Ik heb de rechter gesmeekt

Als ze na zijn arrestatie een politiefoto van hem hadden gemaakt, hadden ze kunnen zien dat hij niet de gezochte drugsdealer was.

Op 18 december 2002 om zeven uur 's ochtends wordt in de woning in Amsterdam Zuid-Oost van Kenneth Ehigiene een inval gedaan. ,,Ze waren met acht à tien man. Ze zeiden dat ik een drugsdealer was.''

,,Mijn moeder, mijn vrouw en mijn kinderen waren getuige. Ik zei: ik ben zakenman, ik heb nog nooit met drugs te maken gehad. Ze zeiden dat als er binnen drie uur geen drugs in mijn woning gevonden werden, ik weer een vrij man zou zijn.'' Zijn hele huis wordt overhoop gehaald. Er worden geen drugs gevonden.

Bij de voorgeleidin, een dag later, aan de rechter-commissaris hoort Ehigiene dat de Duitse justitie hem zoekt wegens drugshandel. Ze willen zijn uitlevering. De rechter gaat daarmee akkoord. Want, oordeelt hij, Ehigiene is een drugscrimineel. Maar Ehigiene is zich van geen kwaad bewust. De 36-jarige Nederlander van Nigeriaanse origine drijft een fotozaak en een internetcafé in Amsterdam Zuid-Oost en heeft een blanco strafblad.

Hij zegt de rechter dat er sprake moet zijn van persoonverwisseling: de Duitse justitie verwart hem met iemand anders. Ze hoeven alleen maar zijn -inmiddels in beslag genomen- paspoort erop na te kijken.

Nee hoor, antwoordt de rechter, de Duitsers kúnnen geen fout maken want ze zijn net zo goed als de Nederlandse justitie-onderzoekers.

En daar kan Ehigiene het mee doen. Terug naar de cel. De volgende dag, het is inmiddels Kerstmis, belandt hij voor drie weken 'in beperking': behalve met zijn advocaat mag hij geen enkel contact hebben met de buitenwacht. Hij is tenslotte een gezochte drugscrimineel. Een verzoek om vrijlating op borgtocht wordt afgewezen, ook al omdat Duitse justitie getuigen heeft die Ehigiene op een politiefoto herkennen.

Achteraf, en dat is ruim zeven maanden later, blijkt dat de man op de bewuste foto beslist niét Kenneth Ehigiene is. Een foutje van het Duitse openbaar ministerie, dat grote gevolgen heeft voor Ehigiene. Want ondertussen vaart de Nederlandse justitie geheel op informatie van de oosterburen.

Als na drie maanden het verzoek tot uitlevering door de rechtbank wordt behandeld, heeft zijn advocaat ook een Duitse collega ingeschakeld. De laatste heeft tientallen bewijzen verzameld die staven dat hun cliënt de door Duitsland gezochte drugshandelaar niet kán zijn. Zo handelde de crimineel een drugsdeal in Turkije af, terwijl Ehigiene juist die dag het kantoor van zijn advocaat bezocht voor een civielrechtelijke zaak.

De Duitse advocaat wil een recente kleurenfoto van zijn cliënt aan de officier van justitie overhandigen, maar zij weigert die te bekijken. Ook de rechter wordt vriendelijk verzocht de foto waarop de Duitse justitie haar oordeel baseert te vergelijken met de echte Kenneth Ehigiene.

,,Maar de rechter weigerde naar de foto en mijn oude pasoort te kijken. Ik hem hem gesmeekt om dit vreselijke misverstand recht te zetten'', herinnert Ehigiene zich. Tevergeefs: twee weken later komt de uitspraak: de rechtbank is er 'niet helemaal van overtuigd' dat hij onschuldig is. Het is aan de Duitse justitie om de zaak verder te onderzoeken.

Op 10 juni komt de zaak voor de Hoge Raad. Ehigienes advocaat mr. L. Voorn heeft inmiddels cassatie-specialist mr. G. Spong bij de zaak betrokken. Tijdens de behandeling krijgen ze steun uit onverwachte hoek. De advocaat-generaal stelt vast dat Ehigiene moeilijk op één dag in Nederland en Turkije tegelijk heeft kunnen zijn, en pleit hem daarmee in feite vrij. Het kan het hoogste rechtscollege niet vermurwen. Na zes weken komt de uitspraak: Turkije is maar een paar uurtjes vliegen dus theoretisch is het mogelijk dat Ehigiene wél op twee plekken was en hij dus de gezochte drugscrimineel is.

Kenneth Ehigiene stort compleet in. Hij wordt panisch bij de gedachte dat hij vijftien jaar in een Duitse cel moet doorbrengen voor iets dat hij niet heeft gedaan.

Vrienden houden hem op de been en brengen nieuw geschut in stelling. Een Duitse professor in de forensische antropologie vergelijkt de foto's van de vermeende en echte Ehigiene met elkaar en concludeert: men een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid zijn de gezichten niet identiek. Hij meldt zijn bevindingen aan het Duitse openbaar ministerie. Dat wil echter nog steeds Ehigienes uitlevering.

Maar dan wordt het ook de Duitse rechter te gortig. Aan de hand van de bevindingen van de professor beveelt hij de Duitse justitie het volgende: jullie krijgen acht weken om de identiteit van de verdachte vast te stellen, desnoods gaan jullie zelf naar Nederland om de man die jullie verdenken te fotograferen.

Kennelijk voelen de Duitsers nattigheid want ze nemen contact op met hun Nederlandse collega's. Die zijn ineens ook niet meer zo zeker van hun zaak en komen eveneens in beweging. En zo kan het gebeuren dat Ehigiene begin juli bezoek krijgt van een politiefotograaf. Die meldt meteen dat Ehigiene beslist niet lijkt op de man uit het dossier.

Justitie zet deze dag recht wat ze bij de arrestatie van Ehigiene hebben nagelaten: een politiefoto maken van de verdachte en die opsturen naar de Duitse justitie. In een brief aan zijn advocaat geeft de politie inderdaad toe dat ze 'verzuimd hebben' meteen een foto van Ehigiene te maken.

Drie weken na het bezoek van de fotograaf, op 27 juli 2003, wordt Kenneth Ehigiene 's ochtends vroeg van zijn celbed gelicht. Hij is vrij man, zegt de bewaker.

Voor Ehigiene was daarmee de nachtmerrie nog niet voorbij. Geestelijk was hij een wrak, financieel zat hij aan de grond.

De eerste week na zijn vrijlating dook hij onder in een hotel, bang als hij was zijn buren onder ogen te komen. Er kleefde een stigma aan hem merkte hij, toen hij weer op straat durfde te komen. Teruglopende klandizie was een ander teken aan de wand. Maar bovenal voelde hij zich diep en diep gegriefd.

Geen woord van excuses kreeg hij, noch van de Duitse, noch van de Nederlandse justitie. ,,Nederland wijst naar de Duitsers. Ze zeggen: we deden wat de Duitsers ons zeiden te doen. Maar ik heb geen eerlijk proces gehad, daarom klaag ik de Nederlandse staat aan bij het Europese hof voor de mensenrechten.''

Ehigiene is ervan overtuigd dat racisme een rol heeft gespeeld in zijn zaak. ,,Denk je dat een rechter geweigerd had om in de rechtszaal naar de foto van een blanke te kijken? En geen enkele rechter heeft ooit gevraagd wat ik als zakenman precies deed. Bovendien ben ik niet behandeld als Nederlander, wat ik sinds 1996 ben. In mijn dossier was ik na mijn arrestatie ineens 'burger van Nigeria'.''

Hij wijst op de zaak van de Amsterdamse taxi-chaffeur die vorig jaar september aan de VS werd uitgeleverd wegens xtc-smokkel. ,,Die kon gewoon thuis op zijn uitlevering zitten wachten.''

Ehigiene eist nu 300000 euro schadevergoeding van de Nederlandse staat. Behalve vergoeding voor de ruim zeven maanden dat hij onrechtmatig vastzat, heeft hij andere hoge kosten gemaakt: voor de psycholoog die hij sinds zijn traumatische opsluiting bezoekt, voor zijn drie advocaten, de vertaler die de Duitse stukken moest omzetten. En dan was er ook nog de boete die hij moest betalen omdat hij vlak voor zijn aanhouding een huis had gekocht, maar in gebreke bleef bij het passeren van de akte. Dat was net in de periode dat hij 'in beperking' zat.

Inmiddels heeft ook de Nationale Ombudsman zich over zijn zaak gebogen. Die mag zich echter wel over onbehoorlijk bestuur uitspreken, maar niet over gerechtelijke dwalingen. Vandaar Ehigiene's gang naar het Europese hof in Straatsburg. Hij doet dit niet alleen voor zichzelf, hij wil voorkomen dat andere mensen net zo geslachtofferd worden als hij. De rechtszaak over de schadevergoeding heeft hij onlangs in eerste instantie verloren. Ehigiene stapt nu naar het gerechtshof om zijn gelijk te halen.

Zijn advocaat mr. Voorn: ,,De rechter zei: 'Luister, wíj hebben de fout niet gemaakt, u moet bij de Duitsers zijn. Maar ik verwijt de rechtbank én de Hoge Raad dat ze met zeven-mijlslaarzen door deze zaak zijn gestormd. De rechter heeft niet serieus gekeken naar het zogeheten onderzoek opgeëiste persoon. Ze wilden gewoon niet naar de bewijsstukken kijken. Bovendien had justitie in deze zaak ook ontlastende feiten voor mijn cliënt moeten onderzoeken. Dat staat in de wet. Dat is niet gebeurd en hiermee heeft justitie het fair-trial-beginsel geschonden.''

Kenneth Ehigiene: ,,Ik ben onschuldig opgesloten, mijn leven is geruïneerd en daarvoor heb ik geen enkele excuses gekregen. Ik ben pas echt vrij als ik mijn recht heb gehaald.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden