'Ik had meteen een arbeidscontract'

De eerste baan maakt diepe indruk. Jet Bussemaker (1961), minister van onderwijs, cultuur en wetenschap, begon als onderzoeksassistent aan de Universiteit van Amsterdam.

"Ik vond het fantastisch: andere studenten werkten in de horeca om wat bij te verdienen, ik had gelijk een arbeidscontract. Ik weet nog goed dat ik heel trots was toen ik voor het eerst een uitdraai kreeg waar mijn loon op stond en mijn pensioenbijdrage. En dat terwijl ik nog student was!

Als onderzoeksassistent begeleidde ik een onderzoek naar vrouwen in de bijstand. En dan vooral naar het politieke debat dat daarover werd gevoerd. Studenten van politicologie - waar ik zelf nog vierdejaars student was - voerden het onderzoek uit. Ik coördineerde de studenten. Het was mijn taak om, samen met hoogleraar Selma Leydesdorff, een boekje samen te stellen met de onderzoeksresultaten.

Met vijf andere assistentes deelde ik een kamer op het Binnengasthuis, een gebouw van de Universiteit van Amsterdam. In onze kamer stonden twee computers. Iedere week maakten we een schema wie wanneer op de computer mocht. Ik zorgde er altijd voor dat ik al mijn voorwerk had gedaan. Als ik eenmaal aan de beurt was tikte ik alles als een razende uit.

Het onderwerp was heel veelzijdig. In 1963 was de bijstandswet van Marga Klompé tot stand gekomen. Het uitgangspunt was dat mensen die onverhoopt in de bijstand waren gekomen, ook nog gewoon mee moesten kunnen blijven doen met het gewone leven. Dus met een cadeautje en een bloemetje op tafel. Begin jaren zeventig zag je een enorme toename van het aantal vrouwen dat ging scheiden. De bijstandswet had dit onbedoeld veroorzaakt: ze waren daardoor immers niet meer alleen van een man of alimentatie afhankelijk.

Een van de interessante aspecten van het onderzoek vond ik om te kijken hoe de politiek met deze ontwikkelingen omging: enerzijds de wens om te scheiden, anderzijds de kosten die dat met zich meebracht. Moeten vrouwen alleen voor de kinderen zorgen, of moeten ze zo snel mogelijk weer uit de bijstand zien te komen? Het ging over de fundamentele vraag of mensen in hun eigen inkomen moeten voorzien. Hoe veranderen politieke opvattingen daarover? In zijn algemeenheid, maar ook bij politieke partijen. Het onderwerp is nog steeds actueel. Zo lang ik in de politiek zit is het een discussiepunt.

Dertig jaar geleden waren de ideeën van mijn eigen partij, de PvdA, over dit onderwerp ook anders dan nu.

Ik kreeg de verslagen van de studenten, en ik moest daar een coherent verhaal van maken. Ook moest ik de bronnen checken. Formeel was het een baan van twintig uur in de week, maar dat werd natuurlijk meer.

'Zielig zijn we niet', dat werd de titel van de publicatie. Het was ook de boodschap van de vrouwen die we hadden gesproken: hun verhalen gingen erg over empowerment en de behoefte aan zelfstandigheid.

Ik weet nog als de dag van gisteren dat ik met het manuscript bij uitgeverij Van Gennep kwam. Dat zij het wilden uitgeven: ongelofelijk. Wow, dat was echt een magisch moment."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden