Ik heb de grenzen van de klarinet opgezocht

„Ik denk dat ik gewoon niet zo van jolly of lichte muziek houd. Misschien is het wel een Engels ding: melancholie. En je daar dan lekker in wentelen.” Mark Anthony Turnage is speciale gast van NJO Muziekzomer.

Augustus is in Gelderland traditiegetrouw de maand van de NJO Muziekzomer. Ruim twee weken lang vinden op bijzondere locaties door de hele provincie tientallen concerten, openbare masterclasses en bijzondere evenementen plaats. Uitgevoerd door jong toptalent uit de hele wereld, gecoacht en geleid door gerenommeerde professionals.

Bijzonder is deze editie ook omdat dirigent Reinbert de Leeuw afscheid neemt van het festival. Tien jaar geleden richtte hij de NJO Summer Academy op, de orkest- en ensemble-academie voor getalenteerde jonge musici, die hij ieder jaar tot grote hoogte leidde. Ook in de keuze voor huiscomponisten was het afgelopen decennium duidelijk de hand van De Leeuw te herkennen – met een opvallende voorkeur voor Britse toondichters zoals Thomas Adès, Oliver Knussen en George Benjamin.

Ook dit jaar is een Engelse componist speciale gast in de Muziekzomer: Mark Anthony Turnage is een klassiek componist met jazz-invloeden. Met Nederland heeft hij een speciale band.

„Dat komt doordat Reinbert de Leeuw en het Asko Schönberg vaak stukken van me hebben uitgevoerd”, zegt Turnage, „en ik ben een grote fan van Louis Andriessen: hij is mijn favoriete levende componist. De obsessie met ritmiek die ik deel met Andriessen is afkomstig van Stravinsky, dat is ook een van mijn favorieten.”

Turnage werkte de afgelopen twintig jaar met belangrijke musici uit de jazz, zoals gitarist John Scofield, in werken die improvisatie en gecomponeerde muziek combineren en ergens tussen klassiek en jazz in hangen. Ondanks zijn voorliefde voor (zwarte) pop en stuwende ritmiek is Turnage nooit de richting van de minimal music opgegaan in zijn werk: „Misschien komt dat omdat er geen echte minimal-traditie in Engeland is.”

Hoewel ’Night Dances’ – zijn eerste werk met duidelijke jazz-invloeden en een hommage aan Miles Davis – al uit 1980 dateert, duurde het nog tot 1990 (’Blood On the Floor’) voor Turnage echt samenwerkte met jazzmusici zoals Scofield.

„In het begin was ik bang om met improvisatoren te werken binnen mijn gecomponeerde muziek. Bang om iets van mezelf te verliezen. Maar ik heb geleerd die kant steeds meer ruimte te geven.”

Hoewel Turnage al meerdere opera’s schreef, vindt hij schrijven voor stem extreem moeilijk. „Ik ben opgegroeid zonder vocale muziek, misschien ligt het daaraan. Ik beschouw mezelf als een echte orkestcomponist.” Dat hij componeren voor stem zo moeilijk vindt, zou je niet zeggen als je bijvoorbeeld de liederencyclus ’Twice Through the Heart’ hoort – geprogrammeerd in de Muziekzomer. In het waar gebeurde verhaal over de vrouw die haar echtgenoot doodde nadat hij haar jarenlang had mishandeld, klinken de zanglijnen makkelijk als in een popliedje.

Dat is trouwens nog zo’n kenmerk van Turnage’s muziek: de voorkeur voor duistere onderwerpen. In een aantal van zijn werken verwijst hij naar de wereld van de drugsverslaafden, naar de schilderijen van Francis Bacon. Of naar de ondergang van fotomodel Anne-Nicole Smith in zijn nieuwe opera, die komend jaar in première gaat. Nog een verbinding met Nederland overigens, want Eva-Maria Westbroek zal er de titelrol in zingen.

Turnage: „Ik voel me inderdaad aangetrokken tot de darker side. Ik denk dat ik gewoon niet zo van jolly of lichte muziek houd. Misschien is het wel een Engels ding: melancholie. En je daar dan lekker in wentelen.”

Turnage verheugt zich op het werken met de jonge musici van de Muziekzomer. Speciaal voor klarinettiste Anna voor de Wind – ’young artist in residence’ dit jaar met een geweldige naam voor een blazer – schreef de componist ’Leap’ (Sprong), dat vanavond in première gaat op Radio Kootwijk. Turnage: „’Leap’ is een kort solowerk. Ik heb er een showy stuk van gemaakt, waarin de klarinet allerlei sprongen maakt door verschillende registers. Het instrument kan dat als geen ander. Ik heb echt de grenzen opgezocht.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden