Ik heb de neiging mezelf te overschreeuwen Jan Roos

Jan Roos (Alkmaar, 1977) is journalist. Voor PowNed presenteert hij het programma 'Echte Jannen' op Radio 1. Op televisie is hij te zien in het door Rutger Castricum gepresenteerde 'Studio Powned'.

I Gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben

"Ik kom godzijdank uit een atheïstisch nest. Het is wel leuk bedacht hoor, zo'n godfiguur, maar het is toch jammer dat mensen zo hysterisch met dat idee aan de haal zijn gegaan. Als je geen houvast hebt in je leven kun je je misschien aan zo'n geloof optrekken. Ik vind het prima, ik respecteer het ook, maar een beetje zoals ik de buurman zijn modelspeeltreintjes op zolder gun: leuke hobby, maar wel graag voor jezelf houden."

II Gij zult u geen gesneden beeld maken noch enige gestalte van wat boven in de hemel, noch van wat beneden op de aarde, noch van wat in de wateren onder de aarde is

"Religie is niks voor mij, maar aan afgoderij heb ik ook een broertje dood. Ik ga voor niks of niemand op de knieën. Je moet gewoon zélf je stinkende best doen. Ik wil zoveel mogelijk kennis vergaren. Kennis is macht. Macht is geld. Geld is vrouwen. Seks. Seks is de enige drive die mannen kennen. Wij doen alles voor seks, álles. Het hele leven draait om de neut en de preut. Ken je dat woord echt niet? Denk er dan maar even over na."

III Gij zult de naam van de Here, uw God, niet ijdel gebruiken

"Misschien krijg ik de moslims nog op de kast als ik hier zou zeggen dat Allah een ezel is die ik in z'n achterste heb genomen, maar veel christenen zullen daar, sinds Gerard van het Reve zoiets in 1966 over God heeft geschreven - mooi hè, dat iemand van mijn generatie Reve citeert? - niet meer van wakker liggen. Met de islam ligt het anders: daar móet tegen geageerd worden. De islam hoort hier niet, het gedachtengoed van die religie staat haaks op onze manier van leven. De gastarbeiders, die de islam hier hebben geïntroduceerd zijn als tweederangsburgers weggezet; ze kregen een uitkering, een aai over hun bol en hoefden zich op geen enkele manier aan te passen - met alle gevolgen van dien. Jarenlang werd het ons door politiek-correct denkend Nederland verboden om kritiek te hebben op dit beleid, maar nu zelfs een Marokkaanse Nederlander, de sociaal-democratische burgemeester van Rotterdam, tegen fanatieke moslims zegt: 'Als het je hier niet bevalt, dan rot je maar op' is het duidelijk: de tijden zijn veranderd. Aboutaleb heeft natuurlijk volkomen gelijk. Als je zo graag volgens de sharia-regels van een of andere waanzinnige woestijngod wilt leven, dan moet je dat maar in een woestijn gaan doen."

IV Gedenk de sabbatdag, dat gij die heiligt, zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; maar de zevende dag is de sabbat van de Here uw God, dan zult gij geen werk doen

"Het is erg schattig als je nu nog steeds gelooft dat God de aarde in zes dagen heeft geschapen en dat we op die zevende dag mogen uitrusten, maar het is natuurlijk onzin. Ik heb ook niet zoveel met dat calvinistische harde werken. Ik heb contracten en deadlines, en daar houd ik me aan, maar het niet zo dat ik 's ochtends opsta en roep: 'Yes! Ik mag weer aan het werk!' Ik werk omdat ik, samen met mijn vrouw, dit huis moet betalen en we onze drie kinderen moeten onderhouden - ik heb dus eigenlijk nooit rust. Je ziet het: ik heb een ziek kind op de bank. Dat is David, een van de tweeling van vijf. Straks komt die andere, Mauk, ook thuis. En dat hebben die rooie nog, Hannah van zeven. Ik hou heel veel van mijn kinderen, maar ik vind het ook erg fijn als iedereen z'n smoel een keer houdt en naar bed gaat. Ik heb sowieso niet de hele tijd behoefte aan gezelschap. Dat geklets over niks. 'Lekker weertje.' Ja. Nou. En dan? Eigenlijk ben ik een einzelgänger, maar goed, ik heb nu eenmaal een verbaal talent en ik wil ook graag van me laten horen, dus ik móet wel onder de mensen komen."

V Eer uw vader en uw moeder

"Volgens mij is het een unicum, maar ik heb een heel erg fijne jeugd gehad. Mijn ouders zijn ondernemers, bourgondiërs. Mijn zus en ik zijn vrij opgevoed. Niet op zo'n tofu-groene thee manier van: 'Ga maar fijn ontdekken wat je wil', nee, pak je verantwoordelijkheid, ruim je eigen rotzooi op. Doordat mijn ouders vaak moesten werken, waren wij alleen thuis en leerden we voor onszelf te zorgen. We waren individuen, geen zielige vogeltjes. Mijn vader had een seizoensbedrijf, een speelpark in Schoorl, waar wij al op jonge leeftijd meewerkten.

Toen ik achttien werd en aan een vervolgopleiding moest beginnen, werd besloten dat ik in Amsterdam moest gaan wonen. Daar had ik helemaal geen zin in; ik had het veel te goed naar mijn zin in Bergen. 'Ik weet helemaal niet of ik hieraan toe ben,' zei ik. 'Daar kom je vanzelf wel achter', antwoordde mijn moeder. Einde discussie.

Mijn ouders zijn in veel opzichten voorbeeldig geweest, maar ik heb aan die onzekerheid van het vrije ondernemerschap minder goede herinneringen. Het ene moment ging alles voor de wind, werden er auto's gekocht, gingen we op wintersport en kregen we elke week een nieuwe jas. Maar als het een slechte zomer was geweest en geen hond die speeltuin had bezocht, was er helemaal geen geld, niks. Die onrust verdraag ik slecht. Ik houd van stabiliteit. Een beetje zekerheid.

Ik hoop dat ik net zo'n goede ouder voor mijn kinderen ben. We zijn van Amsterdam naar Bergen verhuisd om in elk geval voor zo'n zelfde ideale omgeving te zorgen. Er is veel warmte, en liefde, maar kinderen zijn tegelijkertijd een soort handrem op je leven. Allerlei dingen kunnen ineens niet meer, of wel, maar dan héél traag - schiet nou eens op, doe je jas aan en pak je fiets! Wat is daar nou zo ingewikkeld aan? Ze slopen je huis, je tuin, je geestelijke gezondheid. En...

Wat zeg je Daav? Ja, we gaan Maukie zo ophalen, vriend.

Mooi is dat, hè? Ze houden elkaar zo goed in de gaten. David is iets eerder geboren. Hij heeft een grote bek, maar is heel onzeker. Mauk is stabiel, rustig. En dan hebben die dubbeldominante rooie nog: Hannah. Op haar laatste rapport had ze drie A'tjes staan: uitmuntend, uitmuntend, uitmuntend. Als ze een keer een dagje ziek thuis is, komt ze toch uit bed om huiswerk te maken. Groep 4! Ze is netjes, een wijsneus, neemt niks van mij aan. Laatst zei ze: 'Zo gaan we dat niet doen, pap.' Zo gaan we dat niet doen? Hé, wacht effe, ik ben hier de fokking herder, jij bent het schaap!

Het is een interessante antropologische studie, hier in huis. En het is ook geweldig om mezelf in die kinderen terug te zien. Ik kan net als Mauk heel rustig zijn, ben net zo bijdehand als Hannah, maar ik herken ook de onzekerheid van David. Net als hij heb ook ik nog steeds de neiging om mezelf te overschreeuwen. Word ik wel gezien? Doe ik ertoe? Ik houd niet zo van psychologiseren, maar als je het zo graag wil weten: nee, ik ben nooit aandacht tekort gekomen in mijn jeugd. Mijn moeder raadde de visite zelfs aan om mij maar even een tijdje te negeren, anders zou ik blijven tapdansen op de tafel. Ja, precies: dan ging ik juist nóg meer mijn best doen. Ik weet niet wat het is. Ik heb gewoon iets te vertellen. Ik wil iets laten zien. Dat móet gebeuren. Wat men er vervolgens van vindt interesseert me geen hol."

VI Gij zult niet doodslaan

"Laatst had ik, tijdens een radiouitzending, een politieagent bij mij in de studio. Ik was om een of andere reden weer eens met de dood bedreigd en ze vonden het nodig om mij te beschermen. De grap is dat de agent pas om half twaalf 's avonds naar het NOS-gebouw kwam - want de show is van twaalf tot twee - en na afloop weer meteen verdween. Ik liep dus gewoon weer alleen terug naar het verlaten parkeerterrein. Procedurele beveiliging heet zoiets. Slaat natuurlijk nergens op. Net zoals het dragen van een kogelvrij vest. Volgens mij word je eerder door je kop geschoten, maar ja, om nou zo'n vest om m'n hoofd te knopen... nee, ik neem het inderdaad niet serieus. En als iemand mij écht wil doden, kan ik hem waarschijnlijk toch niet tegenhouden."

VII Gij zult niet echtbreken

"Laat ik het zo zeggen: ik ben in theorie niet monogaam. De vraag is niet impertinent, maar of ik antwoord geef, is weer een tweede. Ik zie het nut van eerlijkheid in dezen niet zo in. Wie gaat er nou lopen rondtoeteren dat-ie vreemd gaat? Ik zou ook kunnen zeggen dat ik het niet doe, dat is waar, maar ik houd niet zo van liegende mensen en zo is de cirkel rond, toch? Het is heel simpel. Ik ben zeven jaar geleden getrouwd. Ik heb beloofd om voor mijn vrouw te zorgen als ze ziek is, dat we de kinderen samen zouden opvoeden en dat soort dingen, maar ik ben die dag niet haar nieuwe eigenaar geworden of zo. Het zou toch triest zijn als ik ging eisen dat ik vanaf dat moment de enige zou zijn die nog in haar broekje mocht kijken? Of dat ik na onze trouwdag, zo lang ik leef - laten we zeggen nog veertig jaar - nooit meer met een ander naar bed zou mogen? 47 jaar met één en dezelfde vrouw? Toedeledokie. Zoiets stompzinnigs ga ik niet beloven. Zeg, ik heb zin om een eitje te bakken. Eet je mee?"

VIII Gij zult niet stelen

"Je moet gewoon met je poten van andermans spullen afblijven. Daarom word ik ook altijd zo giftig als mensen krakers gaan verdedigen met zo'n lulkoekverhaal over de woningnood. Jij gaat niet voor mij bepalen hoe ik met mijn eigendom moet omgaan. Punt uit. Ik kom toch ook bij jou de pindakaas niet weghalen omdat jij die pot nog niet hebt opengemaakt?"

IX Gij zult geen valse getuigenissen spreken tegen uw naaste

"Als ik nou één rode draad in mijn leven moet noemen, dan is het dat ik nooit laf heb willen zijn. Ik heb een hekel aan liegen, aan achterbaks gedoe. Ik zeg waar het op staat en dat is in mijn wereld - het omroepwereldje, bedoel ik - zeer uitzonderlijk. Ik zal je een paar voorbeelden geven.

Een bekende acteur - destijds nog getrouwd - ging vreemd. Dat wist iedereen al lang in Hilversum. Toch werd het geen item in 'RTL Boulevard', dat vreselijke programma van Albert Verlinde, terwijl het toch zo'n beetje het enige nieuws is wat die gluiperd brengt: problemen uit het privéleven van anderen. Waarom dan geen woord over deze affaire? Omdat de vrouw in kwestie de echtgenote is van zijn baas. Grappig toch?

Hier, nog zo'n voorbeeld: een BN'er, van wie niemand nog weet waar hij nou eigenlijk zo beroemd om is, heeft op het feestje ter ere van de vijftigste verjaardag van Linda de Mol cocaïne rondgedeeld en zich zó misdragen dat hij er uiteindelijk uit werd geschopt. Ik hoorde dit verhaal via verschillende, betrouwbare bronnen, en al die roddelnichten liepen ook op dat partijtje rond, dus ik wachtte in spanning af wanneer Editie NL, RTL Boulevard of één van die andere flutprogramma's het nieuwtje zou brengen. Je raadt het al: niks. Doodse stilte. Waarom? Linda de Mol - pijltje - John de Mol. Wie John de Mol tegen zijn ballen schopt, ligt eruit. Durven ze niet. Je komt in Nederland veel verder als je mainstream, politiek-correct bent en op het goede moment de juiste anus kust. Hypocriet gedoe, bah! Ik maak me liever druk over het gedrag van al die glimballen, van die vuile nakketikkers, dan dat ik me achteraan in de rij van zwijgende mensen zou aansluiten omdat ik bang ben voor mijn eigen hachie. Het gaat in Hilversum helemaal niet om talent, het gaat om wie je kent. Ja, natuurlijk heb ik talent: ik kan vrij snel praten en denken, ik kan humor met inhoud mixen. Ik ben de ideale talkshowhost. Dat ik daar niet achter zo'n desk zit, komt alleen maar door die grote bek van mij. Een omroepbaas bedenkt zich wel twee keer voordat hij iemand zoals ik in huis haalt. Het is angst. En niks anders."

X Gij zult niet begeren uws naasten huis; gij zult niet begeren uws naasten vrouw, noch zijn dienstknecht, noch zijn dienstmaagd, noch zijn rund, noch zijn ezel, noch iets dat van uw naaste is

"Mijn moeder - een zeer wijze vrouw - zei altijd: 'Als je jaloers bent op iets van iemand, moet je ook alles van iemand.' Dus niet alleen die prachtige Porsche Targa van mijn buurman, maar ook zijn lelijke wijf, zijn irritante kinderen en z'n ontstoken voetwratten. Zodra je daaraan denkt, weet je: ik wil gewoon mezelf zijn. En als ik dan die Porsche zó begeer, moet ik er maar voor gaan werken zodat ik zo'n ding zelf kan kopen. Of niet. Soms voelt het veel beter om een tijdje te hunkeren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden