Ik hakte hout. Las veel. Dronk wodka

Franse schrijver bracht een half jaar door in de Siberische wildernis

Bijna nooit sla ik in de zaterdagse bijlage van deze krant de vragenrubriek van Beatrijs Ritsema over. De gedragingen van anderen en de wijze raadgevingen waartoe zij inspireren zijn een goede toetssteen voor onze eigen leefwijze. Want de mens is een sociaal dier, en daar moeten we dan maar het beste van maken.

Maar wat gebeurt er als je jezelf zes maanden lang berooft van het ijkpunt van andermans gedragingen, en je van februari tot en met juli in je eentje terugtrekt in een blokhut van drie bij drie meter, aan de rand van het Bajkalmeer in Siberië?

Naast het ontbreken van een klankbord is er nog een tweede uitdaging: het barre klimaat, waarbij je bij elke stap de ijspegels bij wijze van spreken in je borsthaar hoort rinkelen, en het kleinste uitstapje buiten de deur een avontuur is dat dodelijk kan aflopen.

In 2010 trok de Franse schrijver en journalist Sylvain Tesson zich voor een half jaar terug uit de beschaafde wereld, gewapend met grote hoeveelheden pasta en blikvoer, alsmede tabascosaus om het geheel enigszins op smaak te krijgen, vele flessen wodka en dozen Cubaanse sigaren. Verder bevatte zijn bagage tientallen boeken die hij altijd al graag had willen lezen maar waaraan hij nooit was toegekomen.

Tesson verliet Irkoetsk per vrachtauto en reed honderden kilometers noordwaarts over het bevroren Bajkalmeer. "Aan de voet van de heuvels liggen dorpen te roken als stoomboten die op zandbanken gestrand zijn." Als Tesson en zijn bagage door de chauffeur bij zijn hut zijn afgezet, bevinden de naaste buren zich op vijf uur lopen. Bij helder weer zijn aan de overzijde van het meer de bergtoppen van Boerjatië zichtbaar.

Voor Tesson, die jarenlang de hele wereld doortrok op reportage, is het de vervulling van een oude droom.

"Ik had mij voorgenomen om voor mijn veertigste als een kluizenaar in het bos te gaan wonen. Geen toegangswegen, sporadisch bezoek. 's Winters -30 graden celsius, 's zomers beren in de buurt. Kortom, het paradijs."

Tesson leidde er - uiteraard - een sober leven, een bestaan dat zich beperkte tot simpele handelingen. "Ik hakte hout, ving vis voor mijn avondeten, las veel, wandelde in de bergen en dronk wodka voor het raam."

Het verslag van Tessons eentonig, welhaast monastieke bestaan, en van de gewaarwording van intens geluk die hij daarbij heeft, lees je ademloos. De luxe van de kluizenaar is schoonheid, en die weet Tesson schitterend op te roepen. Verder heeft hij bezigheden genoeg. Het hakken van een gat in het ijs, om te kunnen vissen, vergt anderhalf uur. Tijdens de ontdekkingstochten in de omgeving kost het soms een halve middag om, in de rulle sneeuw en tegen de steile kloven in de rotshellingen op, een paar honderd meter te overbruggen.

Zo nu en dan krijgt de schrijver bezoek van andere eenlingen, rauwdouwers die in de grote stad niet aarden en de vrijheid en ongebondenheid van het bestaan in de tajga nodig hebben. Veel conversatie hebben ze niet, maar het gezamenlijk legen van een fles wodka is genoeg om diepe verbondenheid te voelen. Daarna is de Siberische kou een probaat middel tegen de kater.

Maar het indrukwekkendste dat zich voor de ogen van de schrijver voltrekt, is het geleidelijk ontwaken van de Siberische natuur uit de kluisters van de winterse verstarring met temperaturen van ver onder de -30. De ijsmassa's sneuvelen in krakend geweld, opeens zijn er overal vliegen, de beren zijn uit hun winterslaap ontwaakt.

Op 28 juli 2010 komt er een einde aan Tessons paradijselijk bestaan: een bootje komt hem halen. Het weinige dat hij achterlaat, gold voor hem in zijn Siberische bestaan als veel. En het vele dat hij bij zijn terugkeer in Parijs bijna onveranderd zal aantreffen - afspraken, tentoonstellingen die je gezien moet hebben, lange metroritten, mondaine diners, deadlines - deed er in zijn Siberische jachthut niet toe.

Sylvain Tesson: Zes maanden in de Siberische wouden. Uit het Frans vertaald door Eef Gratama. De Arbeiderspers, Utrecht/ Amsterdam/Antwerpen; 255 blz. €19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden