkig lijkt hij te zijn. Maar dat is schijn.

De Nederlands-Duitse Angolees, de ajacied van Borussia Mönchengladbach verloor op zevenjarige leeftijd zijn ouders, broer en zus in de burgeroorlog in het West-Afrikaanse land.

Zijn oom en tante namen hem in 1994 mee naar Nederland. ,,Zo’n nieuw leventje Zo’n heerlijk, lief klein mensje Dat brengt allerlei emoties bij mij naar boven. Misschien klinkt het gek: maar ik denk daarbij niet meteen aan mijn ouders. Ik vind het vooral erg dat ik dit geluk nog niet echt heb kunnen delen met mijn oom en tante.’’

,,Dankzij mijn oom en tante ben ik wie ik ben. Dankzij hun liefde heb ik de kracht het verlies van mijn familie te verwerken. Dankzij hun heb ik overleefd. Ik zou willen dat ze Chelsea konden vasthouden en knuffelen. Maar ze mogen Nederland niet uit. Niet de juiste papieren. Na bijna dertien jaar Ik moet snel een keer de tijd vinden Chelsea in Lelystad te laten zien.’’ De lach is verdwenen, de pijn voelbaar.

Nando Rafael (22) ontvluchtte Angola voor de kogels en Nederland vanwege de vreemdelingenpolitie. In Duitsland ontvingen ze het voetbaltalent uit de opleiding van Ajax met open armen, hij kreeg een werkvergunning, een paspoort. De aanvaller maakte afgelopen jaar zelfs zijn debuut als international van Jong Duitsland.

,,God heeft mij dit talent gegeven. En dankzij dat talent heb ik nu een paspoort. Maar omdat ik toevallig goed voetbal ben ik natuurlijk nog geen beter mens dan mijn oom en tante. Zeker niet. Zij wachten al dertien jaar op een verblijfsvergunning. Hij wil werken, van nut zijn. Maar asielzoeker-zijn is een ellenlang proces van geduld hebben en hoop houden.’’

,,Ik heb er acht jaar tussen geleefd. Ik weet hoe het voelt als er een brief van de vreemdelingenpolitie op de mat ligt. Ik weet hoe het voelt als de hoop op een generaal pardon voor de zoveelste keer wordt weggevaagd. Ik heb gezien wat de onzekerheid, de onrust met mensen doet. Als ik thuis kwam van school en ergens een groepje mensen bij elkaar zag staan. Voor het huis van iemand die slecht nieuws had gehad. Die gek werd. Die dreigde zichzelf op te hangen.‘’

,,Maar je moet hoop houden. Je moet geloven in rechtvaardigheid, in een betere toekomst. Mijn oom zegt altijd: ’Waar je vandaan komt, is ver weg. Waar je naar toe wilt, komt steeds dichter bij ’. Mijn oom is heel spiritueel. Daar heeft hij nu ook al dertien jaar de tijd voor’’, zegt hij bijna sarcastisch.

Nog zo’n mooie uitspraak van zijn oom, die hem sterkt: Het eind van het ene probleem, is het begin van het volgende. ,,Als mijn oom straks zijn papieren heeft, gaat-ie echt niet op z’n luie reet zitten. Dan komt er andere stress. Dan moet hij werk zoeken en als hij geld verdiend heeft, wil hij op zoek naar betere scholen voor zijn kinderen van twaalf, tien en acht jaar.’’

,,Voor mij geldt hetzelfde. Ik kreeg in Duitsland een paspoort ik kan met voetbal mijn geld verdienen. Ik heb in volle stadions gespeeld. Maar dat is niet genoeg. Het is nooit genoeg. Nu wil ik een basisplaats, de Champions League, een EK of WK spelen. Scoren in de finale. Het zijn andere zorgen, het zijn andere problemen, maar je moet blijven dromen. Mijn oom zegt altijd: ’je kunt nog langer genieten van wat komt, dan van wat is geweest’. Ik hoop dat dat straks ook voor hem echt zal gelden.’’

,,Mijn oom en tante hebben mij gered, door te vluchten hebben ze mij nieuwe kansen gegeven. Ze verdienen veel beter dan dit. Zelf zeggen ze: ’je krijgt niet altijd wat je verdient’ Mij doet dat pijn. Ik zou de straat opwillen gaan om te schreeuwen hoe onrechtvaardig dit is. Maar wie help ik daar mee? Ik bid. En ik hoop. Het is logisch dat er in een land regels en wetten zijn. Maar het beleid in Nederland is niet iets om trots op te zijn.’’

Het leven lacht hem toe. Nando Rafael heeft van zijn oom geleerd ondanks alles een opzienbarende, ongelooflijke positieve blik op het leven te houden. ,,Misschien was ik mèt ouders wel een moordenaar geworden. Of een verkrachter. Mijn verleden geeft mij extra motivatie. In alles. Welke normale jongen van tien jaar vertaalt brieven van de vreemdelingenpolitie, omdat hij thuis als enige Nederlands spreekt? Wie is er zo jong al zo verantwoordelijk?’’

Hij zal blijven knokken voor een betere toekomst. Voor hemzelf, voor zijn vriendin, voor Chelsea. Maar ook voor zijn oom en tante. Basisplaats, Champions League, een EK of WK. Scoren in de finale. ,,Maar mijn mooiste droom Dat is een verblijfsvergunning voor mijn oom.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden